Konstytucje >> Konstytucja UE, Bruksela, 29 października 2004 r.

TYTUŁ IV

INSTYTUCJE I ORGANY UNII

ROZDZIAŁ I

RAMY INSTYTUCJONALNE

ARTYKUŁ I-19

Instytucje Unii

1. Unia ma jednolite ramy instytucjonalne służące:

- wspieraniu jej wartości,

- realizacji jej celów,

- jej interesom, interesom jej obywateli oraz Państw Członkowskich,

- zapewnianiu spójności, skuteczności i ciągłości jej polityk oraz działań.

Ramy instytucjonalne obejmują:

- Parlament Europejski,

- Radę Europejską,

- Radę Ministrów (zwaną dalej „Radą”),

- Komisję Europejską (zwaną dalej „Komisją”),

- Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

2. Każda z tych instytucji działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy Konstytucji

oraz zgodnie z procedurami i na warunkach w niej określonych. Instytucje lojalnie ze sobą

współpracują.

ARTYKUŁ I-20

Parlament Europejski

1. Parlament Europejski pełni, wspólnie z Radą, funkcje ustawodawczą i budżetową. Pełni także

funkcje kontroli politycznej i konsultacyjne zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji.

Wybiera przewodniczącego Komisji Europejskiej.

2. W skład Parlamentu Europejskiego wchodzą przedstawiciele obywateli Unii. Ich liczba nie

może przekroczyć siedmiuset pięćdziesięciu. Reprezentacja obywateli ma charakter degresywnie

proporcjonalny, z minimalnym progiem sześciu członków na Państwo Członkowskie. Żadnemu

Państwu Członkowskiemu nie można przyznać więcej niż dziewięćdziesiąt sześć miejsc.

Rada Europejska przyjmuje jednomyślnie, z inicjatywy Parlamentu Europejskiego i po uzyskaniu

jego zgody, decyzję europejską określającą skład Parlamentu Europejskiego, z poszanowaniem

zasad, o których mowa w akapicie pierwszym.

3. Członkowie Parlamentu Europejskiego są wybierani na pięcioletnią kadencję

w powszechnych wyborach bezpośrednich, w głosowaniu wolnym i tajnym.

4. Parlament Europejski wybiera spośród swych członków przewodniczącego i prezydium.

ARTYKUŁ I-21

Rada Europejska

1. Rada Europejska nadaje Unii impulsy niezbędne do jej rozwoju i określa ogólne polityczne

kierunki i priorytety. Nie pełni funkcji ustawodawczej.

2. W skład Rady Europejskiej wchodzą szefowie państw lub rządów Państw Członkowskich, jej

przewodniczący oraz przewodniczący Komisji. W jej pracach uczestniczy minister spraw

zagranicznych Unii.

3. Rada Europejska zbiera się co kwartał, zwoływana przez jej przewodniczącego. Jeżeli

wymaga tego porządek obrad, członkowie Rady Europejskiej mogą podjąć decyzję, aby każdemu z

nich towarzyszył minister, a w przypadku przewodniczącego Komisji członek Komisji. Jeżeli

sytuacja tego wymaga, przewodniczący zwołuje nadzwyczajne posiedzenie Rady Europejskiej.

4. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, Rada Europejska podejmuje decyzje w drodze

konsensu.

ARTYKUŁ I-22

Przewodniczący Rady Europejskiej

1. Rada Europejska wybiera swego przewodniczącego większością kwalifikowaną na okres

dwóch i pół roku; mandat przewodniczącego jest jednokrotnie odnawialny. W przypadku

przeszkody lub poważnego uchybienia Rada Europejska może pozbawić przewodniczącego

mandatu, zgodnie z tą samą procedurą.

2. Przewodniczący Rady Europejskiej:

a) przewodniczy Radzie i kieruje jej pracami,

b) zapewnia odpowiednie przygotowanie i ciągłość prac Rady Europejskiej, we współpracy

z przewodniczącym Komisji i na podstawie prac Rady do Spraw Ogólnych,

c) ułatwia osiąganie spójności i konsensu w Radzie Europejskiej,

d) przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z każdego posiedzenia Rady

Europejskiej.

Przewodniczący Rady Europejskiej zapewnia na swoim poziomie reprezentację Unii na zewnątrz

w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, bez uszczerbku dla

uprawnień ministra spraw zagranicznych Unii.

3. Przewodniczący Rady Europejskiej nie może sprawować mandatu narodowego.

ARTYKUŁ I-23

Rada Ministrów

1. Rada pełni, wspólnie z Parlamentem Europejskim, funkcje ustawodawczą i budżetową. Pełni

funkcje określania polityki i koordynacji zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji.

2. W skład Rady wchodzi jeden przedstawiciel na szczeblu ministerialnym z każdego Państwa

Członkowskiego, upoważniony do zaciągania zobowiązań w imieniu rządu Państwa

Członkowskiego, które reprezentuje, oraz do wykonywania prawa głosu.

3. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, Rada stanowi większością kwalifikowaną.

ARTYKUŁ I-24

Składy Rady Ministrów

1. Rada zbiera się na posiedzenia w różnych składach.

2. Rada do Spraw Ogólnych zapewnia spójność prac różnych składów Rady.

Przygotowuje posiedzenia Rady Europejskiej i zapewnia ich kontynuację, w powiązaniu z

przewodniczącym Rady Europejskiej i Komisją.

3. Rada do Spraw Zagranicznych opracowuje działania zewnętrzne Unii na podstawie

strategicznych wytycznych określonych przez Radę Europejską oraz zapewnia spójność działań

Unii.

4. Rada Europejska przyjmuje większością kwalifikowaną decyzję europejską ustanawiającą

listę innych składów Rady.

5. Za przygotowanie prac Rady odpowiada Komitet Stałych Przedstawicieli Rządów Państw

Członkowskich.

6. Posiedzenia Rady są jawne, kiedy Rada obraduje i głosuje nad projektem aktu

ustawodawczego. W tym celu każde posiedzenie Rady składa się dwóch części,

z których każda jest poświęcona odpowiednio obradom nad aktami ustawodawczymi Unii i

działaniom o charakterze nieustawodawczym.

7. Prezydencję składów Rady, z wyjątkiem Rady do Spraw Zagranicznych, sprawują na zasadzie

równej rotacji przedstawiciele Państw Członkowskich w Radzie, zgodnie z warunkami

przewidzianymi w decyzji europejskiej Rady Europejskiej. Rada Europejska stanowi większością

kwalifikowaną.

ARTYKUŁ I-25

Definicja większości kwalifikowanej w Radzie Europejskiej oraz Radzie

1. Większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 55% członków Rady zawierające

co najmniej 15 z nich i reprezentujących Państwa Członkowskie obejmujące co najmniej 65%

ludności Unii.

Mniejszość blokująca musi obejmować co najmniej czterech członków Rady, w przeciwnym razie

uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.

2. Na zasadzie odstępstwa od ustępu 1, gdy Rada nie stanowi na wniosek Komisji lub ministra

spraw zagranicznych Unii, wymaganą większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 72%

członków Rady reprezentujących Państwa Członkowskie obejmujące co najmniej 65% ludności

Unii.

3. Ustępy 1 i 2 mają zastosowanie do Rady Europejskiej, jeżeli stanowi ona większością

kwalifikowaną.

4. W Radzie Europejskiej, jej przewodniczący oraz przewodniczący Komisji nie biorą udziału

w głosowaniu.

ARTYKUŁ I-26

Komisja Europejska

1. Komisja wspiera ogólny interes Unii i podejmuje w tym celu odpowiednie inicjatywy. Czuwa

ona nad stosowaniem postanowień Konstytucji i środków przyjmowanych przez instytucje na

podstawie Konstytucji. Nadzoruje stosowanie prawa Unii pod kontrolą Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej. Wykonuje budżet i zarządza programami. Pełni funkcje koordynacyjne,

wykonawcze i zarządzające, zgodnie z warunkami przewidzianymi w Konstytucji. Z wyjątkiem

wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz innych przypadków przewidzianych w

Konstytucji, zapewnia reprezentację Unii na zewnątrz. Podejmuje inicjatywy w zakresie rocznego

i wieloletniego programowania Unii w celu osiągnięcia porozumień międzyinstytucjonalnych.

2. Jeżeli Konstytucja nie stanowi inaczej, akty ustawodawcze Unii mogą zostać przyjęte

wyłącznie na wniosek Komisji. Pozostałe akty są przyjmowane na wniosek Komisji, jeżeli

Konstytucja tak stanowi.

3. Kadencja Komisji wynosi pięć lat.

4. Członkowie Komisji są wybierani ze względu na swe ogólne kwalifikacje i zaangażowanie w

sprawy europejskie spośród osobistości, których niezależność jest niekwestionowana.

5. Pierwsza Komisja mianowana na mocy postanowień Konstytucji składa się z jednego

obywatela każdego Państwa Członkowskiego, w tym jej przewodniczącego i ministra spraw

zagranicznych Unii, który jest jednym z jej wiceprzewodniczących.

6. Od zakończenia kadencji Komisji, o której mowa w ustępie 5, Komisja składa się

z takiej liczby członków, która odpowiada dwóm trzecim liczby Państw Członkowskich, w tym z

jej przewodniczącego i ministra spraw zagranicznych Unii, chyba że Rada Europejska, stanowiąc

jednomyślnie, podejmie decyzję o zmianie tej liczby;

Członkowie Komisji są wybierani spośród obywateli Państw Członkowskich na podstawie systemu

równej rotacji pomiędzy Państwami Członkowskimi. System ten jest ustanawiany na mocy decyzji

europejskiej przyjętej jednomyślnie przez Radę Europejską i na podstawie następujących zasad:

a) Państwa Członkowskie są traktowane na zasadzie ścisłej równości przy ustalaniu kolejności

i długości obecności ich obywateli w Komisji; w związku z tym różnica między całkowitą

liczbą kadencji pełnionych przez obywateli danych dwóch Państw Członkowskich nie może

nigdy przewyższać jednej kadencji,

b) z zastrzeżeniem lit. a), skład każdej kolejnej Komisji odzwierciedla w zadowalający sposób

różnorodność demograficzną i geograficzną wszystkich Państw Członkowskich.

7. Komisja jest całkowicie niezależna w wykonywaniu swoich zadań. Bez uszczerbku dla

artykułu I-28 ustęp 2, członkowie Komisji nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od

żadnego rządu, instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej. Powstrzymują się oni od

podejmowania wszelkich działań niezgodnych z charakterem ich funkcji lub wykonywaniem ich

zadań.

8. Komisja ponosi kolegialnie odpowiedzialność przed Parlamentem Europejskim. Zgodnie

z artykułem III-340, Parlament Europejski może uchwalić wotum nieufności w stosunku

do Komisji. W przypadku uchwalenia wotum nieufności, członkowie Komisji kolegialnie rezygnują

ze swych funkcji, a minister spraw zagranicznych Unii rezygnuje z funkcji pełnionych w ramach

Komisji.

ARTYKUŁ I-27

Przewodniczący Komisji Europejskiej

1. Uwzględniając wybory do Parlamentu Europejskiego i po przeprowadzeniu stosownych

konsultacji, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, przedstawia Parlamentowi

Europejskiemu swojego kandydata na przewodniczącego Komisji. Kandydat ten jest wybierany

przez Parlament Europejski większością członków wchodzących w jego skład. Jeżeli nie uzyska on

wymaganej większości, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, w terminie

miesiąca, przedstawia nowego kandydata, który jest wybierany przez Parlament Europejski zgodnie

z tą samą procedurą.

2. Rada, za wspólnym porozumieniem z wybranym przewodniczącym, przyjmuje listę

pozostałych osób, które proponuje mianować członkami Komisji. Są oni wybierani na podstawie

sugestii zgłaszanych przez Państwa Członkowskie, zgodnie z kryteriami przewidzianymi w artykule

I-26 ustęp 4 i ustęp 6 akapit drugi.

Przewodniczący, minister spraw zagranicznych Unii i pozostali członkowie Komisji podlegają

kolegialnie zatwierdzeniu przez Parlament Europejski. Na podstawie takiego zatwierdzenia Rada

Europejska mianuje Komisję, stanowiąc większością kwalifikowaną.

3. Przewodniczący Komisji:

a) określa wytyczne, w ramach których Komisja wykonuje swe zadania,

b) decyduje o wewnętrznej organizacji Komisji, zapewniając spójność, skuteczność i

kolegialność jej działań,

c) mianuje wiceprzewodniczących, innych niż minister spraw zagranicznych Unii, spośród

członków Komisji.

Członek Komisji składa rezygnację, jeżeli przewodniczący tego zażąda. Minister spraw

zagranicznych Unii składa rezygnację zgodnie z procedurą przewidzianą w artykule I-28 ustęp 1,

jeżeli przewodniczący tego zażąda.

ARTYKUŁ I-28

Minister spraw zagranicznych Unii

1. Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, za zgodą przewodniczącego Komisji

mianuje ministra spraw zagranicznych Unii. Rada Europejska może zakończyć jego kadencję

zgodnie z tą samą procedurą.

2. Minister spraw zagranicznych Unii prowadzi wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa

Unii. Przyczynia się, poprzez swoje wnioski, do opracowania tej polityki i realizuje ją

z upoważnienia Rady. Dotyczy to także wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony.

3. Minister spraw zagranicznych Unii przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych.

4. Minister spraw zagranicznych Unii jest jednym z wiceprzewodniczących Komisji. Zapewnia

spójność zewnętrznych działań Unii. Odpowiada w ramach Komisji za jej obowiązki w zakresie

stosunków zewnętrznych i koordynację innych aspektów zewnętrznych działań Unii.

W wykonywaniu tych obowiązków w Komisji, i tylko w odniesieniu do tych obowiązków, minister

spraw zagranicznych Unii podlega procedurom Komisji w zakresie, w jakim jest to zgodne

z ustępami 2 i 3.

ARTYKUŁ I-29

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej obejmuje Trybunał Sprawiedliwości, Sąd

i sądy wyspecjalizowane. Trybunał Sprawiedliwości zapewnia poszanowanie prawa w wykładni

i stosowaniu Konstytucji.

Państwa Członkowskie ustanawiają środki zaskarżenia niezbędne do zapewnienia skutecznej

ochrony sądowej w dziedzinach objętych prawem Unii.

2. W skład Trybunału Sprawiedliwości wchodzi jeden sędzia z każdego Państwa

Członkowskiego. Trybunał Sprawiedliwości jest wspomagany przez rzeczników generalnych.

W skład Sądu wchodzi co najmniej jeden sędzia z każdego Państwa Członkowskiego.

Sędziowie i rzecznicy generalni Trybunału Sprawiedliwości oraz sędziowie Sądu są wybierani

spośród osobistości o niekwestionowanej niezależności, spełniających warunki określone w

artykułach III-355 i III-356. Są oni mianowani za wspólnym porozumieniem przez rządy Państw

Członkowskich na okres sześciu lat. Ustępujący sędziowie i rzecznicy generalni mogą być

ponownie mianowani.

3. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zgodnie z częścią III orzeka:

a) w zakresie skarg wniesionych przez Państwa Członkowskie, instytucje oraz osoby fizyczne

i prawne,

b) w trybie prejudycjalnym, na wniosek sądów Państw Członkowskich, o wykładni prawa Unii

lub ważności aktów przyjętych przez instytucje,

c) w innych sprawach przewidzianych w Konstytucji.

ROZDZIAŁ II

INNE INSTYTUCJE I ORGANY DORADCZE UNII

ARTYKUŁ I-30

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

1. Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne stanowią Europejski System Banków

Centralnych. Europejski Bank Centralny i krajowe banki centralne Państw Członkowskich, których

walutą jest euro, tworzące Eurosystem, prowadzą politykę pieniężną Unii.

2. Europejski System Banków Centralnych jest kierowany przez organy decyzyjne

Europejskiego Banku Centralnego. Podstawowym celem Europejskiego Systemu Banków

Centralnych jest utrzymywanie stabilności cen. Bez uszczerbku dla tego celu wspiera on ogólne

polityki gospodarcze Unii, tak aby się przyczynić do osiągnięcia jej celów. Wykonuje inne zadania

banku centralnego, zgodnie z częścią III oraz Statutem Europejskiego Systemu Banków

Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.

3. Europejski Bank Centralny jest instytucją. Ma on osobowość prawną. Ma wyłączne prawo

do upoważniania do emisji euro. Jest niezależny w wykonywaniu swych uprawnień oraz w zakresie

zarządzania swymi finansami . Instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii oraz rządy Państw

Członkowskich szanują tę niezależność.

4. Europejski Bank Centralny przyjmuje środki niezbędne do wykonywania swych zadań

zgodnie z artykułami III-185 - III-191 i artykułem III-196 oraz z warunkami ustanowionymi w

Statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego. Zgodnie

z tymi artykułami, Państwa Członkowskie, których walutą nie jest euro,

a także ich banki centralne zachowują swoje kompetencje w kwestiach pieniężnych.

5. W zakresie swych uprawnień Europejski Bank Centralny jest konsultowany w sprawie

każdego projektu aktu Unii i każdego projektu regulacji na poziomie krajowym oraz może

wydawać opinie.

6. Organy decyzyjne Europejskiego Banku Centralnego, ich skład i metody działania są

określone w artykułach III-382 i III-383 oraz w Statucie Europejskiego Systemu Banków

Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.

Artykuł I-31

Trybunał Obrachunkowy

1. Trybunał Obrachunkowy jest instytucją. Sprawuje kontrolę rachunków Unii.

2. Trybunał Obrachunkowy kontroluje rachunki wszystkich dochodów i wydatków Unii oraz

zapewnia należyte zarządzanie finansami.

3. W skład Trybunału Obrachunkowego wchodzi jeden obywatel z każdego Państwa

Członkowskiego. Członkowie Trybunału Obrachunkowego są w pełni niezależni w wykonywaniu

swych funkcji, w ogólnym interesie Unii.

ARTYKUŁ I-32

Organy doradcze Unii

1. Parlament Europejski, Rada i Komisja są wspomagane przez Komitet Regionów i Komitet

Ekonomiczno-Społeczny, które pełnią funkcje doradcze.

2. W skład Komitetu Regionów wchodzą przedstawiciele wspólnot regionalnych i lokalnych,

posiadający mandat wyborczy społeczności regionalnej lub lokalnej, bądź odpowiedzialni

politycznie przed wybranym zgromadzeniem.

3. W skład Komitetu Ekonomiczno-Społecznego wchodzą przedstawiciele organizacji

pracodawców, pracowników oraz inni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego,

w szczególności z dziedzin społeczno-ekonomicznej, obywatelskiej, zawodowej i kultury.

4. Członków Komitetu Regionów i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie wiążą żadne

instrukcje. Są w pełni niezależni w wykonywaniu swych funkcji, w ogólnym interesie Unii.

5. Zasady regulujące skład tych Komitetów, wyznaczanie ich członków, ich uprawnienia

i funkcjonowanie są określone w artykułach III-386 - III-392.

W regularnych odstępach czasu Rada dokonuje przeglądu zasad, o których mowa w ustępach 2 i 3,

odnoszących się do charakteru składu Komitetów, uwzględniając rozwój gospodarczy, społeczny

i demograficzny w Unii. W tym celu Rada na wniosek Komisji przyjmuje decyzje europejskie.