Konstytucje >> Konstytucja UE, Bruksela, 29 października 2004 r.

TYTUŁ V

WYKONYWANIE KOMPETENCJI UNII

ROZDZIAŁ I

Postanowienia wspólne

ARTYKUŁ I-33

Akty prawne Unii

1. W celu wykonywania kompetencji Unii instytucje wykorzystują jako instrumenty prawne,

zgodnie z częścią III, ustawy europejskie, europejskie ustawy ramowe, rozporządzenia europejskie,

decyzje europejskie, zalecenia i opinie.

Ustawa europejska jest aktem ustawodawczym o zasięgu ogólnym. Wiąże w całości i jest

bezpośrednio stosowana we wszystkich Państwach Członkowskich.

Europejska ustawa ramowa jest aktem ustawodawczym, który wiąże każde Państwo Członkowskie,

do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma zostać osiągnięty, całkowicie

pozostawiając organom krajowym swobodę wyboru formy i środków.

Rozporządzenie europejskie jest aktem o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym,

służącym do wprowadzenia w życie aktów ustawodawczych i niektórych postanowień Konstytucji.

Może ono wiązać w całości i być bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach

Członkowskich albo wiązać Państwa Członkowskie, do których jest kierowane, w odniesieniu do

rezultatu, który ma zostać osiągnięty, całkowicie pozostawiając organom krajowym swobodę

wyboru formy i środków.

Decyzja europejska jest aktem o charakterze nieustawodawczym wiążącym w całości. Decyzja,

która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów.

Zalecenia i opinie nie mają mocy wiążącej.

2. Rozpatrując projekt aktu ustawodawczego, Parlament Europejski i Rada powstrzymują się od

przyjmowania aktów nieprzewidzianych przez procedurę ustawodawczą stosowaną w danej

dziedzinie.

ARTYKUŁ I-34

Akty ustawodawcze

1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe są przyjmowane, na podstawie wniosków

Komisji, wspólnie przez Parlament Europejski i Radę, zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą

określoną w artykule III-396. Jeżeli obydwie te instytucje nie mogą osiągnąć porozumienia, akt nie

zostaje przyjęty.

2. W szczególnych przypadkach przewidzianych w Konstytucji ustawy europejskie

i europejskie ustawy ramowe są przyjmowane przez Parlament Europejski z udziałem Rady albo

przez Radę z udziałem Parlamentu Europejskiego, zgodnie ze specjalnymi procedurami

ustawodawczymi.

3. W szczególnych przypadkach przewidzianych w Konstytucji ustawy europejskie

i europejskie ustawy ramowe mogą zostać przyjęte z inicjatywy grupy Państw Członkowskich lub

Parlamentu Europejskiego, na zalecenie Europejskiego Banku Centralnego, albo na wniosek

Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

ARTYKUŁ I-35

Akty o charakterze nieustawodawczym

1. Rada Europejska przyjmuje decyzje europejskie w przypadkach przewidzianych

w Konstytucji.

2. Rada i Komisja, w szczególności w przypadkach określonych w artykułach I-36 i I-37,

a także Europejski Bank Centralny w szczególnych przypadkach przewidzianych w Konstytucji,

przyjmują rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie.

3. Rada przyjmuje zalecenia. Rada stanowi na wniosek Komisji we wszystkich przypadkach,

gdy Konstytucja przewiduje przyjmowanie aktów przez Radę na wniosek Komisji. Rada stanowi

jednomyślnie w dziedzinach, w których jednomyślność wymagana jest do przyjęcia aktu Unii.

Komisja, jak również Europejski Bank Centralny przyjmują zalecenia w szczególnych przypadkach

przewidzianych w Konstytucji.

ARTYKUŁ I-36

Europejskie rozporządzenia delegowane

1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe mogą upoważniać Komisję do

przyjmowania europejskich rozporządzeń delegowanych stanowiących uzupełnienie lub zmianę

niektórych nieistotnych elementów ustawy europejskiej lub europejskiej ustawy ramowej.

Cele, treść, zakres upoważnienia oraz czas, na jaki je wydano, są wyraźnie określone w ustawach

europejskich i w europejskich ustawach ramowych. Upoważnienie nie może obejmować istotnych

elementów danej dziedziny, ponieważ są one zastrzeżone dla ustawy europejskiej lub europejskiej

ustawy ramowej.

2. Warunki, którym podlega upoważnienie, są wyraźnie określone w ustawach europejskich lub

europejskich ustawach ramowych i mogą być następujące:

a) Parlament Europejski lub Rada może zadecydować o odwołaniu upoważnienia;

b) europejskie rozporządzenie delegowane może wejść w życie tylko wtedy, gdy Parlament

Europejski lub Rada nie wyrażą sprzeciwu w terminie przewidzianym przez ustawę

europejską lub europejską ustawę ramową.

Do celów postanowień lit. a) i b) Parlament Europejski stanowi większością swoich członków,

a Rada większością kwalifikowaną.

ARTYKUŁ I-37

Akty wykonawcze

1. Państwa Członkowskie przyjmują wszelkie środki prawa krajowego niezbędne do

wprowadzenia w życie prawnie wiążących aktów Unii.

2. Jeżeli konieczne są jednolite warunki wykonywania prawnie wiążących aktów Unii, akty te

powierzają uprawnienia wykonawcze Komisji lub, w należycie uzasadnionych przypadkach oraz

w przypadkach określonych w artykule I-40, Radzie.

3. Do celów ustępu 2 ustawy europejskie ustanawiają z wyprzedzeniem przepisy i zasady ogólne

dotyczące trybu kontroli przez Państwa Członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych

przez Komisję.

4. Akty wykonawcze Unii mają formę europejskich rozporządzeń wykonawczych lub

europejskich decyzji wykonawczych.

ARTYKUŁ I-38

Zasady wspólne dla aktów prawnych Unii

1. Jeżeli Konstytucja nie wskazuje rodzaju przyjmowanego aktu, instytucje dokonują wyboru

jakiego rodzaju akt ma w danym przypadku być przyjęty, w poszanowaniu stosowanych procedur

oraz zasady proporcjonalności określonej w artykule I-11.

2. Akty prawne są uzasadniane i odnoszą się do wszelkich wniosków, inicjatyw, zaleceń,

wniosków lub opinii przewidzianych w Konstytucji.

ARTYKUŁ I-39

Publikacja i wejście w życie

1. Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe przyjęte zgodnie ze zwykłą procedurą

ustawodawczą są podpisywane przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego

i przewodniczącego Rady.

W pozostałych przypadkach podpisuje je przewodniczący instytucji, która je przyjęła.

Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii

Europejskiej i wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub, w jego braku, dwudziestego dnia

po ich opublikowaniu.

2. Rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie, które nie wskazują adresata, podpisuje

przewodniczący instytucji, która je przyjęła.

Jeżeli rozporządzenia europejskie i decyzje europejskie nie wskazują adresata, są one publikowane

w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub,

w jego braku, dwudziestego dnia po ich opublikowaniu.

3. Decyzje europejskie inne niż te, o których mowa w ustępie 2, są notyfikowane ich adresatom

i stają się skuteczne wraz z tą notyfikacją.

ROZDZIAŁ II

POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE

ARTYKUŁ I-40

Postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki zagranicznej

i bezpieczeństwa

1. Unia Europejska prowadzi wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa, opartą na rozwoju

wzajemnej politycznej solidarności między Państwami Członkowskimi, określaniu kwestii

stanowiących przedmiot ogólnego zainteresowania i osiąganiu coraz większego stopnia zbieżności

działań Państw Członkowskich.

2. Rada Europejska określa strategiczne interesy Unii oraz ustala cele jej wspólnej polityki

zagranicznej i bezpieczeństwa. Rada opracowuje tę politykę zgodnie ze strategicznymi wytycznymi

ustanowionymi przez Radę Europejską oraz zgodnie z częścią III.

3. Rada Europejska i Rada przyjmują niezbędne decyzje europejskie.

4. Wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa realizują minister spraw zagranicznych Unii

oraz Państwa Członkowskie, stosując środki krajowe i unijne.

5. W ramach Rady Europejskiej i Rady, Państwa Członkowskie uzgadniają między sobą

wszystkie kwestie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, stanowiące przedmiot ogólnego

zainteresowania, w celu określenia wspólnego podejścia. Przed podjęciem jakichkolwiek działań na

arenie międzynarodowej lub zaciągnięciem zobowiązań, które mogłyby wpłynąć na interesy Unii,

każde Państwo Członkowskie konsultuje się z pozostałymi Państwami Członkowskimi w ramach

Rady Europejskiej lub Rady. Państwa Członkowskie zapewniają, poprzez zbieżne działania,

realizację interesów i wartości Unii na arenie międzynarodowej. Państwa Członkowskie są

względem siebie solidarne.

6. W dziedzinie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa decyzje europejskie są

przyjmowane przez Radę Europejską i Radę jednomyślnie, z wyjątkiem przypadków określonych

w części III. Rada Europejska i Rada stanowią z inicjatywy Państwa Członkowskiego, na wniosek

ministra spraw zagranicznych Unii lub na wniosek tego ministra wspieranego przez Komisję.

Ustawy europejskie i europejskie ustawy ramowe wyłącza się.

7. Rada Europejska może jednomyślnie przyjąć decyzję przewidującą, że Rada stanowi

większością kwalifikowaną w przypadkach innych niż określone w części III.

8. Parlament Europejski jest regularnie konsultowany w zakresie głównych aspektów

i podstawowych wyborów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jest informowany o jej

rozwoju.

ARTYKUŁ I-41

Postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki bezpieczeństwa

i obrony

1. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony stanowi integralną część wspólnej polityki

zagranicznej i bezpieczeństwa. Zapewnia Unii zdolność operacyjną, opierając się na środkach

cywilnych i wojskowych. Unia może z nich korzystać w przeprowadzanych poza Unią misjach

utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i wzmacniania międzynarodowego bezpieczeństwa,

zgodnie z zasadami Karty Narodów Zjednoczonych. Zadania te są wykonywane z wykorzystaniem

potencjału jaki zapewniają Państwa Członkowskie.

2. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony obejmuje stopniowe określanie wspólnej polityki

obronnej. Doprowadzi ona do stworzenia wspólnej obrony, jeśli Rada Europejska, stanowiąc

jednomyślnie, tak zadecyduje. W takim przypadku Rada Europejska zaleca Państwom

Członkowskim przyjęcie decyzji w tym kierunku zgodnie z ich odpowiednimi wymogami

konstytucyjnymi.

Polityka Unii, określona w niniejszym artykule, nie ma wpływu na specyficzny charakter polityki

bezpieczeństwa i obrony niektórych Państw Członkowskich, szanuje ona wynikające z Traktatu

Północnoatlantyckiego zobowiązania niektórych Państw Członkowskich, które uważają, że ich

wspólna obrona jest wykonywana w ramach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego oraz jest

zgodna z przyjętą w tych ramach wspólną polityką bezpieczeństwa i obrony.

3. Państwa Członkowskie, w celu wprowadzenia w życie wspólnej polityki bezpieczeństwa

i obrony, oddają do dyspozycji Unii swój potencjał cywilny i wojskowy, aby przyczynić się

do osiągnięcia celów określonych przez Radę. Państwa Członkowskie wspólnie tworzące siły

wielonarodowe mogą również przekazać je do dyspozycji wspólnej polityki bezpieczeństwa

i obrony.

Państwa Członkowskie zobowiązują się do stopniowej poprawy swych zdolności obronnych.

Ustanawia się Agencję do spraw Rozwoju Zdolności Obronnych, Badań, Zakupów i Uzbrojenia

(Europejska Agencja Obrony) w celu określenia wymogów operacyjnych, wspierania środków

do ich realizacji, przyczyniania się do określania i, w stosownym przypadku, wprowadzania w życie

wszelkich środków służących wzmocnieniu bazy przemysłowej i technologicznej sektora obrony,

udziału w określaniu europejskiej polityki w zakresie zdolności obronnych i zbrojeń oraz

wspomagania Rady w ocenie poprawy zdolności obronnych.

4. Decyzje europejskie dotyczące wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, w tym decyzje w

sprawie podjęcia misji, o której mowa w niniejszym artykule, są przyjmowane przez Radę

stanowiącą jednomyślnie na wniosek ministra spraw zagranicznych Unii lub

z inicjatywy Państwa Członkowskiego. Minister spraw zagranicznych Unii, w stosownym

przypadku wspólnie z Komisją, może zaproponować wykorzystanie zarówno środków krajowych,

jak i instrumentów Unii.

5. Rada może powierzyć wykonanie danej misji, w ramach Unii, grupie Państw Członkowskich

w celu ochrony wartości Unii i służenia jej interesom. Do wykonania takiej misji stosuje się artykuł

III-310.

6. Państwa Członkowskie, których zdolności obronne spełniają wyższe kryteria i które

zaciągnęły w tej dziedzinie bardziej wiążące wzajemne zobowiązania z uwagi na najbardziej

wymagające misje, ustanawiają stałą współpracę strukturalną w ramach Unii. Współpraca ta jest

regulowana przez artykuł III-312. Nie narusza ona postanowień artykułu III-309.

7. Jeżeli jakiekolwiek Państwo Członkowskie stanie się ofiarą zbrojnej agresji na jego

terytorium, pozostałe Państwa Członkowskie mają w stosunku do niego obowiązek udzielenia

pomocy i wsparcia przy zastosowaniu wszelkich dostępnych im środków, zgodnie z artykułem 51

Karty Narodów Zjednoczonych. Nie ma to wpływu na specyficzny charakter polityki

bezpieczeństwa i obrony niektórych Państw Członkowskich.

Zobowiązania i współpraca w tej dziedzinie są zgodne z zobowiązaniami wynikającymi

z uczestnictwa w Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, która dla państw będących jej

członkami pozostaje podstawą ich zbiorowej obrony i forum dla jej wykonywania.

8. Parlament Europejski jest regularnie konsultowany co do głównych aspektów

i podstawowych wyborów wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony. Jest informowany o jej

rozwoju.

ARTYKUŁ I-42

Postanowienia szczególne dotyczące przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości

1. Unia stanowi przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości poprzez:

a) przyjmowanie ustaw europejskich i europejskich ustaw ramowych, mających na celu, w miarę

potrzeby, zbliżenie przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich w

dziedzinach, o których mowa w części III,

b) wzmacnianie wzajemnego zaufania między właściwymi organami Państw Członkowskich,

w szczególności na podstawie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i decyzji

pozasądowych,

c) współpracę operacyjną między właściwymi organami Państw Członkowskich, w tym

służbami policyjnymi, celnymi i innymi służbami wyspecjalizowanymi w dziedzinie

zapobiegania i wykrywania przestępstw.

2. W ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości parlamenty narodowe

mogą uczestniczyć w mechanizmach oceny przewidzianych w artykule III- 260. Włączają się one

w kontrolę polityczną Europolu i ocenę działań Eurojust, zgodnie z artykułami III-276 i III-273.

3. Państwom Członkowskim przysługuje prawo inicjatywy w dziedzinie współpracy policyjnej

i sądowej w sprawach karnych, zgodnie z artykułem III-264.

ARTYKUŁ I-43

Klauzula solidarności

1. Unia i jej Państwa Członkowskie działają wspólnie w duchu solidarności, jeżeli jakiekolwiek

Państwo Członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub ofiarą klęski żywiołowej

bądź katastrofy spowodowanej przez człowieka. Unia mobilizuje wszystkie będące w jej dyspozycji

instrumenty, w tym środki wojskowe udostępnione przez Państwa Członkowskie, w celu:

a) - zapobiegania zagrożeniu terrorystycznemu na terytorium Państw Członkowskich;

- ochrony instytucji demokratycznych i ludności cywilnej w przypadku ataku

terrorystycznego,

- wspierania Państw Członkowskich na ich terytorium, na wniosek ich władz

politycznych, w przypadku ataku terrorystycznego,

b) niesienia pomocy Państwu Członkowskiemu na jego terytorium, na wniosek jego władz

politycznych, w przypadku klęski żywiołowej lub katastrofy spowodowanej przez

człowieka.

2. Szczegółowe warunki stosowania niniejszego artykułu są przewidziane w artykule III-329.

ROZDZIAŁ III

WZMOCNIONA WSPÓŁPRACA

ARTYKUŁ I-44

Wzmocniona współpraca

1. Państwa Członkowskie, które pragną ustanowić między sobą wzmocnioną współpracę

w ramach kompetencji niewyłącznych Unii, mogą korzystać w tym celu z jej instytucji

i wykonywać te kompetencje, stosując odpowiednie postanowienia Konstytucji, z zastrzeżeniem

ograniczeń oraz zgodnie z procedurą określoną w niniejszym artykule i w artykułach

III-416 – III-423.

Celem wzmocnionej współpracy jest sprzyjanie realizacji celów Unii, ochrona jej interesów oraz

wzmocnienie procesu jej integracji. Taka współpraca jest otwarta dla wszystkich Państw

Członkowskich w dowolnym czasie, zgodnie z artykułem III-418.

2. Decyzję europejską upoważniającą do podjęcia wzmocnionej współpracy przyjmuje

ostatecznie Rada, po ustaleniu, że cele takiej współpracy nie mogą zostać osiągnięte w rozsądnym

terminie przez Unię jako całość, oraz pod warunkiem, że uczestniczy w niej co najmniej jedna

trzecia Państw Członkowskich. Rada stanowi zgodnie z procedurą przewidzianą w artykule III-419.

3. W obradach Rady mogą uczestniczyć wszystkie Państwa Członkowskie, jednak

w głosowaniu biorą udział tylko członkowie Rady reprezentujący Państwa Członkowskie

uczestniczące we wzmocnionej współpracy.

Jednomyślność jest osiągana wyłącznie głosami przedstawicieli uczestniczących Państw

Członkowskich.

Większość kwalifikowaną stanowi co najmniej 55% członków Rady reprezentujących

uczestniczące Państwa Członkowskie, obejmujące co najmniej 65% ludności tych Państw.

Mniejszość blokująca musi obejmować co najmniej minimalną liczbę członków Rady

reprezentujących więcej niż 35% ludności uczestniczących Państw Członkowskich, plus jeden

członek, w przeciwnym razie uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.

Na zasadzie odstępstwa od akapitów trzeciego i czwartego, gdy Rada nie stanowi na wniosek

Komisji lub ministra spraw zagranicznych Unii, wymaganą większość kwalifikowaną stanowi co

najmniej 72% członków Rady reprezentujących uczestniczące Państwa Członkowskie, obejmujące

co najmniej 65% ludności tych Państw.

4. Akty przyjmowane w ramach wzmocnionej współpracy wiążą wyłącznie uczestniczące

Państwa Członkowskie. Nie są one uważane za dorobek, który musi zostać przyjęty przez państwa

kandydujące do przystąpienia do Unii.