Konstytucje >> Konstytucja UE, Bruksela, 29 października 2004 r.



TYTUŁ III

KOMPETENCJE UNII

ARTYKUŁ I-11

Zasady podstawowe

1. Granice kompetencji Unii wyznacza zasada przyznania. Wykonywanie tych kompetencji

podlega zasadom pomocniczości i proporcjonalności.

2. Zgodnie z zasadą przyznania, Unia działa w granicach kompetencji przyznanych jej przez

Państwa Członkowskie w Konstytucji, do osiągnięcia określonych w niej celów. Kompetencje nie

przyznane Unii w Konstytucji należą do Państw Członkowskich.

3. Zgodnie z zasadą pomocniczości, Unia w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej

kompetencji, podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele

zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa

Członkowskie, zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym oraz lokalnym, i jeśli

ze względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie

na poziomie Unii.

Instytucje Unii stosują zasadę pomocniczości zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad

pomocniczości i proporcjonalności. Parlamenty narodowe zapewniają przestrzeganie tej zasady

zgodnie z procedurą przewidzianą w tym Protokole.

4. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to,

co jest konieczne do osiągnięcia celów Konstytucji.



Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z Protokołem w sprawie stosowania zasad

pomocniczości i proporcjonalności.

ARTYKUŁ I-12

Kategorie kompetencji

1. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii wyłączną kompetencję w określonej dziedzinie, jedynie

Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące, natomiast Państwa

Członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii lub w celu wykonania aktów Unii.

2. Jeżeli Konstytucja przyznaje Unii w określonej dziedzinie kompetencję dzieloną z Państwami

Członkowskimi, Unia i Państwa Członkowskie mogą stanowić prawo i przyjmować akty prawnie

wiążące w tej dziedzinie. Państwa Członkowskie wykonują swoją kompetencję w zakresie, w jakim

Unia nie wykonała lub postanowiła zaprzestać wykonywania swojej kompetencji.

3. Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki gospodarcze i zatrudnienia na zasadach

przewidzianych w części III, do których określenia Unia ma kompetencje.

4. Unia ma kompetencję w zakresie określania i realizowania wspólnej polityki zagranicznej

i bezpieczeństwa, w tym stopniowego określania wspólnej polityki obrony.

5. W niektórych dziedzinach i na warunkach określonych w Konstytucji, Unia ma kompetencję

w zakresie prowadzenia działań w celu wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań Państw

Członkowskich, nie zastępując jednak ich kompetencji w tych dziedzinach.



Prawnie wiążące akty Unii przyjęte na podstawie postanowień części III odnoszące się do tych

dziedzin nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw

Członkowskich.

6. Zakres i warunki wykonywania kompetencji Unii są określone w postanowieniach części III,

odnoszących się do każdej dziedziny.

ARTYKUŁ I-13

Dziedziny kompetencji wyłącznej

1. Unia ma wyłączną kompetencję w następujących dziedzinach:

a) unia celna,

b) ustanawianie reguł konkurencji niezbędnych do funkcjonowania rynku wewnętrznego,

c) polityka pieniężna, w odniesieniu do Państw Członkowskich, których walutą jest euro,

d) zachowanie morskich zasobów biologicznych w ramach wspólnej polityki rybołówstwa,

e) wspólna polityka handlowa.

2. Unia ma także wyłączną kompetencję do zawierania umów międzynarodowych, jeżeli ich

zawarcie zostało przewidziane w akcie ustawodawczym Unii lub jest niezbędne do umożliwienia

Unii wykonywania jej wewnętrznych kompetencji lub w zakresie, w jakim ich zawarcie może

wpływać na wspólne zasady lub zmieniać ich zakres.



ARTYKUŁ I-14

Dziedziny kompetencji dzielonej

1. Unia dzieli kompetencję z Państwami Członkowskimi, jeżeli Konstytucja przyznaje jej

kompetencję, która nie dotyczy dziedzin określonych w artykułach I-13 i I-17.

2. Kompetencje dzielone między Unią a Państwami Członkowskimi stosują się do

następujących głównych dziedzin:

a) rynek wewnętrzny,

b) polityka społeczna, w odniesieniu do aspektów określonych w części III,

c) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna,

d) rolnictwo i rybołówstwo, z wyłączeniem zachowania morskich zasobów biologicznych,

e) środowisko naturalne,

f) ochrona konsumentów,

g) transport,

h) sieci transeuropejskie,

i) energia,

j) przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,

k) wspólne problemy bezpieczeństwa w zakresie zdrowia publicznego, w odniesieniu do

aspektów określonych w części III.

3. W dziedzinach badań, rozwoju technologicznego i przestrzeni kosmicznej Unia ma

kompetencję do prowadzenia działań, w szczególności do określania i realizacji programów;

jednakże wykonywanie tej kompetencji nie może doprowadzić do uniemożliwienia Państwom

Członkowskim wykonywania ich kompetencji.



4. W dziedzinach współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej Unia ma kompetencję do

prowadzenia działań i wspólnej polityki; jednakże wykonywanie tej kompetencji nie może

doprowadzić do uniemożliwienia Państwom Członkowskim wykonywania ich kompetencji.

ARTYKUŁ I-15

Koordynacja polityk gospodarczych i zatrudnienia

1. Państwa Członkowskie koordynują swe polityki gospodarcze w ramach Unii. W tym celu

Rada Ministrów przyjmuje środki, w szczególności ogólne wytyczne dotyczące tych polityk.

Do Państw Członkowskich, których walutą jest euro, stosuje się postanowienia szczególne.

2. Unia podejmuje środki w celu zapewnienia koordynacji polityk zatrudnienia Państw

Członkowskich, w szczególności określając wytyczne dla tych polityk.

3. Unia może podejmować inicjatywy w celu zapewnienia koordynacji polityk społecznych

Państw Członkowskich.

ARTYKUŁ I-16

Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

1. Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa obejmują

wszelkie dziedziny polityki zagranicznej i wszelkie sprawy dotyczące bezpieczeństwa Unii,

w tym stopniowe określanie wspólnej polityki obrony, która może prowadzić do wspólnej obrony.



2. Państwa Członkowskie popierają, aktywnie i bez zastrzeżeń, politykę zagraniczną

i bezpieczeństwa Unii w duchu lojalności i wzajemnej solidarności, z poszanowaniem działań Unii

w tej dziedzinie. Powstrzymują się od wszelkich działań, które byłyby sprzeczne

z interesami Unii lub mogłyby zaszkodzić jej skuteczności.

ARTYKUŁ I-17

Dziedziny działań wspierających, koordynujących i uzupełniających

Unia ma kompetencję do podejmowania działań wspierających, koordynujących i uzupełniających.

Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:

a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego,

b) przemysł,

c) kultura,

d) turystyka,

e) edukacja, sprawy młodzieży, sport i szkolenie zawodowe,

f) obrona cywilna,

g) współpraca administracyjna.



ARTYKUŁ I-18

Klauzula elastyczności

1. Jeżeli działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia, w ramach polityk określonych

w części III, jednego z celów, o których mowa w Konstytucji, a Konstytucja nie przewidziała

uprawnień do działania wymaganego w tym celu, Rada Ministrów, stanowiąc jednomyślnie na

wniosek Komisji Europejskiej i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje

właściwe środki.

2. W ramach procedury kontroli stosowania zasady pomocniczości określonej w artykule I-11

ustęp 3 Komisja Europejska zwraca uwagę parlamentów narodowych na wnioski oparte na

niniejszym artykule.

3. Środki, których podstawą jest niniejszy artykuł, nie mogą prowadzić do harmonizacji

przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich, jeżeli Konstytucja wyklucza taką

harmonizację.