Konstytucje >>
Konstytucja Federacji Rosyjskiej
przyjęta w ogólnonarodowym
referendum w dniu 12 grudnia 1993 roku
My, składający się z wielu
narodów lud Federacji Rosyjskiej,
złączeni wspólnym
losem na swej ziemi,
utwierdzając prawa i wolności człowieka,
pokój wewnętrzny i zgodę,
zachowując historycznie
ukształtowaną wspólnotę państwową,
kierując się ogólnie
uznanymi zasadami równouprawnienia i samookreślenia narodów,
czcząc pamięć przodków, po których odziedziczyliśmy
miłość i szacunek do Ojczyzny, wiarę w
dobro i sprawiedliwość,
wskrzeszając suwerenną państwowość Rosji i umacniając jej
demokratyczny fundament,
dążąc do zapewnienia pomyślności i
rozkwitu Rosji,
w poczuciu odpowiedzialności za Ojczyznę wobec
obecnego i przyszłych pokoleń,
uważając się za część społeczności
światowej,
uchwalamy Konstytucję Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 1
1. Federacja Rosyjska - Rosja jest demokratycznym
federacyjnym państwem prawa o republikańskiej formie rządów.
2.
Nazwy Federacja Rosyjska i Rosja są równoznaczne.
Artykuł
2
Człowiek, jego prawa i wolności są wartością najwyższą.
Uznawanie, przestrzeganie i obrona praw i wolności człowieka i
obywatela jest powinnością państwa.
Artykuł 3
1. Suwerenem i
jedynym Źródłem władzy w Federacji Rosyjskiej jest jej
składający się z wielu nacji naród.
2. Naród
sprawuje swą władzę bezpośrednio, a także za pośrednictwem organów
władzy państwowej oraz organów samorządu lokalnego.
3.
Najwyższym bezpośrednim wyrazem władzy narodu jest referendum i wolne
wybory.
4. Nikt nie może przywłaszczać sobie władzy w Federacji
Rosyjskiej. Zagarnięcie władzy lub przywłaszczenie władczych
uprawnień jest ścigane z mocy prawa federalnego.
Artykuł 4
1.
Suwerenność Federacji Rosyjskiej rozciąga się na całe jej
terytorium.
2. Konstytucja Federacji Rosyjskiej i Ustawy Federalne
mają najwyższą moc obowiązującą na całym terytorium Federacji
Rosyjskiej.
3. Federacja Rosyjska zapewnia integralność i
nienaruszalność terytorium Federacji.
Artykuł 5
1. Federacja
Rosyjska składa się z republik, krajów, obwodów, miast
o znaczeniu ogólnofederalnym, obwodów autonomicznych i
okręgów autonomicznych - równouprawnionych podmiotów
Federacji Rosyjskiej.
2. Republika (państwo) ma własną konstytucję
i ustawodawstwo. Kraj, obwód, miasto o znaczeniu
ogólnofederalnym, obwód autonomiczny i okręg
autonomiczny mają własny statut i ustawodawstwo.
3. Ustrój
federalny Federacji Rosyjskiej opiera się na jej integralności
państwowej, jednolitym systemie władzy państwowej, rozgraniczeniu
zakresu kompetencji i uprawnień organów władzy państwowej
Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów
Federacji Rosyjskiej, równouprawnieniu i samookreśleniu
narodów w łonie Federacji Rosyjskiej.
4. W stosunkach
wzajemnych z federalnymi organami władzy państwowej wszystkie
podmioty Federacji Rosyjskiej mają równe prawa.
Artykuł
6
1. Nabycie i utrata obywatelstwa Federacji Rosyjskiej następuje
zgodnie z ustawą federalną; obywatelstwo to jest jednego rodzaju i
równe, niezależnie od podstaw, na jakich zostało nabyte.
2.
Każdy obywatel Federacji Rosyjskiej korzysta na jej terytorium z
pełni praw i wolności, a jednocześnie spoczywają na nim jednakowe dla
wszystkich obywateli obowiązki przewidziane przez Konstytucję
Federacji Rosyjskiej.
3. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może
zostać pozbawiony swego obywatelstwa lub prawa do jego
zmiany.
Artykuł 7
1. Federacja Rosyjska jest państwem
opiekuńczym, którego polityka zmierza do stworzenia warunków
zapewniających godne życie i nieskrępowany rozwój
człowieka.
2. W Federacji Rosyjskiej praca i zdrowie ludzkie
podlegają ochronie, ustanawia się gwarantowaną płacę minimalną,
państwo otacza opieką rodzinę, macierzyństwo i ojcostwo oraz dzieci,
inwalidów i obywateli w starszym wieku, rozwijany jest system
opieki socjalnej, wprowadza się państwowe świadczenia emerytalne,
zasiłki oraz inne gwarancje osłony socjalnej.
Artykuł 8
1. W
Federacji Rosyjskiej gwarantuje się integralność przestrzeni
ekonomicznej, nieskrępowane przemieszczanie towarów, usług i
finansów, wspieranie konkurencji oraz swobodę działalności
gospodarczej.
2. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i chroni na
równi: własność prywatną, państwową, komunalną oraz inne formy
własności.
Artykuł 9
1. Ziemia oraz inne zasoby naturalne
wykorzystywane są i chronione w Federacji Rosyjskiej jako podstawa
życia i działalności narodów zamieszkujących dany obszar.
2.
Ziemia oraz inne zasoby naturalne mogą być własnością prywatną,
państwową, komunalną, jak również podlegać innym formom
własności.
Artykuł 10
Władza państwowa w Federacji Rosyjskiej
sprawowana jest na zasadzie podziału na władzę ustawodawczą,
wykonawczą i sądowniczą. Organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i
sądowniczej są niezależne.
Artykuł 11
1. Władzę państwową w
Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej,
Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Państwowa), Rząd
Federacji Rosyjskiej oraz sądy Federacji Rosyjskiej.
2. Władzę
państwową w podmiotach Federacji Rosyjskiej sprawują tworzone przez
nie organy władzy państwowej.
3. Rozgraniczenia zakresu
kompetencji i uprawnień organów władzy państwowej Federacji
Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów
Federacji Rosyjskiej dokonuje niniejsza Konstytucja, a także
Federalne oraz inne umowy o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i
uprawnień.
Artykuł 12
W Federacji Rosyjskiej uznaje się i
gwarantuje samorząd lokalny. Samorząd lokalny jest w ramach swoich
uprawnień niezależny. Organy samorządu lokalnego nie wchodzą w skład
systemu organów władzy państwowej.
Artykuł 13
1. W
Federacji Rosyjskiej dopuszcza się ideologiczną różnorodność.
2.
Żadna ideologia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.
3.
W Federacji Rosyjskiej uznaje się pluralizm polityczny i
wielopartyjność.
4. Organizacje społeczne są równe wobec
prawa.
5. Zabrania się tworzenia i działalności organizacji
społecznych, których cele lub działania zmierzają do zmiany
siłą podstaw ustroju konstytucyjnego i naruszenia integralności
Federacji Rosyjskiej, zagrożenia bezpieczeństwa państwa, tworzenia
formacji zbrojnych, rozpalania waśni społecznych, rasowych,
narodowych i religijnych.
Artykuł 14
1. Federacja Rosyjska jest
państwem świeckim. Żadna religia nie może być uznana za państwową lub
obowiązującą.
2. Związki wyznaniowe są oddzielone od państwa i
równe wobec prawa.
Artykuł 15
1. Konstytucja Federacji
Rosyjskiej ma najwyższą samoistną moc prawną i obowiązuje na całym
terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawy i inne akty prawne uchwalane
w Federacji Rosyjskiej nie powinny pozostawać w sprzeczności z
Konstytucją Federacji Rosyjskiej.
2. Organy władzy państwowej,
organy samorządu lokalnego, osoby pełniące funkcje państwowe,
obywatele i ich organizacje obowiązane są przestrzegać Konstytucji
Federacji Rosyjskiej oraz ustaw.
3. Ustawy podlegają oficjalnej
publikacji. Ustawy nie opublikowane nie mają zastosowania. Wszelkie
normatywne akty prawne dotyczące praw, wolności i obowiązków
człowieka i obywatela nie mają zastosowania jeśli nie zostały
oficjalnie podane do publicznej wiadomości.
4. Ogólnie
uznane zasady i normy prawa międzynarodowego oraz porozumienia
międzynarodowe zawarte przez Federację Rosyjską stanowią część
składową jej systemu prawnego. Jeśli zawarte przez Federację Rosyjską
porozumienie międzynarodowe stanowi inaczej niż przewiduje prawo,
wówczas zastosowanie mają zasady porozumienia
międzynarodowego.
Artykuł 16
1. Przepisy niniejszego rozdziału
Konstytucji tworzą podstawy ustroju konstytucyjnego Federacji
Rosyjskiej i nie mogą zostać zmienione inaczej niż w trybie
ustanowionym przez niniejszą Konstytucję.
2. Żadne inne przepisy
niniejszej Konstytucji nie mogą pozostawać w sprzeczności z
podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 17
1. W Federacji Rosyjskiej prawa i wolności
człowieka i obywatela uznaje się i gwarantuje, zgodnie z ogólnie
przyjętymi zasadami i normami prawa międzynarodowego i w zgodzie z
niniejszą Konstytucją.
2. Podstawowe prawa i wolności człowieka są
niezbywalne i przysługują każdemu od urodzenia.
3. Realizacja praw
i wolności człowieka i obywatela nie powinna naruszać praw i wolności
innych osób.
Artykuł 18
Prawa i wolności człowieka
oddziałują bezpośrednio. Określają one sens, treść i stosowanie
prawa, działalność władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz samorządu
lokalnego i są gwarantowane przez wymiar sprawiedliwości.
Artykuł
19
1. Wszyscy są równi w obliczu prawa i sądu.
2.
Państwo gwarantuje równość praw i wolności człowieka i
obywatela niezależnie od płci, rasy, narodowości, języka,
pochodzenia, stanu majątkowego i stanowiska służbowego, miejsca
zamieszkania, stosunku do religii, przekonań, przynależności do
organizacji społecznych, a także innych okoliczności. Zabrania się
jakichkolwiek form ograniczania praw obywateli ze względu na
przynależność społeczną, rasową, narodowościową, językową lub
religijną.
3. Mężczyzna i kobieta mają równe prawa i
wolności i równe możliwości ich realizacji.
Artykuł 20
1.
Każdy ma prawo do życia.
2. Kara śmierci do chwili jej zniesienia
może zostać wprowadzona przez ustawę federalną jako najwyższy wymiar
kary za szczególnie ciężkie przestępstwa przeciwko życiu z
jednoczesnym przyznaniem oskarżonemu prawa do rozpatrzenia jego
sprawy przez sąd z udziałem ławy przysięgłych.
Artykuł 21
1.
Godność jednostki chroniona jest przez państwo. Nic nie może stanowić
podstawy do jej pomniejszania.
2. Nikt nie może być poddawany
torturom, być obiektem gwałtu ani też podlegać innemu brutalnemu lub
poniżającemu godność ludzką traktowaniu lub karze. Nikt bez
dobrowolnej zgody nie może być poddawany medycznym, naukowym lub
innym doświadczeniom.
Artykuł 22
1. Każdy ma prawo do wolności
i nietykalności osobistej.
2. Aresztowanie, osadzenie i
przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie
nakazu sądowego. Do czasu wydania nakazu sądowego zatrzymany nie może
przebywać w areszcie dłużej niż 48 godzin.
Artykuł 23
1. Każdy
ma prawo do nietykalności życia prywatnego, tajemnicy osobistej i
rodzinnej, obrony własnej czci i dobrego imienia.
2. Każdy ma
prawo do tajemnicy korespondencji, rozmów telefonicznych,
informacji przekazywanych drogą pocztową, telegraficzną i inną.
Ograniczenie tego prawa dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie
orzeczenia sądowego.
Artykuł 24
1. Zbieranie, przechowywanie,
wykorzystywanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących życia
prywatnego obywatela bez jego zgody jest niedopuszczalne.
2.
Organy władzy państwowej i organy samorządu lokalnego oraz ich
funkcjonariusze obowiązani są zapewnić każdemu możliwość zapoznania
się z dokumentami i materiałami bezpośrednio dotyczącymi jego praw i
wolności, jeśli prawo nie stanowi inaczej.
Artykuł 25
Gwarantuje
się nienaruszalność mieszkania. Nikt nie ma prawa wkraczać do
mieszkania wbrew woli zamieszkujących w nim osób wyjąwszy
przypadki przewidziane ustawą federalną lub postanowienie
sądu.
Artykuł 26
1. Każdy ma prawo określić i zadeklarować swą
przynależność narodową. Nikt nie może być zmuszony do określenia i
zadeklarowania swej przynależności narodowej.
2. Każdy ma prawo do
posługiwania się językiem ojczystym, do nieskrępowanego wyboru języka
komunikowania się, wychowania, nauczania i twórczości.
Artykuł
27
1. Każdy, kto legalnie przebywa na terytorium Federacji
Rosyjskiej, ma prawo do swobodnego poruszania się, wyboru miejsca
pobytu i zamieszkania.
2. Każdy może swobodnie opuszczać granice
Federacji Rosyjskiej. Obywatel Federacji Rosyjskiej ma prawo do
swobodnego powrotu do Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 28
Każdy ma
zagwarantowaną wolność sumienia, wolność wyznania, łącznie z prawem
do indywidualnego lub wspólnego z innymi wyznawania dowolnej
religii lub nie wyznawania żadnej, do nieskrępowanego wyboru,
posiadania i rozpowszechniania przekonań religijnych i innych oraz
działania w zgodzie z nimi.
Artykuł 29
1. Każdy ma
zagwarantowaną wolność myśli i słowa.
2. Niedopuszczalna jest
propaganda lub agitacja rozpalająca nienawiść i wrogość społeczną,
rasową, nacjonalistyczną lub religijną. Zabrania się uprawiania
propagandy wyższości społecznej, rasowej, etnicznej, religijnej lub
językowej.
3. Nikt nie może być zmuszany do wyrażania swoich
opinii i przekonań albo do rezygnacji z nich.
4. Każdy ma prawo do
nieskrępowanego poszukiwania, uzyskiwania, przekazywania, tworzenia i
rozpowszechniania informacji w dowolny, zgodny prawem sposób.
Wykaz informacji stanowiących tajemnicę państwową określa prawo
federalne.
5. Gwarantuje się wolność słowa w środkach masowego
przekazu. Cenzura jest zabroniona.
Artykuł 30
1. Każdy ma prawo
do zrzeszania się, łącznie z prawem tworzenia związków
zawodowych w celu ochrony swoich interesów. Gwarantuje się
swobodę działalności organizacji społecznych.
2. Nikt nie może być
zmuszany do wstępowania do jakiejkolwiek organizacji lub pozostawania
w niej.
Artykuł 31
Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo
gromadzić się w sposób pokojowy - bez broni oraz organizować
zebrania, wiece i demonstracje, pochody i pikiety.
Artykuł 32
1.
Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w kierowaniu
sprawami państwa zarówno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem
swoich przedstawicieli.
2. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają
prawo wybierać i być wybieranymi do organów władzy państwowej
i organów samorządu lokalnego, jak również brać udział
w referendum.
3. Nie mają prawa wybierać i być wybieranymi
obywatele ubezwłasnowolnieni przez sąd, a także przebywający na mocy
wyroku sądowego w zakładach karnych.
4. Obywatele Federacji
Rosyjskiej mają równy dostęp do stanowisk państwowych.
5.
Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w sprawowaniu
wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł 33
Obywatele Federacji
Rosyjskiej mają prawo zwracać się osobiście, jak również
kierować indywidualne i zbiorowe apele do organów państwowych
i organów samorządu lokalnego.
Artykuł 34
1. Każdy ma
prawo do nieskrępowanego wykorzystywania swoich zdolności i mienia w
przedsiębiorczości, a także w innej, nie zabronionej przez prawo
działalności gospodarczej.
2. Niedopuszczalna jest działalność
gospodarcza, której celem jest monopolizacja i nieuczciwa
konkurencja.
Artykuł 35
1. Własność prywatna jest chroniona
przez prawo.
2. Każdy ma prawo do posiadania mienia, władania nim,
użytkowania go i rozporządzania nim zarówno indywidualnie, jak
i wspólnie z innymi osobami.
3. Nikt nie może zostać
pozbawiony swego mienia inaczej jak tylko na mocy wyroku sądowego.
Przymusowe wywłaszczenie mienia na cele państwowe może być dokonane
wyłącznie pod warunkiem uprzedniego i równowartościowego
wynagrodzenia straty.
4. Gwarantuje się prawo do
dziedziczenia.
Artykuł 36
1. Obywatele i ich organizacje mają
prawo do posiadania ziemi jako własności prywatnej.
2. Władanie
ziemią, jej użytkowanie i rozporządzanie nią oraz innym zasobami
naturalnymi realizowane jest przez ich właścicieli w sposób
nieskrępowany, jeśli nie wyrządza to szkody środowisku naturalnemu i
nie narusza praw i legalnych interesów innych osób.
3.
Warunki i tryb użytkowania ziemi określa prawo federalne.
Artykuł
37
1. Praca jest dobrowolna. Każdy ma prawo w sposób
nieskrępowany rozporządzać swoimi zdolnościami do pracy, wybierać
rodzaj działalności i zawód.
2. Praca przymusowa jest
zabroniona.
3. Każdy ma prawo do pracy w warunkach odpowiadających
wymogom bezpieczeństwa i higieny, do wynagrodzenia za pracę bez
jakiejkolwiek dyskryminacji i nie niższego niż ustalona przez prawo
federalne płaca minimalna, jak również prawo do ochrony przed
bezrobociem.
4. Uznaje się prawo do prowadzenia indywidualnych i
zbiorowych sporów pracowniczych z wykorzystaniem ustalonych
przez prawo federalne metod ich rozstrzygania, łącznie z prawem do
strajku.
5. Każdy ma prawo do wypoczynku. Zatrudniony na podstawie
umowy o pracę ma zagwarantowany ustanowiony przez prawo federalne:
czas trwania pracy, dni wolne od pracy i dni świąteczne oraz coroczny
płatny urlop.
Artykuł 38
1. Macierzyństwo, dzieci i rodzina
znajdują się pod ochroną państwa.
2. Troska o dzieci, ich
wychowanie są zarówno prawem, jak i obowiązkiem rodziców.
3.
Dzieci zdolne do pracy, które ukończyły 18 rok życia, winny
otaczać opieką rodziców niezdolnych do pracy.
Artykuł 39
1.
Każdy ma zagwarantowaną opiekę socjalną na starość, na wypadek
choroby, inwalidztwa, utraty żywiciela, jeśli wychowuje dzieci, a
także w innych przewidzianych prawem wypadkach.
2. Wypłacane przez
państwo emerytury i zasiłki wyznacza ustawa.
3. Popierane są
dobrowolne ubezpieczenia społeczne, tworzenie uzupełniających form
ubezpieczeń społecznych oraz działalność dobroczynna.
Artykuł
40
1. Każdy ma prawo do mieszkania. Nikt nie może zostać
samowolnie pozbawiony mieszkania.
2. Organy władzy państwowej i
organy samorządu lokalnego popierają budownictwo mieszkaniowe i
stwarzają warunki do realizacji prawa do mieszkania.
3.
Potrzebującym mieszkania niezamożnym oraz innym wymienionym w ustawie
obywatelom przydzielane jest ono bezpłatnie lub za przystępną opłatą
z państwowych, komunalnych i innych zasobów mieszkaniowych
zgodnie z ustanowionymi przez prawo normami.
Artykuł 41
1.
Każdy ma prawo do ochrony zdrowia i pomocy lekarskiej. Pomoc lekarska
w państwowych i komunalnych placówkach służby zdrowia
świadczona jest obywatelom bezpłatnie ze środków właściwego
budżetu, składek ubezpieczeniowych oraz innych wpływów.
2.
W Federacji Rosyjskiej finansowane są federalne programy ochrony i
zachowania zdrowia ludności, podejmuje się kroki w kierunku
rozwijania państwowego, komunalnego i prywatnego systemu opieki
medycznej, popiera się działalność sprzyjającą zachowaniu zdrowia
ludzkiego, rozwijaniu kultury fizycznej i sportu, kształtowaniu
odpowiednio korzystnych warunków ekologicznych i
sanitarno-epidemiologicznych.
3. Zatajanie przez osoby urzędowe
faktów i okoliczności stwarzających zagrożenie dla życia i
zdrowia ludzkiego pociąga za sobą odpowiedzialność zgodnie z
ustawodawstwem federalnym.
Artykuł 42
1. Każdy ma prawo do
życia w sprzyjającym mu środowisku naturalnym, do wiarygodnej
informacji o jego stanie i wyrównania szkód, jakich
wskutek pogwałcenia prawa ekologicznego doznało jego zdrowie lub
mienie.
Artykuł 43
1. Każdy ma prawo do wykształcenia.
2.
Gwarantuje się ogólną dostępność i bezpłatność przedszkolnego,
podstawowego ogólnego i średniego zawodowego kształcenia w
państwowych lub komunalnych placówkach oświatowych oraz w
przedsiębiorstwach.
3. Każdy ma prawo do bezpłatnego uzyskania na
zasadach konkursowych wyższego wykształcenia w państwowej lub
komunalnej placówce oświatowej i w przedsiębiorstwie.
4.
Ogólne wykształcenie podstawowe jest obowiązkowe. Rodzice lub
opiekunowie zapewniają dzieciom uzyskanie ogólnego
wykształcenia podstawowego.
5. Federacja Rosyjska ustala państwowe
federalne standardy oświatowe oraz popiera rozmaite formy kształcenia
i samokształcenia.
Artykuł 44
1. Każdemu gwarantuje się swobodę
twórczości literackiej, plastycznej, naukowej, technicznej i
innej, a także swobodę wykładania. Własność intelektualna jest
chroniona przez prawo.
2. Każdy ma prawo do udziału w życiu
kulturalnym i korzystania z placówek kulturalnych oraz do
dostępu do wartości kulturalnych.
3. Każdy ma obowiązek troszczyć
się o zachowanie spuścizny historycznej i kulturalnej, chronić
zabytki historii i kultury.
Artykuł 45
1. W Federacji
Rosyjskiej zagwarantowana jest państwowa ochrona praw i wolności
człowieka i obywatela.
2. Każdy ma prawo bronić swych praw i
wolności wszelkimi sposobami nie zakazanymi przez prawo.
Artykuł
46
1. Każdy ma zagwarantowaną sądową ochronę swych praw i
wolności.
2. Postanowienia i działania (lub ich zaniechanie)
organów władzy państwowej, organów samorządu lokalnego,
organizacji społecznych i osób urzędowych mogą być zaskarżone
do sądu.
3. Każdy ma prawo, w zgodzie z porozumieniami
międzynarodowymi zawartymi przez Federację Rosyjską, zwracać się do
międzypaństwowych organów powołanych do obrony praw i wolności
człowieka, o ile wyczerpane zostały wszelkie wewnątrzpaństwowe środki
ochrony prawnej.
Artykuł 47
1. Nikt nie może być pozbawiony
prawa do rozpatrzenia jego sprawy w sądzie i przez sędziego, których
kompetencjom w świetle prawa podlega.
2. Oskarżony o popełnienie
przestępstwa ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z
udziałem ławy przysięgłych w przypadkach przewidzianych przez prawo
federalne.
Artykuł 48
1. Każdy ma zagwarantowane prawo do
uzyskania fachowej pomocy prawnej. W przypadkach przewidzianych przez
prawo pomoc prawna jest udzielana bezpłatnie.
2. Każdy zatrzymany,
osadzony w areszcie, oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do
korzystania z pomocy adwokata (obrońcy) od chwili zatrzymania,
osadzenia w areszcie lub przedstawienia mu aktu oskarżenia.
Artykuł
49
1. Każdy oskarżony o popełnienie przestępstwa uważany jest za
niewinnego tak długo, jak długo jego wina nie będzie dowiedziona w
trybie przewidzianym przez prawo federalne i orzeczona prawomocnym
wyrokiem sądowym.
2. Oskarżony nie ma obowiązku udowodnienia
swojej niewinności.
3. Niemożliwe do wyeliminowania wątpliwości co
winy oskarżonego interpretowane są jako przemawiające na jego
korzyść.
Artykuł 50
1. Nikt nie może być powtórnie
skazany za to samo przestępstwo.
2. W toku dochodzenia i przewodu
sądowego niedopuszczalne jest wykorzystywanie dowodów
uzyskanych z naruszeniem prawa federalnego.
3. Każdy skazany za
przestępstwo ma prawo do zrewidowania wyroku przez sąd wyższej
instancji w trybie ustalonym przez prawo federalne, jak również
ma prawo zwrócić się o ułaskawienie lub złagodzenie
kary.
Artykuł 51
1. Nikt nie ma obowiązku świadczyć przeciwko
sobie, swojemu współmałżonkowi i bliskim krewnym, których
stopień pokrewieństwa określa prawo federalne.
2. Prawo federalne
może określać inne przypadki zwolnienia z obowiązku składania
zeznań.
Artykuł 52
Prawa poszkodowanych w wyniku przestępstwa i
nadużycia władzy są chronione przez prawo. Państwo zapewnia
poszkodowanym dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz odszkodowanie za
poniesione straty.
Artykuł 53
Każdy ma prawo do wyrównania
mu przez państwo szkody wyrządzonej wskutek bezprawnych działań (lub
zaniechania) organów władzy państwowej lub jej
urzędników.
Artykuł 54
1. Prawo stwierdzające
odpowiedzialność lub zwiększające jej ciężar nie działa wstecz.
2.
Nikt nie może ponosić odpowiedzialności za czyn, który w
chwili popełniania nie był uznawany za sprzeczny z prawem. Jeśli po
popełnieniu czynu sprzecznego z prawem odpowiedzialność za niego
została zniesiona lub złagodzona, stosuje się nowe prawo.
Artykuł
55
1. Fakt wymienienia w Konstytucji Federacji Rosyjskiej
podstawowych praw i wolności nie powinien być interpretowany jako
negowanie lub umniejszanie innych ogólnie uznanych praw i
wolności człowieka i obywatela.
2. W Federacji Rosyjskiej nie
powinny być wydawane ustawy znoszące lub umniejszające prawa i
wolności człowieka i obywatela.
3. Prawa i wolności człowieka i
obywatela mogą zostać ograniczone przez prawo federalne jedynie w
takiej mierze, w jakiej jest to niezbędne do ochrony podstaw ustroju
konstytucyjnego, obyczajności, zdrowia, praw i interesów
prawnych innych osób, zapewnienia obronności kraju i
bezpieczeństwa państwa.
Artykuł 56
1. W warunkach stanu
wyjątkowego w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli i obrony
ustroju konstytucyjnego zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną w
odniesieniu do poszczególnych praw i wolności mogą być
wprowadzone ograniczenia ze wskazaniem ich zakresu i terminu
obowiązywania.
2. Stan wyjątkowy na całym terytorium Federacji
Rosyjskiej i w jej poszczególnych częściach może być
wprowadzany w wypadku zaistnienia okoliczności i w trybie
przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.
3. Nie podlegają
ograniczeniu prawa i wolności przewidziane artykułami 20, 21, 23
(część 1), 24, 28, 34 (część 1), 40, (część 1), 46-54 Konstytucji
Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 57
Każdy ma obowiązek uiszczania
prawnie ustanowionych podatków i opłat. Ustawy wprowadzające
nowe podatki lub pogarszające sytuację podatników nie działają
wstecz.
Artykuł 58
Każdy obowiązany jest chronić przyrodę i
środowisko naturalne, troszczyć się o bogactwa naturalne.
Artykuł
59
1. Obrona Ojczyzny jest powinnością i obowiązkiem obywatela
Federacji Rosyjskiej.
2. Obywatel Federacji Rosyjskiej pełni
służbę wojskową zgodnie z prawem federalnym.
3. Obywatel Federacji
Rosyjskiej w przypadku, gdy pełnienie służby wojskowej jest sprzeczne
z jego przekonaniami lub wiarą, jak również w innych
przewidzianych w prawie federalnym przypadkach ma prawo do zamiany
jej na alternatywną służbę cywilną.
Artykuł 60
Obywatel
Federacji Rosyjskiej może w całej pełni realizować swoje prawa i
obowiązki z chwilą ukończenia 18 roku życia.
Artykuł 61
1.
Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może być wydalony poza granice
Federacji Rosyjskiej lub wydany innemu państwu.
2. Federacja
Rosyjska gwarantuje swoim obywatelom ochronę i opiekę poza jej
granicami.
Artykuł 62
1. Obywatel Federacji Rosyjskiej może
posiadać obywatelstwo innego państwa (podwójne obywatelstwo)
zgodnie z prawem federalnym lub porozumieniem międzynarodowym
zawartym przez Federację Rosyjską.
2. Fakt posiadania przez
obywatela Federacji Rosyjskiej obywatelstwa innego państwa nie
umniejsza jego praw i wolności i nie zwalnia go z obowiązków
wynikających z faktu posiadania obywatelstwa rosyjskiego, o ile prawo
federalne lub porozumienie międzynarodowe zawarte przez Federację
Rosyjską nie stanowi inaczej.
3. Obcokrajowcy i osoby nie mające
obywatelstwa korzystają w Federacji Rosyjskiej z praw i mają
obowiązki na równi z obywatelami Federacji Rosyjskiej, z
wyjątkiem przypadków przewidzianych prawem federalnym lub
porozumieniem międzynarodowym zawartym przez Federację
Rosyjską.
Artykuł 63
1. Federacja Rosyjska udziela azylu
politycznego obcokrajowcom i osobom nie mającym obywatelstwa, zgodnie
z ogólnie uznanymi normami prawa międzynarodowego.
2. W
Federacji Rosyjskiej niedopuszczalne jest wydawanie innym państwom
osób prześladowanych za poglądy polityczne, jak również
za działania (lub ich zaniechanie) nie uznawane w Federacji
Rosyjskiej za przestępcze. Ekstradycja osób oskarżonych o
popełnienie przestępstwa, a także przekazywanie skazanych w celu
odbycia przez nich kary w innych państwach odbywa się na podstawie
prawa federalnego lub porozumienia międzynarodowego zawartego przez
Federację Rosyjską.
Artykuł 64
Przepisy niniejszego rozdziału
tworzą podstawę statusu prawnego jednostki w Federacji Rosyjskiej i
mogą być zmienione wyłącznie w trybie przewidzianym niniejszą
Konstytucją.
Artykuł 65
1. W skład Federacji Rosyjskiej wchodzą podmioty
Federacji Rosyjskiej:
Republika Adygeja (Adygeja), Republika
Ałtaj, Republika Baszkortostan, Republika Burjacja, Republika
Degestan, Republika Inguszecka, Republika Kabardyno-Bałkarska,
Republika Kałmycja-Chalmg Tangcz, Republika Karaczajewo-Czerkieska,
Republika Karelia, Republika Komi, Republika Marij Eł, Republika
Mordowia, Republika Sacha (Jakucja), Republika Północna
Osetia, Republika Tatarstan (Tatarstan), Republika Tuwa, Republika
Udmurcka, Republika Chakasja, Republika Czeczeńska, Republika
Czuwaska (Czawasz Respubliki);
Kraj Ałtajski, Kraj Krasnodarski,
Kraj Krasnojarski, Kraj Nadmorski, Kraj Stawropolski, Kraj
Chabarowski.
Obwód Amurski, Obwód Archangielski,
Obwód Astrachański, Obwód Biełgorodski, Obwód
Briański, Obwód Władimirski, Obwód Wołgogradzki, Obwód
Wołogocki, Obwód Woroneski, Obwód Iwanowski, Obwód
Irkucki, Obwód Kaliningradzki, Obwód Kałuski, Obwód
Kamczacki, Obwód Kemerowski, Obwód Kirowski, Obwód
Kostromski, Obwód Kurgański, Obwód Kurski, Obwód
Leningradzki, Obwód Lipiecki, Obwód Magadański, Obwód
Moskiewski, Obwód Murmański, Obwód Niżegorodzki, Obwód
Nowgorodzki, Obwód Nowosybirski, Obwód Omski, Obwód
Orenburski, Obwód Orłowski, Obwód Penzeński, Obwód
Permski, Obwód Pskowski, Obwód Rostowski, Obwód
Riazański, Obwód Samarski, Obwód Saratowski, Obwód
Sachaliński, Obwód Swierdłowski, Obwód Smoleński, Obwód
Tambowski, Obwód Twerski, Obwód Tomski, Obwód
Tulski, Obwód Tiumieński, Obwód Uljanowski, Obwód
Czelabiński, Obwód Czytyński, Obwód
Jarosławski;
Moskwa, Sankt-Petersburg - miasta o znaczeniu
ogólnofederalnym;
Żydowski Obwód
Autonomiczny;
Agiński Buriacki Okręg Autonomiczny, Komi-Permiacki
Okręg Autonomiczny, Koriacki Okręg Autonomiczny, Neniecki Okręg
Autonomiczny, Tajmyrski (Dołgano-Neniecki) Okręg Autonomiczny,
Ust'-Ordyński Buriacki Okręg Autonomiczny, Chanty-Mansyjski Okręg
Autonomiczny, Czukocki Okręg Autonomiczny, Ewenkijski Okręg
Autonomiczny, Jamało-Neniecki Okręg Autonomiczny.
2. Przyjęcie do
Federacji Rosyjskiej i utworzenie w jej składzie nowego podmiotu
dokonuje się w trybie przewidzianym federalną ustawą
konstytucyjną.
Artykuł 66
1. Status republiki określają
Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucja republiki.
2.
Status kraju, obwodu, miasta o znaczeniu ogólnofederalnym,
obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego określają Konstytucja
Federacji Rosyjskiej i statut kraju, obwodu, miasta o znaczeniu
ogólnofederalnym, obwodu autonomicznego i okręgu
autonomicznego, uchwalone przez organ ustawodawczy
(przedstawicielski) odpowiedniego podmiotu Federacji Rosyjskiej.
3.
Na wniosek organów ustawodawczych i wykonawczych obwodu
autonomicznego i okręgu autonomicznego może zostać uchwalona
federalna ustawa o obwodzie autonomicznym i okręgu autonomicznym.
4.
Stosunki okręgów autonomicznych wchodzących w skład kraju lub
obwodu mogą być regulowane przez prawo federalne oraz porozumienie
zawarte między organami władzy państwowej okręgu autonomicznego a,
odpowiednio, organami władzy państwowej kraju lub obwodu.
5.
Status podmiotu Federacji Rosyjskiej może zostać zmieniony za
obopólną zgodą Federacji Rosyjskiej i podmiotu Federacji
Rosyjskiej zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną.
Artykuł 67
1.
Terytorium Federacji Rosyjskej zawiera w sobie terytoria jej
podmiotów, wody wewnętrzne oraz morze terytorialne i
przestrzeń powietrzną nad nimi.
2. Federacja Rosyjska posiada
suwerenne prawa i sprawuje jurysdykcję na obszarze szelfu
kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej Federacji Rosyjskiej
w trybie określonym prawem federalnym i normami prawa
międzynarodowego.
3. Granice między podmiotami Federacji
Rosyjskiej mogą ulec zmianie za ich wzajemną zgodą.
Artykuł 68
1.
Językiem państwowym Federacji Rosyjskiej na całym jej terytorium jest
język rosyjski.
2. Republiki mają prawo wprowadzać własne języki
państwowe. W organach władzy państwowej, organach samorządu lokalnego
oraz urzędach państwowych republik używane są one na równi z
językiem państwowym Federacji Rosyjskiej.
3. Federacja Rosyjska
gwarantuje wszystkim jej narodom prawo do zachowania języka
ojczystego oraz stworzenie warunków do jego nauczania i
rozwijania.
Artykuł 69
Federacja Rosyjska gwarantuje prawa
rdzennych niewielkich liczebnie narodowości, zgodnie z ogólnie
uznanymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz
porozumieniami międzynarodowymi zawartymi przez Federację
Rosyjską.
Artykuł 70
1. Flagę państwową, herb i hymn Federacji
Rosyjskiej, ich opis oraz tryb oficjalnego używania ustanawia
federalna ustawa konstytucyjna.
2. Stolicą Federacji Rosyjskiej
jest miasto Moskwa. Status stolicy ustanawia prawo federalne.
Artykuł
71
W kompetencjach Federacji Rosyjskiej leży:
a) uchwalanie i
zmiana Konstytucji Federacji Rosyjskiej i praw federalnych oraz
kontrola ich przestrzegania;
b) ustrój federalny i
terytorium Federacji Rosyjskiej;
c) regulowanie i ochrona praw i
wolności człowieka i obywatela; obywatelstwo w Federacji Rosyjskiej;
regulowanie i ochrona praw mniejszości narodowych;
d)
ustanawianie systemu federalnych organów władzy ustawodawczej,
wykonawczej i sądowniczej, trybu ich organizacji i działania;
kształtowanie federalnych organów władzy państwowej;
e)
federalna własność państwowa i zarządzanie nią;
f) stanowienie
podstaw polityki federalnej i federalnego programu w dziedzinie
państwowego, ekonomicznego, ekologicznego, społecznego, kulturalnego
i narodowego rozwoju Federacji Rosyjskiej;
g) stanowienie
prawnych podstaw jednolitego rynku; regulowanie kwestii finansowych,
dewizowych, kredytowych i celnych, emisja pieniądza, podstawy
polityki cenowej; federalne służby ekonomiczne łącznie z bankami
federalnymi;
h) budżet federalny, federalne podatki i opłaty;
federalne fundusze rozwoju regionalnego;
i) federalne systemy
energetyczne, energetyka jądrowa, materiały rozszczepialne;
komunikacja federalna, federalne linie komunikacyjne, federalna
informacja i łączność; działalność w kosmosie;
j) polityka
zagraniczna i stosunki międzynarodowe Federacji Rosyjskiej,
porozumienia międzynarodowe Federacji Rosyjskiej; kwestie wojny i
pokoju;
k) kontakty gospodarcze Federacji Rosyjskiej z zagranicą;
l) obrona i bezpieczeństwo; produkcja na potrzeby obronności;
określanie trybu sprzedaży i zakupu broni, amunicji, sprzętu
wojskowego oraz innego mienia wojskowego; wytwarzanie substancji
trujących, środków narkotycznych i tryb ich wykorzystania;
ł)
określanie statusu i ochrona granicy państwowej, morza
terytorialnego, przestrzeni powietrznej, wyłącznej strefy
ekonomicznej oraz szelfu kontynentalnego Federacji Rosyjskiej;
m)
ustrój sądów; prokuratura; ustawodawstwo karne,
karno-procesowe i karno-wykonawcze; amnestionowanie i ułaskawianie;
ustawodawstwo cywilne, cywilno-procesowe i arbitrażowo-procesowe;
prawne regulowanie własności intelektualnej;
n) federalne prawo
kolizyjne;
o) służba meteorologiczna, normy, wzorce, system
metryczny i rachuba czasu; geodezja i kartografia; nazewnictwo
geograficzne; oficjalna statystyka i rachunkowość;
p) odznaczenia
państwowe i tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej;
r) federalna
służba państwowa.
Artykuł 72
1. We wspólnej kompetencji
Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej leży:
a) zapewnianie zgodności konstytucji i ustaw republik, statutów,
ustaw i innych prawnych aktów normatywnych krajów,
obwodów, miast o znaczeniu ogólnofederalnym, obwodu
autonomicznego, okręgów autonomicznych z Konstytucją Federacji
Rosyjskiej i ustawami federalnymi;
b) ochrona praw i wolności
człowieka i obywatela; ochrona praw mniejszości narodowych;
zapewnienie legalizmu, praworządności i bezpieczeństwa publicznego;
przepisy dla stref granicznych;
c) zagadnienia dotyczące
władania, użytkowania i rozporządzania ziemią, kopalinami, wodnymi
oraz innymi zasobami naturalnymi;
d) rozgraniczanie własności
państwowej;
e) korzystanie z zasobów przyrody, ochrona
środowiska naturalnego i zapewnianie bezpieczeństwa ekologicznego;
obszary przyrodnicze podlegające szczególnej ochronie; ochrona
zabytków historycznych i kulturalnych;
f) ogólne
zagadnienia dotyczące wychowania, edukacji, nauki, kultury, kultury
fizycznej i sportu;
g) koordynacja zagadnień dotyczących ochrony
zdrowia; ochrona rodziny, macierzyństwa i ojcostwa oraz dziecka;
osłona socjalna łącznie z ubezpieczeniem społecznym;
h)
zwalczanie katastrof, klęsk żywiołowych, epidemii oraz likwidowanie
ich skutków;
i) ustanawianie wspólnych zasad
opodatkowania i wnoszenia opłat w Federacji Rosyjskiej;
j)
ustawodawstwo administracyjne, administracyjno-procesowe,
ustawodawstwo pracy, ustawodawstwo rodzinne, lokalowe, rolne, wodne,
leśne, ustawodawstwo o kopalinach użytecznych i o ochronie środowiska
naturalnego;
k) kadry organów sądowych i organów
ochrony prawnej; adwokatura i notariat;
l) ochrona odwiecznych
obszarów osiedlenia i tradycyjnego sposobu życia niewielkich
liczebnie wspólnot etnicznych;
m) ustanawianie ogólnych
zasad organizacji systemu organów władzy państwowej i
samorządu lokalnego;
n) koordynowanie kontaktów
międzynarodowych oraz kontaktów gospodarczych z zagranicą
podmiotów Federacji Rosyjskiej, wykonywanie porozumień
międzynarodowych zawartych przez Federację Rosyjską.
2. Przepisy
niniejszego artykułu w równym stopniu dotyczą republik,
krajów, obwodów, miast o znaczeniu ogólnofederalnym,
obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych.
Artykuł
73
W sprawach wykraczających poza granice kompetencji Federacji
Rosyjskiej i uprawnień Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do kwestii
będących przedmiotem wspólnej kompetencji Federacji Rosyjskiej
i podmiotów Federacji Rosyjskiej podmioty Federacji Rosyjskiej
dysponują pełnią władzy państwowej.
Artykuł 74
1. Na terytorium
Federacji Rosyjskiej zabrania się ustanawiania granic celnych, ceł,
opłat i jakichkolwiek innych barier przeszkadzających w swobodnym
przepływie towarów, usług i środków finansowych.
2.
Ograniczenia w przepływie towarów i usług mogą być wprowadzane
zgodnie z prawem federalnym, o ile jest to niezbędne do zapewnienia
bezpieczeństwa, ochrony życia i zdrowia ludzkiego, ochrony przyrody i
wartości kulturalnych.
Artykuł 75
1. Jednostką pieniężną w
Federacji Rosyjskiej jest rubel. Emisję pieniądza prowadzi wyłącznie
Bank Centralny Federacji Rosyjskiej . Wprowadzanie i emitowanie
innych walut w Federacji Rosyjskiej jest zabronione.
2. Zasadniczą
rolą Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej jest chronienie i
zapewnianie stabilności rubla, którą to rolę pełni on
niezależnie od innych organów władzy państwowej.
3. System
podatków ściąganych do budżetu federalnego oraz ogólne
zasady opodatkowania i opłat w Federacji Rosyjskiej ustanawia prawo
federalne.
4. Pożyczki państwowe emitowane są w trybie określonym
przez prawo federalne i rozprowadzane na zasadzie
dobrowolności.
Artykuł 76
1. W odniesieniu do kwestii będących
przedmiotem kompetencji Federacji Rosyjskiej stosuje się federalne
ustawy konstytucyjne oraz ustawy federalne mające bezpośrednie
działanie na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.
2. W
odniesieniu do kwestii będących przedmiotem wspólnej
kompetencji Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji
Rosyjskiej wydaje się ustawy federalne oraz uchwalane zgodnie z nimi
ustawy i inne normatywne akty prawne podmiotów Federacji
Rosyjskiej.
3. Ustawy federalne nie mogą być sprzeczne z federalną
ustawą konstytucyjną.
4. W sprawach wykraczających poza granice
kompetencji Federacji Rosyjskiej, wspólnej kompetencji
Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej
republiki, kraje, obwody, miasta o znaczeniu ogólnofederalnym,
obwód autonomiczny i okręgi autonomiczne realizują własną
regulację prawną, łącznie z uchwalaniem ustaw i innych normatywnych
aktów prawnych.
5. Ustawy oraz inne normatywne akty prawne
podmiotów Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z
ustawami federalnymi uchwalonymi zgodnie z częściami pierwszą i drugą
niniejszego artykułu. W razie zaistnienia sprzeczności między ustawą
federalną a innym aktem wydanym w Federacji Rosyjskiej, obowiązuje
ustawa federalna.
6. W razie zaistnienia sprzeczności między
ustawą federalną a normatywnym aktem prawnym podmiotu Federacji
Rosyjskiej wydanym zgodnie z częścią czwartą niniejszego artykułu,
obowiązuje normatywny akt prawny podmiotu Federacji
Rosyjskiej.
Artykuł 77
1. System organów władzy
państwowej republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu
ogólnofederalnym, obwodu autonomicznego i obwodów
autonomicznych podmioty Federacji Rosyjskiej ustanawiają
samodzielnie, zgodnie z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji
Rosyjskiej i ogólnymi zasadami organizacji przedstawicielskich
i wykonawczych organów władzy państwowej ustalonymi przez
prawo federalne.
2. W granicach kompetencji Federacji Rosyjskiej i
uprawnień Federacji Rosyjskiej w odniesieniu do kwestii będących
przedmiotem wspólnej kompetencji Federacji Rosyjskiej i
podmiotów Federacji Rosyjskiej federalne organy władzy
wykonawczej i organy władzy wykonawczej podmiotów Federacji
Rosyjskiej tworzą jednolity system władzy wykonawczej w Federacji
Rosyjskiej.
Artykuł 78
1. Federalne organy władzy wykonawczej w
celu realizacji swoich uprawnień mogą tworzyć własne organy
terytorialne i mianować odpowiednich urzędników.
2.
Federalne organy władzy wykonawczej w porozumieniu z organami władzy
wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej mogą przekazywać im
realizację części swoich uprawnień, o ile nie jest to sprzeczne z
Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.
3. Organy
władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w
porozumieniu z federalnymi organami władzy wykonawczej mogą
przekazywać im realizację części swoich uprawnień.
4. Prezydent
Federacji Rosyjskiej i Rząd Federacji Rosyjskiej zapewniają, zgodnie
z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, realizację uprawnień federalnej
władzy państwowej na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.
Artykuł
79
Federacja Rosyjska może uczestniczyć w organizacjach
międzypaństwowych i przekazywać im część swoich uprawnień zgodnie z
porozumieniami międzynarodowymi, o ile nie pociąga to za sobą
ograniczenia praw i wolności człowieka i obywatela i nie jest
sprzeczne z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 80
1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest głową
państwa.
2. PrezydentFederacji Rosyjskiej jest gwarantem
Konstytucji Federacji Rosyjskiej, praw i wolności człowieka i
obywatela. W trybie ustanowionym przez Konstytucję Federacji
Rosyjskiej podejmuje kroki mające na celu obronę suwerenności
Federacji Rosyjskiej, jej niepodległości i integralności państwowej,
zapewnia koordynację i współdziałanie organów władzy
państwowej.
3. Prezydent Federacji Rosyjskiej zgodnie z
Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi określa
podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa.
4.
Prezydent Federacji Rosyjskiej jako głowa państwa reprezentuje
Federację Rosyjską w kraju i w stosunkach międzynarodowych.
Artykuł
81
1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest wybierany na cztery lata
przez obywateli Federacji Rosyjskiej na podstawie powszechnego,
równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu
tajnym.
2. Na Prezydenta Federacji Rosyjskiej może być wybrany
obywatel Federacji Rosyjskiej mający nie mniej niż 35 lat, od co
najmniej 10 lat stale zamieszkujący na terytorium Federacji
Rosyjskiej.
3. Jedna i ta sama osoba nie może piastować urzędu
Prezydenta Federacji Rosyjskiej dłużej niż dwie kadencje z rzędu.
4.
Tryb wyborów Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa ustawa
federalna.
Artykuł 82
1. Obejmując urząd Prezydent Federacji
Rosyjskiej składa narodowi następującą przysięgę:
"Przysięgam,
iż realizując uprawnienia Prezydenta Federacji Rosyjskiej będę
szanował i chronił prawa i wolności człowieka i obywatela,
przestrzegał i bronił Konstytucji Federacji Rosyjskiej, bronił
suwerenności i niepodległości, bezpieczeństwa i integralności
państwa, wiernie służył narodowi."
2. Przysięga ma charakter
uroczysty i składana jest w obecności członków Rady Federacji,
deputowanych Dumy Państwowej i sędziów Trybunału
Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 83
1. Prezydent
Federacji Rosyjskiej:
a) powołuje za zgodą Dumy Państwowej
Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej;
b) ma prawo przewodniczć
posiedzeniom Rządu Federacji Rosyjskiej;
c) odwołuje Rząd
Federacji Rosyjskiej;
d) przedstawia Dumie Państwowej kandydata
na stanowisko Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej; składa
w Dumie Państwowej wniosek o odwołanie ze stanowiska Prezesa Banku
Centralnego Federacji Rosyjskiej;
e) na wniosek Premiera Rządu
Federacji Rosyjskiej powołuje na stanowisko i odwołuje ze stanowiska
wicepremierów Rządu Federacji Rosyjskiej oraz ministrów
federalnych;
f) przedstawia Radzie Federacji kandydatów na
stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego Federacji
Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, Naczelnego Sądu
Arbitrażowego Federacji Rosyjskiej, jak również kandydata na
stanowisko Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej; przedkłada w
Radzie Federacji wniosek o odwołanie ze stanowiska Prokuratora
Generalnego Federacji Rosyjskiej; powołuje sędziów innych
sądów federalnych.
g) tworzy i przewodniczy Radzie
Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, której status określa
ustawa federalna;
h) zatwierdza doktrynę wojenną Federacji
Rosyjskiej;
i) tworzy Administrację Prezydenta Federacji
Rosyjskiej;
j) powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli
Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
k) powołuje i odwołuje najwyższe
dowództwo Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej;
l) powołuje
i odwołuje po konsultacji z właściwymi komitetami lub komisjami izb
Zgromadzenia Federalnego przedstawicieli dyplomatycznych Federacji
Rosyjskiej w państwach obcych oraz organizacjach
międzynarodowych.
Artykuł 84
Prezydent Federacji Rosyjskiej:
a) zarządza wybory do Dumy Państwowej zgodnie z Konstytucją
Federacji Rosyjskiej i prawem federalnym;
b) rozwiązuje Dumę
Państwową w przypadkach i w trybie przewidzianych przez Konstytucję
Federacji Rosyjskiej;
c) zarządza referendum w trybie
ustanowionym przez federalną ustawę konstytucyjną;
d) przedkłada
projekty ustaw Dumie Państwowej;
e) podpisuje i ogłasza ustawy
federalne;
f) zwraca się do Zgromadzenia Federalnego z dorocznymi
orędziami o stanie państwa i podstawowych kierunkach wewnętrznej i
zagranicznej polityki państwa.
Artykuł 85
1. Prezydent
Federacji Rosyjskiej może korzystać z procedury rozjemczej w celu
rozstrzygania sporów między organami władzy państwowej
Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów
Federacji Rosyjskiej, jak również między organami władzy
państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej. W przypadku
nieosiągnięcia porozumienia może on powierzyć rozstrzygnięcie sporu
właściwemu sądowi.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo
zawieszać obowiązywanie aktów organów władzy
wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy
akty te są sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami
federalnymi i międzynarodowymi zobowiązaniami Federacji Rosyjskiej
lub naruszają prawa i wolności człowieka i obywatela - nim kwestię tę
rozstrzygnie właściwy sąd.
Artykuł 86
Prezydent Federacji
Rosyjskiej:
a) kieruje polityką zagraniczną Federacji Rosyjskiej;
b) prowadzi rokowania i podpisuje międzynarodowe porozumienia
Federacji Rosyjskiej;
c) podpisuje listy ratyfikacyjne;
d)
przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy
nim przedstawicieli dyplomatycznych.
Artykuł 87
1. Prezydent
Federacji Rosyjskiej jest Najwyższym Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych
Federacji Rosyjskiej.
2. W przypadku agresji przeciwko Federacji
Rosyjskiej lub bezpośredniej groŹby agresji Prezydent Federacji
Rosyjskiej wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej
poszczególnych częściach stan wojenny, niezwłocznie
powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę Państwową.
3. Warunki
stanu wojennego określa federalna ustawa konstytucyjna.
Artykuł
88
Prezydent Federacji Rosyjskiej w okolicznościach i w trybie
przewidzianych federalną ustawą konstytucyjną wprowadza na terytorium
Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczególnych częściach stan
wyjątkowy, niezwłocznie powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę
Państwową.
Artykuł 89
Prezydent Federacji Rosyjskiej:
a)
rozstrzyga kwestie dotyczące obywatelstwa Federacji Rosyjskiej i
udzielenia azylu politycznego;
b) nadaje odznaczenia państwowe
Federacji Rosyjskiej, tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej, jak
również wyższe stopnie wojskowe i wyższe tytuły specjalne.
c)
stosuje prawo łaski.
Artykuł 90
1. Prezydent Federacji
Rosyjskiej wydaje dekrety i rozporządzenia.
2. Dekrety i
rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej mają moc obowiązującą
na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.
3. Dekrety i
rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie powinny być
sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami
federalnymi.
Artykuł 91
Prezydent Federacji Rosyjskiej jest
osobą nietykalną.
Artykuł 92
1. Prezydent Federacji Rosyjskiej
przystępuje do pełnienia obowiązków z chwilą złożenia
przysięgi i zaprzestaje ich pełnienia wraz z upływem swej kadencji z
chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta Federacji
Rosyjskiej.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej zaprzestaje
pełnienia obowiązków przedterminowo w przypadku swego
ustąpienia, trwałej, spowodowanej stanem zdrowia, niezdolności do
wykonywania obowiązków lub złożenia z urzędu, przy czym wybory
Prezydenta Federacji Rosyjskiej winny się odbyć nie póŹniej
niż w trzy miesiące od chwili przedterminowego zaprzestania pełnienia
obowiązków.
3. W każdym przypadku, gdy Prezydent Federacji
Rosyjskiej nie jest w stanie pełnić swych obowiązków, czasowo
pełni je Premier Rządu Federacji Rosyjskiej. Pełniący obowiązki
Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie ma prawa rozwiązywać Dumy
Państwowej, zarządzać referendum, jak również zgłaszać
propozycji poprawek i rewizji przepisów Konstytucji Federacji
Rosyjskiej.
Artykuł 93
1. Prezydent Federacji Rosyjskiej może
być złożony z urzędu przez Radę Federacji jedynie na podstawie
wysuniętego przez Dumę Państwową oskarżenia o zdradę stanu lub
popełnienie innego ciężkiego przestępstwa, potwierdzonego orzeczeniem
Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej o wystąpieniu w działaniach
Prezydenta Federacji Rosyjskiej znamion przestępstwa oraz orzeczeniem
Trybunału Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej o spełnieniu
przewidzianych prawem wymogów odnośnie procedury wysunięcia
oskarżenia.
2. Uchwała Dumy Państwowej o wysunięciu oskarżenia,
jak i uchwała Rady Federacji o złożeniu Prezydenta z urzędu winny być
podjęte większością dwóch trzecich ogólnej liczby
głosów w każdej z izb, z inicjatywy co najmniej jednej
trzeciej deputowanych Dumy Państwowej, i w sytuacji, gdy specjalna
komisja powołana przez Dumę Państwową wydała stosowne orzeczenie.
3.
Uchwała Rady Federacji o złożeniu z urzędu Prezydenta Federacji
Rosyjskiej winna być podjęta nie póŹniej niż w ciągu trzech
miesięcy od chwili wysunięcia przez Dumę Państwową oskarżenia
przeciwko prezydentowi. Jeśli w tym terminie Rada Federacji nie
podejmie uchwały, oskarżenie przeciwko prezydentowi uważane będzie za
oddalone.
Artykuł 94
Zgromadzenie Federalne - parlament Federacji
Rosyjskiej - jest przedstawicielskim i ustawodawczym organem
Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 95
1. Zgromadzenie Federalne
składa się z dwóch izb - Rady Federacji i Dumy Państwowej.
2.
Do Rady Federacji wchodzi po dwóch przedstawicieli każdego z
podmiotów Federacji Rosyjskiej: po jednym z ramienia
przedstawicielskiego i wykonawczego organu władzy państwowej.
3.
Duma Państwowa składa się z 450 deputowanych.
Artykuł 96
1.
Duma Państwowa wybierana jest na okres czteroletni.
2. Tryb
tworzenia Rady Federacji i tryb wyboru deputowanych Dumy Państwowej
określają ustawy federalne.
Artykuł 97
1. Na deputowanego Dumy
Państwowej może być wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej, który
ukończył 21 rok życia i jest uprawniony do udziału w wyborach.
2.
Jedna i ta sama osoba nie może być jednocześnie członkiem Rady
Federacji i deputowanym Dumy Państwowej. Deputowany Dumy Państwowej
nie może być deputowanym innych organów przedstawicielskich
władzy państwowej i organów samorządu lokalnego.
3.
Deputowani Dumy Państwowej są zawodowymi parlamentarzystami.
Deputowani Dumy Państwowej nie mogą pozostawać w służbie państwowej
ani też prowadzić innej płatnej działalności wyjąwszy działalność
dydaktyczną, pracę naukową i inne rodzaje twórczości.
Artykuł
98
1. Członkowie Rady Federacji i deputowani Dumy Państwowej są
osobami nietykalnymi w ciągu całej swojej kadencji. Nie mogą być
zatrzymani, aresztowani, poddani rewizji, wyjąwszy przypadki
zatrzymania na miejscu przestępstwa, jak również objęci
nadzorem, wyjąwszy przypadki, kiedy przewidziane jest to prawem
federalnym w celu zapewnienia bezpieczeństwa innych osób.
2.
Kwestię pozbawienia nietykalności rozstrzyga na wniosek Prokuratora
Generalnego Federacji Rosyjskiej właściwa izba Zgromadzenia
Federalnego.
Artykuł 99
1. Zgromadzenie Federalne jest organem
stałym.
2. Duma Państwowa zbiera się na pierwsze posiedzenie
trzydziestego dnia po jej wybraniu. Prezydent Federacji Rosyjskiej
może zwołać posiedzenie Dumy Państwowej przed tym terminem.
3.
Pierwsze posiedzenie Dumy Państwowej otwiera najstarszy wiekiem
deputowany.
4. Z chwilą rozpoczęcia obrad Dumy Państwowej nowej
kadencji uprawnienia Dumy Państwowej poprzedniej kadencji
wygasają.
Artykuł 100
1. Rada Federacji i Duma Państwowa
obradują oddzielnie.
2. Posiedzenia Rady Federacji i Dumy
Państwowej odbywają się przy drzwiach otwartych. W przypadkach
przewidzianych regulaminem izby ma ona prawo przeprowadzać
posiedzenia przy drzwiach zamkniętych.
3. Izby mogą się zbierać
wspólnie w celu wysłuchiwania orędzi Prezydenta Federacji
Rosyjskiej, orędzi Trybunału Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej,
wystąpień przywódców innych państw.
Artykuł 101
1.
Rada Federacji wybiera ze swego składu Przewodniczącego Rady
Federacji i jego zastępców. Duma Państwowa wybiera ze swego
składu Przewodniczącego Dumy Państwowej i jego zastępców.
2.
Przewodniczący Rady Federacji i jego zastępcy, Przewodniczący Dumy
Państwowej i jego zastępcy prowadzą posiedzenia i czuwają nad
przestrzeganiem wewnętrznego regulaminu danej izby.
3. Rada
Federacji i Duma Państwowa tworzą komitety i komisje, prowadząc
zgodnie ze swoimi uprawnieniami przesłuchania parlamentarne.
4.
Każda z izb uchwala własny regulamin i rozstrzyga kwestie dotyczące
porządku obrad.
5. W celu sprawowania kontroli nad wykonaniem
budżetu federalnego Rada Federacji wspólnie z Dumą Państwową
powołuje Izbę Obrachunkową, której skład i tryb pracy określa
ustawa federalna.
Artykuł 102
1. Do kompetencji Rady Federacji
należy:
a) zatwierdzanie zmian granic między podmiotami Federacji
Rosyjskiej;
b) zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji
Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wojennego;
c) zatwierdzanie
dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu
wyjątkowego;
d) rozstrzyganie kwestii ewentualnego użycia Sił
Zbrojnych Federacji Rosyjskiej poza granicami Federacji Rosyjskiej;
e) zarządzanie wyborów Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
f) składanie z urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
g)
powoływanie sędziów Trybunału Konstytucyjnego Federacji
Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i Naczelnego Sądu
Arbitrażowego Federacji Rosyjskiej;
h) powoływanie i odwoływanie
Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej;
i) powoływanie i
odwoływanie zastępcy przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz połowy
jej składu;
2. Rada Federacji podejmuje uchwały w kwestiach
zaliczonych do jej kompetencji przez Konstytucję Federacji
Rosyjskiej.
3. Uchwały Rady Federacji podejmowane są większością
głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji, o
ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu
podejmowania uchwał.
Artykuł 103
1. Do kompetencji Dumy
Państwowej należy:
a) udzielanie zgody Prezydentowi Federacji
Rosyjskiej na powołanie Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej;
b)
udzielanie votum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej;
c)
powoływanie i odwoływanie Prezesa Banku Centralnego Federacji
Rosyjskiej;
d) powoływanie i odwoływanie Przewodniczącego Izby
Obrachunkowej oraz połowy jej składu;
e) powoływanie i
odwoływanie Pełnomocnika ds. Praw Człowieka, działającego zgodnie z
federalną ustawą konstytucyjną;
f) ogłaszanie amnestii;
g)
wysuwanie oskarżenia pod adresem Prezydenta Federacji Rosyjskiej w
celu złożenia go z urzędu.
2. Duma Państwowa podejmuje uchwały w
kwestiach zaliczonych do jej kompetencji przez Konstytucję Federacji
Rosyjskiej.
3. Uchwały Dumy Państwowej podejmowane są większością
głosów ogólnej liczby deputowanych Dumy Państwowej, o
ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu
podejmowania uchwał.
Artykuł 104
1. Prawo inicjatywy
ustawodawczej przysługuje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, Radzie
Federacji, członkom Rady Federacji, Deputowanym Dumy Państwowej,
Rządowi Federacji Rosyjskiej, ustawodawczym (przedstawicielskim)
organom podmiotów Federacji Rosyjskiej. Prawo inicjatywy
ustawodawczej przysługuje również Trybunałowi Konstytucyjnemu
Federacji Rosyjskiej, Sądowi Najwyższemu Federacji Rosyjskiej i
Naczelnemu Sądowi Arbitrażowemu Federacji Rosyjskiej w kwestiach
należących do ich kompetencji.
2. Projekty ustaw przedkładane są
Dumie Państwowej.
3. Projekty ustaw o wprowadzeniu lub zniesieniu
podatków, zwolnieniu od nich, o emisji pożyczek państwowych, o
zmianie zobowiązań finansowych państwa, jak również inne
projekty ustaw przewidujące wydatki pokrywane z budżetu federalnego,
mogą zostać przedłożone wyłącznie pod warunkiem zaopiniowania przez
Rząd Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 105
1. Ustawy federalne
uchwala Duma Państwowa.
2. Ustawy federalne uchwalane są
większością głosów ogólnej liczby deputowanych Dumy
Państwowej, o ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje
inaczej.
3. Uchwalone przez Dumę Państwową ustawy są w ciągu
pięciu dni przekazywane do rozpatrzenia Radzie Federacji.
4.
Ustawę federalną uważa się za zaaprobowaną przez Radę Federacji jeśli
za jej przyjęciem głosowała więcej niż połowa ogólnej liczby
członków tej izby lub jeśli w ciągu czternastu dni nie została
ona rozpatrzona przez Radę Federacji. W przypadku odrzucenia ustawy
federalnej przez Radę Federacji izby mogą utworzyć komisję rozjemczą
w celu przezwyciężenia powstałych rozbieżności, po czym ustawa
federalna winna być powtórnie rozpatrzona przez Dumę
Państwową.
5. W przypadku, gdy Duma Państwowa nie zgadza się z
decyzją Rady Federacji ustawa federalna uważana jest za uchwaloną
jeśli w powtórnym głosowaniu za jej przyjęciem głosowały co
najmniej dwie trzecie ogólnej liczby deputowanych Dumy
Państwowej.
Artykuł 106
Obligatoryjnemu rozpatrzeniu przez Radę
Federacji podlegają uchwalone przez Dumę Państwową ustawy federalne
dotyczące:
a) budżetu federalnego;
b) federalnych podatków
i opłat;
c) regulacji finansowych, walutowych, kredytowych i
celnych oraz emisji pieniądza;
d) ratyfikacji i wypowiadania
porozumień międzynarodowych zawartych przez Federację Rosyjską;
e)
statusu i ochrony granicy państwowej Federacji Rosyjskiej;
f)
wojny i pokoju.
Artykuł 107
1. Uchwalona ustawa federalna w
ciągu pięciu dni przekazywana jest Prezydentowi Federacji Rosyjskiej
w celu podpisania i ogłoszenia.
2. Prezydent Federacji Rosyjskiej
w ciągu czternastu dni podpisuje ustawę federalną i zarządza jej
ogłoszenie.
3. Jeśli Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu
czternastu dni od chwili przekazania mu ustawy federalnej nie
zatwierdzi jej, wówczas Duma Państwowa i Rada Federacji w
trybie ustanowionym przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej ponownie
rozpatrują tę ustawę. Jeśli podczas powtórnego rozpatrywania
ustawa federalna zostanie zaaprobowana we wcześniej uchwalonym
brzmieniu większością co najmniej dwóch trzecich głosów
ogólnej liczby członków Rady Federacji i deputowanych
Dumy Państwowej, Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu siedmiu dni
podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie.
Artykuł 108
1.
Federalne ustawy konstytucyjne uchwalane są w sprawach przewidzianych
przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.
2. Federalna ustawa
konstytucyjna uważana jest za uchwaloną jeśli została zaaprobowana
większością co najmniej trzech czwartych głosów ogólnej
liczby członków Rady Federacji i co najmniej dwóch
trzecich głosów ogólnej liczby deputowanych Dumy
Państwowej. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni
podpisuje uchwaloną federalną ustawę konstytucyjną i zarządza jej
ogłoszenie.
Artykuł 109
1. Duma Państwowa może zostać
rozwiązana przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej w przypadkach
przewidzianych artykułami 111 i 117 Konstytucji Federacji
Rosyjskiej.
2. W przypadku rozwiązania Dumy Państwowej Prezydent
Federacji Rosyjskiej wyznacza datę wyborów tak, aby ponownie
wybrana Duma Państwowa zebrała się nie póŹniej niż w cztery
miesiące od chwili rozwiązania.
3. Duma Państwowa nie może zostać
rozwiązana na podstawach przewidzianych artykułem 117 Konstytucji
Federacji Rosyjskiej przez rok od chwili jej wybrania.
4. Duma
Państwowa nie może zostać rozwiązania od chwili wysunięcia przez nią
oskarżenia pod adresem Prezydenta Federacji Rosyjskiej aż do podjęcia
stosownej uchwały przez Radę Federacji.
5. Duma Państwowa nie może
zostać rozwiązana w okresie obowiązywania na całym terytorium
Federacji Rosyjskiej stanu wojennego lub wyjątkowego, jak również
w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających termin upływu kadencji
Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 110
1. Władzę wykonawczą w Federacji Rosyjskiej
sprawuje Rząd Federacji Rosyjskiej.
2. Rząd Federacji Rosyjskiej
składa się z Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej, wicepremierów
Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych.
Artykuł
111
1. Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej powołuje Prezydent
Federacji Rosyjskiej za zgodą Dumy Państwowej.
2. Wniosek w
sprawie kandydatury Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej przedkładany
jest najdalej w ciągu dwóch tygodni od chwili objęcia urzędu
przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej lub po
ustąpieniu Rządu Federacji Rosyjskiej albo w ciągu tygodnia od dnia
odrzucenia kandydatury przez Dumę Państwową.
3. Duma Państwowa
rozpatruje przedstawioną przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej
kandydaturę Premiera Rady Ministrów w ciągu tygodnia od dnia
przedłożenia wniosku w sprawie kandydatury.
4. Po trzykrotnym
odrzuceniu przez Dumę Państwową przedstawionych kandydatur na
stanowisko Premiera Rządu Federacji Rosyjskiej, Premiera Rządu
Federacji Rosyjskiej powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej,
rozwiązując Dumę Państwową oraz zarządzając nowe wybory.
Artykuł
112
1. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej najdalej w ciągu
tygodnia od daty powołania przedstawia Prezydentowi Federacji
Rosyjskiej wnioski odnośnie struktury federalnych organów
władzy wykonawczej.
2. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej
proponuje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej kandydatury na stanowiska
wicepremierów Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów
federalnych.
Artykuł 113
Premier Rządu Federacji Rosyjskiej
zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i
dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa podstawowe kierunki
działalności Rządu Federacji Rosyjskiej oraz organizuje jego
pracę.
Artykuł 114
1. Rząd Federacji Rosyjskiej:
a)
opracowuje i przedstawia Dumie Państwowej budżet federalny i zapewnia
jego wykonanie; przedkłada Dumie Państwowej sprawozdanie z wykonania
budżetu federalnego;
b) zapewnia realizację w Federacji
Rosyjskiej jednolitej polityki finansowej, kredytowej i monetarnej;
c) zapewnia realizację w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki
państwa w dziedzinie kultury, nauki, edukacji, ochrony zdrowia,
ubezpieczeń społecznych i ekologii;
d) zarządza własnością
federalną;
e) zapewnia obronę kraju, bezpieczeństwo państwa oraz
realizuje politykę zagraniczną Federacji Rosyjskiej;
f) zapewnia
praworządność, prawa i wolności obywateli, chroni własność i porządek
społeczny, zwalcza przestępczość;
g) realizuje inne uprawnienia
nadane mu przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne
oraz dekrety Prezydenta Federacji Rosyjskiej;
2. Tryb działania
Rządu Federacji Rosyjskiej określa federalna ustawa
konstytucyjna.
Artykuł 115
1. Mając za podstawę i wykonując
Konstytucję Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne i dekrety
normatywne Prezydenta Federacji Rosyjskiej - Rząd Federacji
Rosyjskiej wydaje uchwały i rozporządzenia oraz zapewnia ich
wykonanie.
2. Uchwały i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej
są obowiązujące w Federacji Rosyjskiej.
3. Uchwały i
rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy są
sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i
dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej - mogą zostać anulowane
przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 116
Rząd
Federacji Rosyjskiej składa swe pełnomocnictwa na ręce nowo wybranego
Prezydenta Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 117
1. Rząd Federacji
Rosyjskiej może podać się do dymisji, którą przyjmuje lub
której nie przyjmuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.
2.
Prezydent Federacji Rosyjskiej może zdymisjonować Rząd Federacji
Rosyjskiej.
3. Duma Państwowa może wyrazić votum nieufności dla
Rządu Federacji Rosyjskiej. Uchwała o wyrażeniu votum nieufności dla
Rządu Federacji Rosyjskiej podejmowana jest większością głosów
ogólnej liczby deputowanych Dumy Państwowej. Po wyrażeniu
przez Dumę Państwową votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej
Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zdymisjonować Rząd Federacji
Rosyjskiej lub też nie zgodzić się z decyzją Dumy Państwowej. W
przypadku jeśli Duma Państwowa w ciągu trzech miesięcy powtórnie
wyrazi votum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent
Federacji Rosyjskiej dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo
rozwiązuje Dumę Państwową.
4. Premier Rządu Federacji Rosyjskiej
może zwrócić się do Dumy Państwowej z wnioskiem o udzielenie
votum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej. Jeśli Duma Państwowa
odmówi udzielenia votum zaufania, Prezydent w ciągu siedmiu
dni dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dumę
Państwową i zarządza nowe wybory.
5. W przypadku zdymisjonowania
lub złożenia pełnomocnictw Rząd Federacji Rosyjskiej na polecenie
Prezydenta Federacji Rosyjskiej kontynuuje działalność aż do chwili
utworzenia nowego Rządu Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 118
1. Wymiar sprawiedliwości w Federacji
Rosyjskiej sprawowany jest wyłącznie przez sąd.
2. Władza
sądownicza sprawowana jest w drodze postępowania konstytucyjnego,
cywilnego, administracyjnego i karnego.
3. Sądownictwo Federacji
Rosyjskiej ustanawia Konstytucja Federacji Rosyjskiej i federalna
ustawa konstytucyjna. Tworzenie sądów specjalnych jest
niedozwolone.
Artykuł 119
Sędziami mogą być obywatele Federacji
Rosyjskiej, którzy ukończyli 25 rok życia, mają wyższe
wykształcenie prawnicze i co najmniej pięcioletni staż pracy w
zawodzie prawnika. Prawo federalne może ustanowić dodatkowe wymagania
w stosunku do sędziów sądów Federacji
Rosyjskiej.
Artykuł 120
1. Sędziowie są niezawiśli i podlegają
wyłącznie Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz prawu federalnemu.
2.
Sąd, stwierdziwszy w toku rozpoznawania sprawy niezgodność aktu
wydanego przez organ państwowy lub aktu wydanego przez inny organ, z
prawem, orzeka zgodnie z ustawą.
Artykuł 121
1. Sędziowie są
nieusuwalni.
2. Uprawnienia sędziego mogą zostać cofnięte lub
zawieszone wyłącznie w trybie i na podstawach określonych prawem
federalnym.
Artykuł 122
1.Sędziowie są nietykalni.
2. Sędzia
może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej wyłącznie w
trybie określonym przez prawo federalne.
Artykuł 123
1.
Rozpoznawanie spraw jest we wszystkich sądach jawne. Rozpoznawanie
przy drzwiach zamkniętych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach
przewidzianych prawem federalnym.
2. Zaoczne rozpoznawanie spraw
karnych w sądach jest niedozwolone, z wyjątkiem przypadków
przewidzianych prawem federalnym.
3. Sąd rozpoznaje sprawę na
zasadzie kontradyktoryjności i równouprawnienia stron.
4. W
przypadkach przewidzianych prawem federalnym sprawa rozpoznawana jest
z udziałem ławy przysięgłych.
Artykuł 124
Finansowanie sądów
odbywa się wyłącznie z budżetu federalnego i powinno zapewniać
możliwość pełnego i niezawisłego sprawowania wymiaru sprawiedliwości
zgodnie z prawem federalnym.
Artykuł 125
1. Trybunał
Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej składa się z 19 sędziów.
2.
Trybunał Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na żądanie Prezydenta
Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, jednej piątej
członków Rady Federacji lub deputowanych Dumy Państwowej,
Rządu Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i
Naczelnego Sądu Arbitrażowego Federacji Rosyjskiej, organów
władzy ustawodawczej i wykonawczej podmiotów Federacji
Rosyjskiej rozstrzyga kwestię zgodności z Konstytucją Federacji
Rosyjskiej:
a) ustaw federalnych i aktów normatywnych
Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej i
Rządu Federacji Rosyjskiej;
b) konstytucji republik, statutów,
jak również innych aktów normatywnych podmiotów
Federacji Rosyjskiej, wydanych odnośnie kwestii należących do
kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej
oraz wspólnej kompetencji organów władzy państwowej
Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów
Federacji Rosyjskiej;
c) porozumień między organami władzy
państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej
podmiotów Federacji Rosyjskiej oraz porozumień między organami
władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;
d)
porozumień międzynarodowych, które zostały zawarte przez
Federację Rosyjską, a nie weszły jeszcze w życie.
3. Trybunał
Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej rozstrzyga spory kompetencyjne:
a) między federalnymi organami władzy państwowej;
b) między
organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy
państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;
c) między
naczelnymi organami państwowymi podmiotów Federacji
Rosyjskiej.
4. Trybunał Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej w
odpowiedzi na skargi odnośnie naruszania konstytucyjnych praw i
wolności obywateli oraz na żądanie sądów bada w trybie
przewidzianym przez prawo federalne zgodność z konstytucją ustawy
zastosowanej lub mającej zastosowanie w konkretnej sprawie.
5.
Trybunał Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na żądanie Prezydenta
Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, Rządu
Federacji Rosyjskiej i organów władzy ustawodawczej podmiotów
Federacji Rosyjskiej dokonuje wykładni Konstytucji Federacji
Rosyjskiej.
6. Akty lub ich poszczególne przepisy, uznane
za sprzeczne z konstytucją, tracą moc; niezgodne z Konstytucją
Federacji Rosyjskiej porozumienia międzynarodowe zawarte przez
Federację Rosyjską nie podlegają wprowadzeniu w życie i nie mają
zastosowania.
7. Na żądanie Rady Fedracji Trybunał Konstytucyjny
Federacji Rosyjskiej orzeka o spełnieniu przewidzianych prawem
wymogów odnośnie procedury oskarżenia Prezydenta Federacji
Rosyjskiej o zdradę stanu lub popełnienie innego ciężkiego
przestępstwa.
Artykuł 126
Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej
jest najwyższym organem sądowniczym powołanym do rozpoznawania spraw
cywilnych, karnych, administracyjnych oraz innych spraw, podległych
kompetencji sądów powszechnych; sprawuje w przewidzianych
prawem federalnym formach procesowych nadzór sądowy nad ich
działalnością i udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki
sądowniczej.
Artykuł 127
Naczelny Sąd Arbitrażowy Federacji
Rosyjskiej jest najwyższym organem sądowniczym powołanym do
rozstrzygania sporów gospodarczych oraz innych spraw
rozpoznawanych przez sądy arbitrażowe; sprawuje w przewidzianych
prawem federalnym formach procesowych nadzór sądowy nad ich
działalnością i udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki
sądowniczej.
Artykuł 128
1. Sędziów Trybunału
Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji
Rosyjskiej i Naczelnego Sądu Arbitrażowego Federacji Rosyjskiej
powołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji
Rosyjskiej.
2. Sędziów innych sądów federalnych
powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej w trybie ustanowionym przez
prawo federalne.
3. Uprawnienia, tryb tworzenia i działalność
Trybunału Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego
Federacji Rosyjskiej oraz innych sądów federalnych określa
federalna ustawa konstytucyjna.
Artykuł 129
1. Prokuratura
Federacji Rosyjskiej stanowi jednolity scentralizowany system, w
ramach którego prokuratorzy niższych instancji podporządkowani
są prokuratorom wyższych instancji oraz Prokuratorowi Generalnemu
Federacji Rosyjskiej.
2. Prokuratora Generalnego Federacji
Rosyjskiej powołuje i odwołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta
Federacji Rosyjskiej.
3. Prokuratorów podmiotów
Federacji Rosyjskiej powołuje Prokurator Generalny Federacji
Rosyjskiej w uzgodnieniu z jej podmiotami.
4. Pozostałych
prokuratorów powołuje Generalny Prokurator Federacji
Rosyjskiej.
5. Uprawnienia, organizację i tryb działalności
prokuratury Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.
Artykuł 130
1. Samorząd lokalny w Federacji Rosyjskiej
zapewnia samodzielne rozwiązywanie przez ludność kwestii o znaczeniu
lokalnym, a także władanie, użytkowanie i dysponowanie własnością
komunalną.
2. Samorządność lokalna realizowana jest przez
obywateli w drodze referendum, wyborów oraz innych form
bezpośredniego wyrażania woli, za pośrednictwem obieralnych i innych
organów samorządu lokalnego.
Artykuł 131
1. Samorząd
lokalny funkcjonuje w miastach i wsiach, jak również na innych
obszarach z uwzględnieniem miejscowych tradycji historycznych i
innych. Strukturę organów samorządu lokalnego ludność określa
samodzielnie.
2. Zmiana granic obszarów, na których
realizowany jest samorząd lokalny, możliwa jest z uwzględnieniem
opinii ludności tych obszarów.
Artykuł 132
1. Organy
samorządu lokalnego samodzielnie zarządzają własnością komunalną,
tworzą, zatwierdzają i wykonują lokalny budżet, ustanawiają lokalne
podatki i opłaty, strzegą porządku publicznego, jak również
rozwiązują inne kwestie o znaczeniu lokalnym.
2. Organy samorządu
lokalnego mogą z mocy prawa otrzymywać niektóre uprawnienia
państwa z jednoczesnym przekazaniem im niezbędnych do realizacji tych
uprawnień środków materiałowych i finansowych. Realizacja
przekazanych uprawnień podlega kontroli państwa.
Artykuł
133
Samorządność lokalna w Federacji Rosyjskiej gwarantowana jest
poprzez prawo do obrony sądowej i kompensacji dodatkowych wydatków
poniesionych w związku z decyzjami organów władzy państwowej,
jak również zakaz ograniczania praw samorządu lokalnego
ustanowionych przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej i ustawy
federalne.
Artykuł 134
Wniosek o wprowadzenie poprawek i zmianę
przepisów Konstytucji Federacji Rosyjskiej mogą przedstawiać:
Prezydent Federacji Rosyjskiej, Rada Federacji, Duma Państwowa, Rząd
Federacji Rosyjskiej, ustawodawcze (przedstawicielskie) organy
podmiotów Federacji Rosyjskiej, jak również grupa
złożona z co najmniej jednej piątej członków Rady Federacji
lub deputowanych Dumy Państwowej.
Artykuł 135
1. Nie mogą
zostać zmienione przez Zgromadzenie Federalne przepisy rozdziałów
1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
2. Jeśli wniosek o
zmianę przepisów rozdziałów 1, 2 i 9 Konstytucji
Federacji Rosyjskiej uzyska poparcie trzech piątych głosów
ogólnej liczby członków Rady Federacji i Deputowanych
Dumy Państwowej, to zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną zwołane
zostaje Zgromadzenie Konstytucyjne.
3. Zgromadzenie Konstytucyjne
albo potwierdza niezmienność Konstytucji Federacji Rosyjskiej, albo
opracowuje projekt nowej Konstytucji Federacji Rosyjskiej, który
zostaje przyjęty przez Zgromadzenie Konstytucyjne dwiema trzecimi
głosów ogólnej liczby jego członków albo też
poddany pod ogólnonarodowe głosowanie. W przypadku
przeprowadzenia ogólnonarodowego głosowania Konstytucję
Federacji Rosyjskiej uważa się za przyjętą jeśli głosowała za nią
ponad połowa wyborców biorących udział w głosowaniu, pod
warunkiem, że w głosowaniu wzięła udział ponad połowa
wyborców.
Artykuł 136
Poprawki do rozdziałów 3-8
Konstytucji Federacji Rosyjskiej uchwalane są w trybie przewidzianym
do uchwalenia federalnej ustawy konstytucyjnej i nabierają mocy po
zaaprobowaniu ich przez organy władzy ustawodawczej co najmniej dwóch
trzecich podmiotów Federacji Rosyjskiej.
Artykuł 137
1.
Zmiany do artykułu 65. Konstytucji Federacji Rosyjskiej określającego
skład Federacji Rosyjskiej wprowadzane są na podstawie federalnej
ustawy konstytucyjnej o przyjęciu do Federacji Rosyjskiej i
utworzeniu w jej składzie nowego podmiotu Federacji Rosyjskiej oraz o
zmianie konstytucyjno-prawnego statusu podmiotu Federacji
Rosyjskiej.
2. W przypadku zmiany nazwy republiki, kraju, obwodu,
miasta o znaczeniu ogólnofederalnym, obwodu autonomicznego i
okręgu autonomicznego nowa nazwa podmiotu Federacji Rosyjskiej
podlega włączeniu do artykułu 65. Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
Przepisy końcowe i przejściowe
1. Konstytucja Federacji
Rosyjskiej nabiera mocy z dniem jej oficjalnego opublikowania zgodnie
z wynikiem głosowania ogólnonarodowego.
Dzień
ogólnonarodowego głosowania 12 grudnia 1993 r. uważa się za
dzień przyjęcia Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
Jednocześnie
traci moc Konstytucja (Ustawa Zasadnicza) Federacji Rosyjskiej,
uchwalona 12 kwietnia 1978 roku z późniejszymi zmianami i
uzupełnieniami.
W przypadku niezgodności z przepisami Konstytucji
Federacji Rosyjskiej przepisów Umowy Federalnej - Porozumienia
o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnień między federalnymi
organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy
państwowej suwerennych republik wchodzących w skład Federacji
Rosyjskiej, Porozumienia o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i
uprawnień między federalnymi organami władzy państwowej Federacji
Rosyjskiej a organami władzy państwowej krajów, obwodów
oraz miast Moskwy i Sankt-Petersburga Federacji Rosyjskiej,
Porozumienia o rozgraniczeniu zakresu kompetencji i uprawnień między
federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a
organami władzy państwowej obwodu autonomicznego i okręgów
autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, jak również
innych porozumień między federalnymi organami władzy państwowej
Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów
Federacji Rosyjskiej, a także porozumień między organami władzy
państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej - obowiązują
przepisy Konstytucji Federacji Rosyjskiej.
2. Ustawy i inne akty
prawne obowiązujące na terytorium Federacji Rosyjskiej przed wejściem
w życie niniejszej Konstytucji mają zastosowanie w części nie
pozostającej w sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.
3.
Prezydent Federacji Rosyjskiej, wybrany zgodnie z Konstytucją (Ustawą
Zasadniczą) Federacji Rosyjskiej - Rosji, od dnia wejścia w życie
niniejszej Konstytucji realizuje przewidziane przez nią uprawnienia
aż do upływu okresu, na jaki został wybrany.
4. Rada Ministrów
- Rząd Federacji Rosyjskiej, od dnia wejścia w życie niniejszej
Konstytucji, nabywa ustanowione przez Konstytucję Federacji
Rosyjskiej prawa, obowiązki i odpowiedzialność Rządu Federacji
Rosyjskiej otrzymując nazwę - Rząd Federacji Rosyjskiej.
5. Sądy w
Federacji Rosyjskiej realizują wymiar sprawiedliwości zgodnie z ich
uprawnieniami ustanowionymi przez niniejszą Konstytucję.
Po
wejściu w życie Konstytucji sędziowie wszystkich sądów
Federacji Rosyjskiej zachowują swoje uprawnienia aż do upływu okresu,
na jaki zostali wybrani. Stanowiska wakujące obsadzane są w trybie
ustanowionym przez niniejszą Konstytucję.
6. Do chwili wejścia w
życie ustawy federalnej ustanawiającej tryb rozpoznawania spraw przez
sąd z udziałem ławy przysięgłych utrzymany zostaje dotychczasowy tryb
rozpatrywania przez sądy spraw poddanych ich właściwości.
Do
chwili uzgodnienia ustawodawstwa karno-procesowego Federacji
Rosyjskiej z przepisami niniejszej Konstytucji utrzymany zostaje
dotychczasowy tryb aresztowania, osadzania w areszcie i zatrzymywania
osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa.
7. Rada
Federacji pierwszej kadencji i Duma Państwowa pierwszej kadencji
wybierane są na okres dwóch lat.
8. Rada Federacji na swoje
pierwsze posiedzenie zbiera się trzydziestego dnia po wybraniu.
Pierwsze posiedzenie Rady Federacji otwiera Prezydent Federacji
Rosyjskiej.
9. Deputowany Dumy Państwowej pierwszej kadencji może
być jednocześnie członkiem Rządu Federacji Rosyjskiej. Na
deputowanych Dumy Państwowej - członków Rządu Federacji
Rosyjskiej nie rozciągają się przepisy niniejszej Konstytucji o
nietykalności deputowanych w części dotyczącej odpowiedzialności za
działania (lub ich zaniechanie) związane z pełnieniem obowiązków
służbowych.
Deputowani Rady Federacji pierwszej kadencji realizują
swoje uprawnienia okresowo.