Konstytucje >> Konstytucja UE, Bruksela, 29 października 2004 r.
TYTUŁ III
KOMPETENCJE UNII
ARTYKUŁ I-11
Zasady podstawowe
1. Granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji
podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności.
2. Zgodnie z zasadą przyznania, Unia działa w granicach kompetencji przyznanych jej przez
Państwa Członkowskie w Konstytucji, do osiągnięcia określonych w niej celów. Kompetencje nie
przyznane Unii w Konstytucji należą do Państw Członkowskich.
3. Zgodnie z zasadą pomocniczości, Unia w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej
kompetencji, podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele
zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa
Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli
ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie
na poziomie Unii.
Instytucje Unii stosują zasadę pomocniczości zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad
pomocniczości i proporcjonalności. Parlamenty narodowe zapewniają przestrzeganie tej zasady
zgodnie z procedurą przewidzianą w tym Protokole.
4. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to,
co jest konieczne do osiągnięcia celów Konstytucji.
Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad
pomocniczości i proporcjonalności.
ARTYKUŁ I-12
Kategorie kompetencji
1. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii wyłączną kompetencję w określonej dziedzinie, jedynie
Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa
Członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii.
2. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii w określonej dziedzinie kompetencję dzieloną z Państwami
Członkowskimi, Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie
wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim
Unia nie wykonała lub postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.
3. Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach
przewidzianych w części III, do których określenia Unia ma kompetencje.
4. Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej
i bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obrony.
5. W niektórych dziedzinach i na warunkach określonych w Konstytucji, Unia ma kompetencję
w zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw
Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach.
Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień części III odnoszące się do tych
dziedzin nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw
Członkowskich.
6. Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii są określone w postanowieniach części III,
odnoszących się do każdej dziedziny.
ARTYKUŁ I-13
Dziedziny kompetencji wyłącznej
1. Unia ma wyłączną kompetencję w następujących dziedzinach:
a) unia celna,
b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego,
c) polityka pieniężna, w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro,
d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa,
e) wspólna polityka handlowa.
2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich
zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia
Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może
wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.
ARTYKUŁ I-14
Dziedziny kompetencji dzielonej
1. Unia dzieli kompetencję z Państwami Członkowskimi, jeżeli Konstytucja przyznaje jej
kompetencję, która nie dotyczy dziedzin określonych w artykułach I-13 i I-17.
2. Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do
następujących głównych dziedzin:
a) rynek wewnętrzny,
b) polityka społeczna, w odniesieniu do aspektów określonych w części III,
c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna,
d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych,
e) środowisko naturalne,
f) ochrona konsumentów,
g) transport,
h) sieci transeuropejskie,
i) energia,
j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego, w odniesieniu do
aspektów określonych w części III.
3. W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma
kompetencję do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów;
jednakże wykonywanie tej kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom
Członkowskim wykonywania ich kompetencji.
4. W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencję do
prowadzenia działań i wspólnej polityki; jednakże wykonywanie tej kompetencji nie może
doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.
ARTYKUŁ I-15
Koordynacja polityk gospodarczych i zatrudnienia
1. Państwa Członkowskie koordynują swe polityki gospodarcze w ramach Unii. W tym celu
Rada Ministrów przyjmuje środki, w szczególności ogólne wytyczne dotyczące tych polityk.
Do Państw Członkowskich, których walutą jest euro, stosuje się postanowienia szczególne.
2. Unia podejmuje środki w celu zapewnienia koordynacji polityk zatrudnienia Państw
Członkowskich, w szczególności określając wytyczne dla tych polityk.
3. Unia może podejmować inicjatywy w celu zapewnienia koordynacji polityk społecznych
Państw Członkowskich.
ARTYKUŁ I-16
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
1. Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa obejmują
wszelkie dziedziny polityki zagranicznej i wszelkie sprawy dotyczące bezpieczeństwa Unii,
w tym stopniowe określanie wspólnej polityki obrony, która może prowadzić do wspólnej obrony.
2. Państwa Członkowskie popierają, aktywnie i bez zastrzeżeń, politykę zagraniczną
i bezpieczeństwa Unii w duchu lojalności i wzajemnej solidarności, z poszanowaniem działań Unii
w tej dziedzinie. Powstrzymują się od wszelkich działań, które byłyby sprzeczne
z interesami Unii lub mogłyby zaszkodzić jej skuteczności.
ARTYKUŁ I-17
Dziedziny działań wspierających, koordynujących i uzupełniających
Unia ma kompetencję do podejmowania działań wspierających, koordynujących i uzupełniających.
Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:
a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego,
b) przemysł,
c) kultura,
d) turystyka,
e) edukacja, sprawy młodzieży, sport i szkolenie zawodowe,
f) obrona cywilna,
g) współpraca administracyjna.
ARTYKUŁ I-18
Klauzula elastyczności
1. Jeżeli działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk określonych
w części III, jednego z celów, o których mowa w Konstytucji, a Konstytucja nie przewidziała
uprawnień do działania wymaganego w tym celu, Rada Ministrów, stanowiąc jednomyślnie na
wniosek Komisji Europejskiej i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje
właściwe środki.
2. W ramach procedury kontroli stosowania zasady pomocniczości określonej w artykule I-11
ustęp 3 Komisja Europejska zwraca uwagę parlamentów narodowych na wnioski oparte na
niniejszym artykule.
3. Środki, których podstawą jest niniejszy artykuł, nie mogą prowadzić do harmonizacji
przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich, jeżeli Konstytucja wyklucza taką
harmonizację.