Konstytucje >> Konstytucja UE, Bruksela, 29 października 2004 r.
TYTUŁ III
POLITYKI I DZIAŁANIA WEWNĘTRZNE
ROZDZIAŁ I
RYNEK WEWNĘTRZNY
SEKCJA 1
USTANOWIENIE I FUNKCJONOWANIE RYNKU WEWNĘTRZNEGO
ARTYKUŁ III-130
1. Unia przyjmuje środki w celu ustanowienia lub zapewnienia funkcjonowania rynku
wewnętrznego zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Konstytucji.
2. Rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony
swobodny przepływ osób, usług, towarów i kapitału, zgodnie z Konstytucją.
3. Rada, na wniosek Komisji, przyjmuje rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie
określające wytyczne i warunki niezbędne do zapewnienia zrównoważonego postępu we
wszystkich odpowiednich sektorach.
4. Podczas opracowywania wniosków zmierzających do osiągnięcia celów wymienionych
w ustępach 1 i 2, Komisja uwzględnia rozmiar wysiłku, jaki będą musiały podjąć niektóre
gospodarki o zróżnicowanym rozwoju dla ustanowienia rynku wewnętrznego i może przedstawiać
wnioski odnośnie do odpowiednich środków.
Jeżeli przepisy te przyjmują postać odstępstw, muszą mieć charakter przejściowy oraz powodować
możliwie najmniejsze zakłócenia w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.
ARTYKUŁ III-131
Państwa Członkowskie konsultują się ze sobą w celu wspólnego podjęcia działań niezbędnych, aby
środki, do podjęcia których Państwo Członkowskie może być skłonione w przypadku poważnych
zaburzeń wewnętrznych zagrażających porządkowi publicznemu, w przypadku wojny, poważnego
napięcia międzynarodowego stanowiącego groźbę wojny lub w celu wypełnienia zobowiązań
przyjętych przez nie w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego nie miały
wpływu na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
ARTYKUŁ III-132
Jeżeli środki podjęte w przypadkach przewidzianych w artykułach III-131 i III-436 powodują
zakłócenie warunków konkurencji na rynku wewnętrznym, Komisja bada z zainteresowanym
Państwem Członkowskim warunki, na jakich te środki mogą być dostosowane do reguł
ustanowionych w Konstytucji.
Na zasadzie odstępstwa od procedury przewidzianej w artykułach III-360 i III-361, Komisja lub
każde Państwo Członkowskie mogą wnieść bezpośrednio do Trybunału Sprawiedliwości skargę,
jeżeli uznają, że inne Państwo Członkowskie nadużywa uprawnień przewidzianych w artykułach
III-131 i III-436. Trybunał Sprawiedliwości orzeka z wyłączeniem jawności.
SEKCJA 2
SWOBODNY PRZEPŁYW OSÓB I USŁUG
Podsekcja 1
Pracownicy
ARTYKUŁ III-133
1. Pracownicy mają prawo swobodnego przemieszczania się wewnątrz Unii.
2. Zakazana jest wszelka dyskryminacja ze względu na przynależność państwową między
pracownikami Państw Członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków
pracy.
3. Z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego,
bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, pracownicy mają prawo do:
a) ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy,
b) swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium Państw Członkowskich,
c) przebywania w jednym z Państw Członkowskich w celu podjęcia tam pracy, zgodnie
z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi dotyczącymi zatrudniania
pracowników tego Państwa,
d) pozostawania na terytorium Państwa Członkowskiego po ustaniu zatrudnienia, na warunkach
określonych w rozporządzeniach europejskich przyjętych przez Komisję.
4. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do zatrudnienia w administracji publicznej.
ARTYKUŁ III-134
Środki niezbędne do realizacji swobodnego przepływu pracowników w rozumieniu artykułu III-133
są ustanawiane na mocy ustaw europejskich lub europejskich ustaw ramowych. Ustawy europejskie
i europejskie ustawy ramowe są przyjmowane po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-
Społecznym.
Ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe mają na celu, w szczególności:
a) zapewnienie ścisłej współpracy między organami administracji krajowej właściwymi
do spraw pracy,
b) zniesienie procedur i praktyk administracyjnych, jak również terminów dostępu do wolnych
miejsc pracy wynikających z ustawodawstwa krajowego bądź z wcześniejszych umów
zawartych między Państwami Członkowskimi, których utrzymanie w mocy stanowiłoby
przeszkodę w liberalizacji przepływu pracowników,
c) zniesienie wszelkich terminów i innych ograniczeń przewidzianych w ustawodawstwie
krajowym lub wcześniej zawartych umowach między Państwami Członkowskimi,
które ustanawiają w stosunku do pracowników z innych Państw Członkowskich odmienne
warunki co do swobodnego wyboru zatrudnienia niż w stosunku do własnych pracowników,
d) ustanowienie mechanizmów właściwych do zapewnienia wymiany podań o pracę i ofert
zatrudnienia oraz ułatwienie zachowania równowagi na rynku pracy, na warunkach, które
zapobiegają poważnym zagrożeniom dla poziomu życia i zatrudnienia w różnych regionach
i gałęziach przemysłu.
ARTYKUŁ III-135
Państwa Członkowskie popierają, w ramach wspólnego programu, wymianę młodych
pracowników.
Artykuł III-136
1. W dziedzinie zabezpieczenia społecznego, ustawy europejskie lub europejskie ustawy
ramowe ustanawiają środki niezbędne do realizacji swobodnego przepływu pracowników przez
wprowadzenie systemu umożliwiającego migrującym pracownikom najemnym
i osobom prowadzącym działalność na własny rachunek oraz uprawnionym osobom od nich
zależnym:
a) zaliczenie wszystkich okresów uwzględnianych w ustawodawstwie poszczególnych państw,
w celu nabycia i zachowania prawa do świadczenia oraz naliczenia wysokości świadczenia,
b) wypłatę świadczeń osobom mającym miejsce zamieszkania na terytoriach Państw
Członkowskich.
2. W przypadku gdy członek Rady uważa, że projekt ustawy europejskiej lub europejskiej
ustawy ramowej, o której mowa w ustępie 1, mógłby naruszać podstawowe aspekty jego systemu
zabezpieczenia społecznego, w szczególności jego zakres stosowania, koszty lub strukturę
finansową lub mógłby naruszać równowagę finansową tego systemu, może zażądać przedłożenia tej
kwestii Radzie Europejskiej. W takim przypadku, procedura, o której mowa w artykule III-396,
zostaje zawieszona. Po przeprowadzeniu dyskusji, w terminie 4 miesięcy od takiego zawieszenia,
Rada Europejska:
a) odsyła projekt do Rady, co oznacza zakończenie zawieszenia procedury, o której mowa
w artykule III-396, lub
b) występuje z wnioskiem do Komisji o przedstawienie nowego wniosku; w tym przypadku, akt
początkowo proponowany uważa się za nieprzyjęty.
Podsekcja 2
Swoboda przedsiębiorczości
ARTYKUŁ III-137
Ograniczenia swobody przedsiębiorczości obywateli jednego Państwa Członkowskiego na
terytorium innego Państwa Członkowskiego są zakazane w ramach niniejszej podsekcji. Zakaz ten
obejmuje również ograniczenia w tworzeniu agencji, oddziałów lub spółek zależnych przez
obywateli danego Państwa Członkowskiego, mających swe przedsiębiorstwo na terytorium innego
Państwa Członkowskiego.
Z zastrzeżeniem postanowień sekcji 4 niniejszego rozdziału dotyczącej kapitału i płatności,
obywatele jednego Państwa Członkowskiego mają prawo podejmowania i wykonywania na
terytorium innego Państwa Członkowskiego działalności prowadzonej na własny rachunek, jak
również zakładania i zarządzania przedsiębiorstwami, a zwłaszcza spółkami w rozumieniu artykułu
III-142 akapit drugi, na warunkach określonych przez ustawodawstwo Państwa przyjmującego dla
własnych obywateli.
ARTYKUŁ III-138
1. Środki mające na celu realizację swobody przedsiębiorczości w odniesieniu do określonego
rodzaju działalności są ustanawiane na mocy europejskich ustaw ramowych. Europejskie ustawy
ramowe są przyjmowane po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
2. Parlament Europejski, Rada i Komisja wykonują funkcje powierzone im na podstawie
ustępu 1, w szczególności:
a) traktując co do zasady priorytetowo działalności, w których swoboda przedsiębiorczości
wnosi szczególnie korzystny wkład w rozwój produkcji i handlu,
b) zapewniając ścisłą współpracę między właściwymi organami administracyjnymi Państw
Członkowskich w celu poznania szczególnych sytuacji w różnych dziedzinach działalności
wewnątrz Unii,
c) znosząc takie procedury i praktyki administracyjne wynikające z ustawodawstwa krajowego
bądź z wcześniej zawartych umów między Państwami Członkowskimi, których utrzymanie
w mocy stanowiłoby przeszkodę dla swobody przedsiębiorczości,
d) czuwając, by pracownicy jednego z Państw Członkowskich zatrudnieni na terytorium innego
Państwa Członkowskiego mogli pozostać na tym terytorium w celu podjęcia tam działalności
na własny rachunek, na tych samych warunkach, które musieliby spełniać, gdyby przybyli
do tego Państwa w chwili, kiedy zamierzali podjąć taką działalność,
e) umożliwiając nabycie i korzystanie z własności gruntu znajdującego się na terytorium danego
Państwa Członkowskiego przez obywateli Państwa Członkowskiego w zakresie, w jakim nie
narusza to zasad, o których mowa w artykule III-227 ustęp 2,
f) znosząc stopniowo ograniczenia swobody przedsiębiorczości w każdej wchodzącej
w grę dziedzinie działalności, z jednej strony, w odniesieniu do warunków tworzenia na
terytorium Państwa Członkowskiego agencji, oddziałów i spółek zależnych, a z drugiej,
w stosunku do warunków wjazdu personelu głównego przedsiębiorstwa do organów
zarządzających lub nadzorczych agencji, oddziałów i spółek zależnych,
g) koordynując w niezbędnym zakresie, w celu zapewnienia ich równoważności, zabezpieczenia
wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu artykułu III-142 akapit
drugi, dla ochrony interesów wspólników i osób trzecich,
h) zapewniając, że warunki przedsiębiorczości nie będą zakłócane przez pomoc przyznaną przez
Państwo Członkowskie.
ARTYKUŁ III-139
Niniejsza podsekcja nie ma zastosowania do działalności, która w jednym z Państw Członkowskich
jest związana, choćby przejściowo, z wykonywaniem władzy publicznej.
Niektóre rodzaje działalności mogą zostać wyłączone z zakresu stosowania niniejszej podsekcji na
mocy ustaw europejskich lub europejskich ustaw ramowych.
ARTYKUŁ III-140
1. Niniejsza podsekcja oraz środki podjęte na jej podstawie nie przesądzają o zastosowaniu
w Państwach Członkowskich przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych
przewidujących szczególne traktowanie cudzoziemców, uzasadnione względami porządku
publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego.
2. Przepisy krajowe, o których mowa w ustępie 1, są koordynowane przez europejskie ustawy
ramowe.
ARTYKUŁ III-141
1. Europejskie ustawy ramowe ułatwiają podejmowanie i wykonywanie działalności
prowadzonej na własny rachunek. Obejmują one:
a) wzajemne uznawanie dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających
posiadanie kwalifikacji,
b) koordynację przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw
Członkowskich dotyczących podejmowania i wykonywania działalności prowadzonej na
własny rachunek.
2. W odniesieniu do zawodów medycznych i pokrewnych oraz farmaceutycznych stopniowe
znoszenie ograniczeń zależy od koordynacji warunków wykonywania tych zawodów w różnych
Państwach Członkowskich.
ARTYKUŁ III-142
Na potrzeby niniejszej podsekcji, spółki założone zgodnie z ustawodawstwem Państwa
Członkowskiego i mające swoją statutową siedzibę, zarząd lub główne przedsiębiorstwo wewnątrz
Unii są traktowane jak osoby fizyczne mające przynależność Państwa Członkowskiego.
Przez „spółki” rozumie się spółki prawa cywilnego lub handlowego, a także spółdzielnie oraz inne
osoby prawne prawa publicznego lub prywatnego, z wyjątkiem spółek, których działalność nie jest
nastawiona na osiąganie zysków.
ARTYKUŁ III-143
Państwa Członkowskie przyznają traktowanie narodowe obywatelom innych Państw
Członkowskich w odniesieniu do udziału finansowego w kapitale spółek w rozumieniu akapitu
drugiego artykułu III-142, bez uszczerbku dla stosowania innych postanowień Konstytucji.
Podsekcja 3
Swoboda świadczenia usług
ARTYKUŁ III-144
W ramach niniejszej podsekcji ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Unii są
zakazane w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich mających swe przedsiębiorstwo
w Państwie Członkowskim innym niż Państwo odbiorcy świadczenia.
Ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe mogą rozszerzyć korzyści wynikające
z niniejszej podsekcji na obywateli państwa trzeciego świadczących usługi i mających swe
przedsiębiorstwa wewnątrz Unii.
ARTYKUŁ III-145
Do celów Konstytucji, przez usługi rozumie się świadczenia wykonywane zwykle za
wynagrodzeniem w zakresie, w jakim nie są objęte postanowieniami o swobodnym przepływie
towarów, kapitału i osób.
Usługi obejmują w szczególności:
a) działalność o charakterze przemysłowym,
b) działalność o charakterze handlowym,
c) działalność rzemieślniczą,
d) wykonywanie wolnych zawodów.
Z zastrzeżeniem podsekcji 2 dotyczącej swobody przedsiębiorczości, świadczący usługę może,
w celu spełnienia świadczenia, wykonywać przejściowo działalność w Państwie Członkowskim,
w którym usługa jest świadczona, na tych samych warunkach, jakie państwo to nakłada na
własnych obywateli.
ARTYKUŁ III-146
1. Swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia rozdziału III
sekcji 7 dotyczącej transportu.
2. Liberalizacja usług bankowych i ubezpieczeniowych związanych z przepływem kapitału jest
realizowana w zgodzie z liberalizacją przepływu kapitału.
ARTYKUŁ III-147
1. Europejska ustawa ramowa ustanawia środki mające na celu zapewnienie liberalizacji
określonej usługi. Ustawa ramowa jest przyjmowana po konsultacji z Komitetem
Ekonomiczno-Społecznym.
2. W odniesieniu do europejskich ustaw ramowych, o których mowa w ustępie 1 w zasadzie
należy dawać pierwszeństwo usługom, które bezpośrednio wpływają na koszty produkcji lub
których liberalizacja przyczynia się do ułatwienia handlu towarami.
ARTYKUŁ III-148
Państwa Członkowskie dążą do liberalizacji usług w zakresie wykraczającym poza zobowiązanie
wynikające z europejskich ustaw ramowych przyjmowanych na podstawie artykułu III-147 ustęp 1,
jeśli ich ogólna sytuacja gospodarcza i sytuacja w danym sektorze na to pozwalają.
W tym celu Komisja kieruje zalecenia do zainteresowanych Państw Członkowskich.
ARTYKUŁ III-149
Dopóki ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług nie zostaną zniesione, Państwa
Członkowskie stosują je do wszystkich świadczących usługi, o których mowa w artykule III-144
akapit pierwszy, bez względu na przynależność państwową lub miejsce zamieszkania.
ARTYKUŁ III-150
Artykuły III-139 - III-142 mają zastosowanie do spraw uregulowanych w niniejszej podsekcji.
SEKCJA 3
SWOBODNY PRZEPŁYW TOWARÓW
Podsekcja 1
Unia celna
ARTYKUŁ III-151
1. Unia obejmuje unię celną, która rozciąga się na całą wymianę towarową i obejmuje zakaz ceł
przywozowych i wywozowych między Państwami Członkowskimi oraz wszelkich opłat o skutku
równoważnym, jak również przyjęcie wspólnej taryfy celnej w stosunkach z państwami trzecimi.
2. Ustęp 4 i podsekcja 3 dotyczące zakazu ograniczeń ilościowych stosują się do produktów
pochodzących z Państw Członkowskich oraz do produktów pochodzących z państw trzecich
znajdujących się w swobodnym obrocie w Państwach Członkowskich.
3. Produkty pochodzące z państw trzecich są uważane za będące w swobodnym obrocie
w jednym z Państw Członkowskich, jeżeli dopełniono wobec nich formalności przywozowych oraz
pobrano wszystkie wymagane cła i opłaty o skutku równoważnym w tym Państwie Członkowskim
i jeżeli nie skorzystały z całkowitego lub częściowego zwrotu tych ceł lub opłat.
4. Cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym są zakazane między
Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym.
5. Rada, na wniosek Komisji, przyjmuje rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie
określające cła wspólnej taryfy celnej.
6. Wykonując zadania powierzone jej na mocy niniejszego artykułu, Komisja kieruje się:
a) potrzebą popierania wymiany handlowej między Państwami Członkowskimi
i państwami trzecimi,
b) zmianami warunków konkurencji wewnątrz Unii, jeżeli skutkiem tych zmian jest wzrost
konkurencyjności przedsiębiorstw,
c) potrzebami zaopatrzenia Unii w surowce i półprodukty, zwracając przy tym uwagę, by nie
zakłócić warunków konkurencji między Państwami Członkowskimi co do produktów
końcowych,
d) potrzebą unikania poważnych zaburzeń w życiu gospodarczym Państw Członkowskich oraz
zapewnienia racjonalnego rozwoju produkcji i wzrostu konsumpcji w Unii.
Podsekcja 2
Współpraca celna
ARTYKUŁ III-152
W zakresie stosowania Konstytucji, ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe
ustanawiają środki w celu wzmocnienia współpracy celnej między Państwami Członkowskimi
i między nimi a Komisją.
Podsekcja 3
Zakaz ograniczeń ilościowych
ARTYKUŁ III-153
Ograniczenia ilościowe w przywozie i wywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są
zakazane między Państwami Członkowskimi.
ARTYKUŁ III-154
Artykuł III-153 nie stanowi przeszkody w stosowaniu zakazów lub ograniczeń przywozowych,
wywozowych lub tranzytowych, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku
publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony
roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej
bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zakazy te i ograniczenia nie powinny jednak
stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między Państwami
Członkowskimi.
ARTYKUŁ III-155
1. Państwa Członkowskie dostosowują monopole państwowe o charakterze handlowym w taki
sposób, aby wykluczona była wszelka dyskryminacja między obywatelami Państw Członkowskich
w stosunku do warunków zaopatrzenia i zbytu.
Niniejszy artykuł stosuje się do każdego podmiotu, za pośrednictwem którego Państwo
Członkowskie z mocy prawa lub faktycznie, bezpośrednio lub pośrednio, kontroluje, kieruje lub
wpływa w stopniu odczuwalnym na przywóz lub wywóz w stosunkach między Państwami
Członkowskimi. Artykuł ten stosuje się także do monopoli delegowanych przez państwo innym
podmiotom.
2. Państwa Członkowskie powstrzymują się od wszelkich nowych środków sprzecznych
z zasadami, o których mowa w ustępie 1 lub ograniczających zakres stosowania artykułów
dotyczących zakazu ceł i ograniczeń ilościowych między Państwami Członkowskimi.
3. W przypadku monopolu o charakterze handlowym, obejmującego regulację zmierzającą
do ułatwienia zbywania lub podnoszenia wartości produktów rolnych, w stosowaniu niniejszego
artykułu należy zapewnić równoważne gwarancje w zakresie zatrudnienia i poziomu życia
zainteresowanych producentów.
SEKCJA 4
KAPITAŁ I PŁATNOŚCI
ARTYKUŁ III-156
W ramach niniejszej sekcji zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału
i w płatnościach między Państwami Członkowskimi oraz między Państwami Członkowskimi
a państwami trzecimi.
ARTYKUŁ III-157
1. Artykuł III-156 nie narusza stosowania ograniczeń istniejących w dniu 31 grudnia 1993 roku
w stosunku do państw trzecich na mocy prawa krajowego lub prawa Unii w odniesieniu do
przepływu kapitału do lub z państw trzecich, gdy dotyczą inwestycji bezpośrednich, w tym
inwestycji w nieruchomości, związanych z przedsiębiorczością, świadczeniem usług finansowych
lub dopuszczaniem papierów wartościowych na rynki kapitałowe. W odniesieniu do ograniczeń
istniejących na mocy prawa krajowego w Estonii i na Węgrzech, odnośną datą jest
31 grudnia 1999 roku.
2. Ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe ustanawiają środki dotyczące przepływu
kapitału do lub z państw trzecich, gdy dotyczą inwestycji bezpośrednich, w tym inwestycji
w nieruchomości, związanych z przedsiębiorczością, świadczeniem usług finansowych lub
dopuszczaniem papierów wartościowych na rynki kapitałowe.
Parlament Europejski i Rada dążą do realizacji w możliwie najszerszym zakresie celu swobodnego
przepływu kapitału między Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi i bez uszczerbku dla
innych postanowień Konstytucji.
3. Na zasadzie odstępstwa od ustępu 2, jedynie ustawa europejska lub europejska ustawa
ramowa Rady może ustanawiać środki, które w prawie Unii stanowią krok wstecz w odniesieniu do
liberalizacji przepływu kapitału do lub z państw trzecich. Rada stanowi jednomyślnie po konsultacji
z Parlamentem Europejskim.
ARTYKUŁ III-158
1. Artykuł III-156 nie narusza prawa Państw Członkowskich do:
a) stosowania odpowiednich przepisów ich ustawodawstwa podatkowego traktujących
odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału,
b) podejmowania środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich przepisów
ustawowych i wykonawczych, zwłaszcza w sferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru
ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi lub ustanowienia procedur deklarowania
przypływu kapitału do celów informacji administracyjnej bądź statystycznej, lub
podejmowania środków uzasadnionych względami związanymi z porządkiem publicznym
lub bezpieczeństwem publicznym.
2. Niniejsza sekcja nie przesądza o możliwości stosowania ograniczeń w dziedzinie prawa
przedsiębiorczości zgodnych z Konstytucją.
3. Środki i procedury określone w ustępach 1 i 2 nie powinny stanowić arbitralnej
dyskryminacji, ani ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności
w rozumieniu artykułu III-156.
4. W przypadku braku ustawy europejskiej lub europejskiej ustawy ramowej przewidzianej
w artykule III-157 ustęp 3 Komisja, a w przypadku braku decyzji europejskiej Komisji w terminie 3
miesięcy od dnia złożenia wniosku przez odnośne Państwo Członkowskie, Rada, może przyjąć
decyzję europejską stwierdzającą, że ograniczające środki podatkowe przyjęte przez Państwo
Członkowskie, dotyczące jednego lub większej liczby państw trzecich uważa się za zgodne
z Konstytucją, o ile są one uzasadnione ze względu na jeden z celów Unii i są zgodne
z prawidłowym funkcjonowaniem rynku wewnętrznego. Rada stanowi jednomyślnie na wniosek
Państwa Członkowskiego.
Artykuł III-159
Jeżeli, w wyjątkowych okolicznościach, przepływ kapitału do lub z państw trzecich powoduje lub
może spowodować poważne trudności w funkcjonowaniu unii gospodarczej i walutowej, Rada
może, na wniosek Komisji, przyjąć rozporządzenia europejskie lub decyzje europejskie
wprowadzające wobec państw trzecich środki ochronne na okres nie przekraczający sześciu
miesięcy, o ile środki te są bezwzględnie konieczne. Rada stanowi po konsultacji z Europejskim
Bankiem Centralnym.
Artykuł III-160
Jeżeli realizacja celów, o których mowa w artykule III-257, tego wymaga, w odniesieniu do
zapobiegania i zwalczania terroryzmu i działań powiązanych, ustawy europejskie określają ramy
środków administracyjnych dotyczących przepływu kapitału i płatności, takich jak zamrożenie
funduszy, aktywów finansowych lub zysków z działalności gospodarczej, które należą do osób
fizycznych lub prawnych, grup lub innych podmiotów innych niż państwa, albo są w ich posiadaniu
lub dyspozycji.
Rada przyjmuje, na wniosek Komisji, rozporządzenia europejskie lub decyzje europejskie
w celu wykonania ustaw europejskich, o których mowa w pierwszym akapicie.
Akty, o których mowa w niniejszym artykule, zawierają niezbędne przepisy w zakresie gwarancji
prawnych.
SEKCJA 5
REGUŁY KONKURENCJI
Podsekcja 1
Reguły mające zastosowanie do przedsiębiorstw
ARTYKUŁ III-161
1. Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane są wszelkie porozumienia między
przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie praktyki uzgodnione,
które mogą wpływać na handel między Państwami Członkowskimi i których celem lub skutkiem
jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na rynku wewnętrznym,
a w szczególności te, które polegają na:
a) ustalaniu w sposób bezpośredni lub pośredni cen zakupu lub sprzedaży albo innych
warunków transakcji,
b) ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji, rynków, rozwoju technicznego lub inwestycji,
c) podziale rynków lub źródeł zaopatrzenia,
d) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń
równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji,
e) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych,
które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem
tych kontraktów.
2. Porozumienia lub decyzje zakazane na podstawie niniejszego artykułu są nieważne z mocy
prawa.
3. Jednakże ustęp 1 może zostać uznany za nie mający zastosowania do:
- każdego porozumienia lub kategorii porozumień między przedsiębiorstwami,
- każdej decyzji lub kategorii decyzji związków przedsiębiorstw,
- każdej praktyki uzgodnionej lub kategorii praktyk uzgodnionych,
które przyczyniają się do polepszenia produkcji lub dystrybucji produktów bądź do popierania
postępu technicznego lub gospodarczego, przy zastrzeżeniu dla użytkowników słusznej części
zysku, który z tego wynika, oraz bez:
a) nakładania na zainteresowane przedsiębiorstwa ograniczeń, które nie są niezbędne do
osiągnięcia tych celów,
b) dawania przedsiębiorstwom możliwości eliminowania konkurencji w stosunku do
znacznej części danych produktów.
ARTYKUŁ III-162
Niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę
przedsiębiorstw pozycji dominującej na rynku wewnętrznym lub na znacznej jego części,
w zakresie, w jakim może to wpływać na handel między Państwami Członkowskimi.
Nadużywanie takie może polegać w szczególności na:
a) narzucaniu w sposób bezpośredni lub pośredni niesłusznych cen zakupu lub sprzedaży
albo innych niesłusznych warunków transakcji,
b) ograniczaniu produkcji, rynków lub rozwoju technicznego ze szkodą dla konsumentów,
c) stosowaniu wobec partnerów handlowych nierównych warunków do świadczeń
równoważnych i stwarzaniu im przez to niekorzystnych warunków konkurencji,
d) uzależnianiu zawarcia kontraktów od przyjęcia przez partnerów zobowiązań dodatkowych,
które ze względu na swój charakter lub zwyczaje handlowe nie mają związku z przedmiotem
tych kontraktów.
ARTYKUŁ III-163
Rada, na wniosek Komisji, przyjmuje rozporządzenia europejskie w celu zastosowania zasad
określonych w artykułach III-161 i III-162. Rada stanowi po konsultacji z Parlamentem
Europejskim.
Rozporządzenia te mają na celu w szczególności:
a) zapewnienie poszanowania zakazów, o których mowa w artykule III-161 ustęp 1 i w artykule
III - 162 przez wprowadzenie grzywien i okresowych kar pieniężnych,
b) ustanowienie szczegółowych zasad stosowania artykułu III-161 ustęp 3, przy uwzględnieniu
potrzeby, z jednej strony, zapewnienia skutecznego nadzoru, a z drugiej - uproszczenia
w największym możliwym stopniu kontroli administracyjnej,
c) określenie, w razie potrzeby, w różnych gałęziach gospodarki, zakresu zastosowania
artykułów III-161 i III-162,
d) określenie roli Komisji i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w stosowaniu
postanowień przewidzianych w niniejszym akapicie,
e) określenie relacji między ustawodawstwami Państw Członkowskich, z jednej strony,
a niniejszą podsekcją oraz rozporządzeniami europejskimi przyjętymi w zastosowaniu
niniejszego artykułu,
z drugiej strony.
Artykuł III-164
Do chwili wejścia w życie rozporządzeń europejskich przyjętych w zastosowaniu artykułu III-163,
władze Państw Członkowskich rozstrzygają o dopuszczalności porozumień, decyzji i praktyk
uzgodnionych oraz w sprawie nadużywania pozycji dominującej na rynku wewnętrznym, zgodnie
z ich prawem krajowym i z artykułem III-161, a w szczególności z jego ustępem 3, i artykułem III-
162.
ARTYKUŁ III-165
1. Bez uszczerbku dla artykułu III-164, Komisja czuwa nad stosowaniem zasad określonych
w artykułach III-161 i III-162. Na wniosek Państwa Członkowskiego lub z urzędu oraz we
współpracy z właściwymi władzami Państw Członkowskich, które udzielają jej pomocy, Komisja
wszczyna postępowanie w przypadkach podejrzenia naruszenia tych zasad. Jeżeli stwierdzi, że
doszło do naruszenia, proponuje środki właściwe do jego zaprzestania.
2. Jeżeli nie zaprzestano naruszania, o którym mowa w ustępie 1, Komisja przyjmuje
uzasadnioną decyzję europejską stwierdzającą naruszenie zasad. Komisja może opublikować tę
decyzję i upoważnić Państwa Członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu zaradzenia
sytuacji, których warunki i szczegóły określa.
3. Komisja może przyjmować rozporządzenia europejskie dotyczące kategorii porozumień,
w odniesieniu do których Rada przyjęła rozporządzenie europejskie zgodnie z artykułem III-163
akapit drugi lit. b).
Artykuł III-166
1. Państwa Członkowskie, w odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw,
którym przyznają prawa specjalne lub wyłączne, nie wprowadzają ani nie utrzymują żadnego
środka sprzecznego z Konstytucja, w szczególności z artykułem I-4 ustęp 2 oraz artykułami
III-161 - III-169.
2. Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie
gospodarczym lub mające charakter monopolu skarbowego podlegają postanowieniom Konstytucji,
zwłaszcza regułom konkurencji, w zakresie, w jakim stosowanie tych postanowień nie stanowi
prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych.
Rozwój handlu nie może być naruszony w zakresie sprzecznym z interesami Unii.
3. Komisja czuwa nad stosowaniem niniejszego artykułu i w miarę potrzeby przyjmuje stosowne
rozporządzenia europejskie lub decyzje europejskie.
Podsekcja 2
Pomoc przyznawana przez Państwa Członkowskie
ARTYKUŁ III-167
1. Z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w Konstytucji, wszelka pomoc przyznawana
przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która
zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub
produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim
wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
2. Zgodna z rynkiem wewnętrznym jest:
a) pomoc o charakterze socjalnym przyznawana indywidualnym konsumentom, pod warunkiem,
że jest przyznawana bez dyskryminacji związanej z pochodzeniem produktów,
b) pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub
innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi,
c) pomoc przyznawana gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec
dotkniętych podziałem Niemiec, w zakresie, w jakim jest niezbędna do skompensowania
niekorzystnych skutków gospodarczych spowodowanych tym podziałem. Pięć lat po wejściu
w życie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy Rada, stanowiąc na wniosek
Komisji, może przyjąć decyzję europejską uchylającą postanowienia niniejszej litery.
3. Za zgodną z rynkiem wewnętrznym może zostać uznana:
a) pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom
życia jest nienormalnie niski lub regionów, w których istnieje poważny stan niedostatecznego
zatrudnienia, oraz regionów, o których mowa w artykule III-424, ze względu na ich sytuację
strukturalną, gospodarczą i społeczną,
b) pomoc przeznaczona na wspieranie realizacji ważnych projektów stanowiących przedmiot
wspólnego europejskiego zainteresowania lub mająca na celu zaradzenie poważnym
zaburzeniom gospodarki Państwa Członkowskiego,
c) pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych
regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w sposób
sprzeczny ze wspólnym interesem,
d) pomoc przeznaczona na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, o ile nie
zmienia warunków wymiany handlowej i konkurencji w Unii w sposób sprzeczny ze
wspólnym interesem,
e) inne kategorie pomocy określone w rozporządzeniach europejskich lub decyzjach
europejskich przyjmowanych przez Radę na wniosek Komisji.
ARTYKUŁ III-168
1. Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi stale bada systemy pomocy istniejące
w tych Państwach. Proponuje im ona stosowne środki konieczne ze względu na stopniowy rozwój
lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
2. Jeżeli Komisja stwierdzi, po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia swych
uwag, że pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych
nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu artykułu III-167, lub że pomoc ta jest
nadużywana, przyjmuje decyzję europejską nakazującą danemu Państwu Członkowskiemu
zniesienie lub zmianę tej pomocy w określonym przez nią terminie.
Jeśli dane Państwo Członkowskie nie zastosuje się do tej decyzji europejskiej w wyznaczonym
terminie, Komisja lub każde inne zainteresowane Państwo Członkowskie może, na zasadzie
odstępstwa od artykułów III-360 i III-361, wnieść sprawę bezpośrednio do Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Na wniosek Państwa Członkowskiego Rada może przyjąć jednomyślnie decyzję europejską
uznającą, że pomoc, którą to Państwo przyznaje lub zamierza przyznać, jest zgodna z rynkiem
wewnętrznym, na zasadzie odstępstwa od artykułu III-167 lub rozporządzeń europejskich
przewidzianych w artykule III-169, jeśli wyjątkowe okoliczności uzasadniają taką decyzję. Jeśli
w odniesieniu do danej pomocy Komisja wszczęła procedurę przewidzianą w pierwszym akapicie
niniejszego ustępu, wystąpienie zainteresowanego Państwa Członkowskiego z wnioskiem
skierowanym do Rady powoduje zawieszenie tej procedury do czasu zajęcia stanowiska przez
Radę.
Jednakże jeśli Rada nie zajmie stanowiska w terminie trzech miesięcy od wystąpienia
z wnioskiem, Komisja wydaje decyzję w sprawie.
3. Komisja jest informowana przez Państwa Członkowskie, w czasie odpowiednim do
przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania lub zmiany pomocy. Jeżeli uznaje
ona, że plan nie jest zgodny z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu artykułu III-167, wszczyna
bezzwłocznie procedurę przewidzianą w ustępie 2 niniejszego artykułu. Dane Państwo
Członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie
doprowadzi do wydania decyzji końcowej.
4. Komisja może przyjąć rozporządzenia europejskie dotyczące kategorii pomocy państwa,
w odniesieniu do których Rada postanowiła, zgodnie z artykułem III-169, że mogą zostać
zwolnione z procedury, przewidzianej w ustępie 3.
Artykuł III-169
Rada, na wniosek Komisji, może przyjąć rozporządzenia europejskie w celu stosowania artykułów
III-167 i III-168, a w szczególności w celu określenia warunków stosowania artykułu III-168
ustęp 3 i kategorii pomocy zwolnionych z procedury przewidzianej w tym ustępie. Rada stanowi
po konsultacji z Parlamentem Europejskim.
SEKCJA 6
POSTANOWIENIA PODATKOWE
ARTYKUŁ III-170
1. Żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych
Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych,
które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe.
Ponadto żadne Państwo Członkowskie nie nakłada na produkty innych Państw Członkowskich
podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty.
2. W przypadku gdy produkty są wywożone z jednego Państwa Członkowskiego na terytorium
jednego z Państw Członkowskich, zwrot podatków wewnętrznych nie może być wyższy od
podatków, które zostały na nie nałożone bezpośrednio lub pośrednio.
3. W odniesieniu do opłat innych niż podatek obrotowy, akcyza i inne podatki pośrednie,
zwolnienia i zwroty w wywozie do innych Państw Członkowskich nie mogą być dokonywane,
a wyrównawcze opłaty celne w przywozie z Państw Członkowskich nie mogą być ustanawiane,
chyba że projektowane środki były uprzednio zatwierdzone na czas ograniczony w decyzji
europejskiej przyjętej przez Radę na wniosek Komisji.
ARTYKUŁ III-171
Ustawa europejska lub europejska ustawa ramowa Rady ustanawia środki dotyczące harmonizacji
ustawodawstw odnoszących się do podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich
w zakresie, w jakim harmonizacja ta jest niezbędna do zapewnienia ustanowienia i funkcjonowania
rynku wewnętrznego i uniknięcia zakłócenia konkurencji. Rada stanowi jednomyślnie
po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
SEKCJA 7
POSTANOWIENIA WSPÓLNE
ARTYKUŁ III-172
1. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, niniejszy artykuł stosuje się do realizacji celów
określonych w artykule III-130. Ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe ustanawiają
środki dotyczące zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw
Członkowskich, które mają na celu ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Ustawy
te są przyjmowane po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
2. Ustęp 1 nie stosuje się do przepisów podatkowych, przepisów dotyczących swobodnego
przepływu osób oraz odnoszących się do praw i interesów pracowników najemnych.
3. Komisja w swoich wnioskach składanych na podstawie ustępu 1 w dziedzinie ochrony
zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony środowiska naturalnego i ochrony konsumentów przyjmuje jako
podstawę wysoki poziom ochrony, uwzględniając w szczególności wszelkie zmiany oparte na
faktach naukowych. W ramach swoich odpowiednich uprawnień Parlament Europejski i Rada
starają się również osiągnąć ten cel.
4. Jeśli po przyjęciu środka harmonizującego w drodze ustawy europejskiej lub europejskiej
ustawy ramowej lub w drodze rozporządzenia europejskiego Komisji, Państwo Członkowskie uzna
za niezbędne utrzymanie przepisów krajowych uzasadnionych ważnymi względami określonymi
w artykule III-154 lub dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, lub środowiska pracy,
notyfikuje je Komisji, wskazując powody ich utrzymania.
5. Ponadto, bez uszczerbku dla ustępu 4, jeśli po przyjęciu środka harmonizującego w drodze
ustawy europejskiej lub europejskiej ustawy ramowej lub w drodze rozporządzenia europejskiego
Komisji, Państwo Członkowskie uzna za niezbędne wprowadzenie przepisów krajowych opartych
na nowych dowodach naukowych dotyczących ochrony środowiska naturalnego lub środowiska
pracy ze względu na specyficzny problem tego Państwa, który pojawił się po przyjęciu środka
harmonizującego, notyfikuje ono Komisji projektowane przepisy oraz powody ich wprowadzenia.
6. W terminie sześciu miesięcy od notyfikacji, o których mowa w ustępach 4 i 5, Komisja
przyjmuje decyzję europejską zatwierdzającą lub odrzucającą przepisy krajowe, o których mowa,
po sprawdzeniu, czy są one środkiem arbitralnej dyskryminacji lub ukrytym ograniczeniem
w handlu między Państwami Członkowskimi i czy stanowią one przeszkodę w funkcjonowaniu
rynku wewnętrznego.
W przypadku braku decyzji Komisji w tym terminie przepisy krajowe, o których mowa w ustępach
4 i 5, są uważane za zatwierdzone.
W przypadku gdy jest to uzasadnione złożonością sprawy i nie ma niebezpieczeństwa dla zdrowia
ludzkiego, Komisja może notyfikować danemu Państwu Członkowskiemu, że okres, o którym
mowa w niniejszym ustępie, jest przedłużony na kolejny okres trwający do sześciu miesięcy.
7. W przypadku gdy w zastosowaniu ustępu 6 Państwo Członkowskie zostaje upoważnione
do utrzymania lub wprowadzenia przepisów krajowych uchylających środek harmonizujący,
Komisja bada niezwłocznie, czy należy zaproponować dostosowanie tego środka.
8. W przypadku gdy Państwo Członkowskie zgłosi szczególny problem zdrowia publicznego
w dziedzinie, która uprzednio stała się przedmiotem środka harmonizującego, informuje o tym
Komisję, która bada niezwłocznie, czy należy zaproponować właściwe środki.
9. Na zasadzie odstępstwa od procedury przewidzianej w artykułach III-360 i III-361 Komisja
i każde Państwo Członkowskie mogą wnieść sprawę bezpośrednio do Trybunału Sprawiedliwości
Unii Europejskiej, jeśli uznają, że inne Państwo Członkowskie nadużywa uprawnień
przewidzianych w niniejszym artykule.
10. Środki harmonizujące, o których mowa w niniejszym artykule, obejmują, w odpowiednich
przypadkach, klauzulę ochronną upoważniającą Państwa Członkowskie do przyjęcia, z jednego lub
więcej powodów pozagospodarczych, o których mowa w artykule III-154, środków tymczasowych
poddanych procedurze kontrolnej Unii.
ARTYKUŁ III-173
Bez uszczerbku dla artykułu III-172 europejska ustawa ramowa Rady ustanawia środki dla
zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich,
które mają bezpośredni wpływ na ustanowienie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Rada
stanowi jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Komitetem
Ekonomiczno-Społecznym.
Artykuł III-174
W przypadku gdy Komisja stwierdzi, że różnica między przepisami ustawowymi, wykonawczymi
lub administracyjnymi Państw Członkowskich narusza warunki konkurencji na rynku
wewnętrznym i powoduje w ten sposób zakłócenie, które powinno być wyeliminowane, podejmuje
ona konsultacje z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi.
Jeżeli konsultacje te nie doprowadzą do porozumienia, europejskie ustawy ramowe ustanawiają
środki niezbędne dla eliminowania tych zakłóceń. Mogą zostać przyjęte wszelkie inne stosowne
środki przewidziane w Konstytucji.
Artykuł III-175
1. W przypadku gdy istnieje obawa, że przyjęcie lub zmiana krajowego przepisu ustawowego,
wykonawczego lub administracyjnego może spowodować zakłócenia w rozumieniu artykułu III-
174, Państwo Członkowskie, które chce to uczynić podejmuje konsultacje z Komisją.
Po przeprowadzeniu konsultacji z Państwami Członkowskimi, Komisja zaleca zainteresowanym
Państwom właściwe środki w celu uniknięcia tego zakłócenia.
2. Jeśli Państwo Członkowskie, które chce przyjąć lub zmienić przepisy krajowe nie zastosuje
się do zalecenia Komisji, nie można żądać od innych Państw Członkowskich, w zastosowaniu
artykułu III-174, zmiany ich przepisów krajowych w celu wyeliminowania tego zakłócenia. Jeśli
Państwo Członkowskie, które nie zastosowało się do zalecenia Komisji, powoduje zakłócenie
wyłącznie na własną szkodę, artykuł III-174 nie ma zastosowania.
Artykuł III-176
W ramach ustanawiania lub funkcjonowania rynku wewnętrznego, ustawy europejskie
lub europejskie ustawy ramowe ustanawiają środki dotyczące tworzenia europejskich tytułów
prawnych w celu zapewnienia jednolitej ochrony praw własności intelektualnej w Unii
oraz utworzenie scentralizowanych na poziomie Unii systemów zezwoleń, koordynacji i nadzoru.
Ustawa europejska Rady ustanawia systemy językowe dotyczące europejskich tytułów prawnych.
Rada stanowi jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim.