Konstytucje >>


Konstytucja Belgii



Tytuł I - O FEDERACJI BELGIJSKIEJ, JEJ CZĘŚCIACH SKŁADOWYCH I TERYTORIUM


Artykuł 1


Belgia jest państwem federalnym składającym się ze wspólnot i regionów.


Artykuł 2


Belgia obejmuje trzy wspólnoty: Wspólnotę Francuską, Wspólnotę Flamandzką i Wspólnotę Niemieckojęzyczną.


Artykuł 3


Belgia składa się z trzech regionów: Regionu Walońskiego, Regionu Flamandzkiego i Regionu Brukselskiego.


Artykuł 4


Belgia obejmuje cztery regiony językowe: region języka francuskiego, region języka niderlandzkiego, dwujęzyczny region stołeczny Brukseli i region języka niemieckiego. Każda gmina Królestwa stanowi część jednego z tych regionów językowych. Granice czterech regionów językowych mogą być zmieniane lub korygowane tylko w drodze ustawy uchwalonej większością głosów każdej z grup językowych obydwu izb, pod warunkiem, że większość członków każdej grupy jest obecna, i że liczba głosów pozytywnych w obu grupach językowych stanowi łącznie dwie trzecie głosów oddanych.


Artykuł 5


Region Waloński obejmuje następujące prowincje: Brabancję walońską, Hainaut, Liege, Luksemburg, Namur. Region Flamandzki obejmuje prowincje: Antwerpię, Brabancję flamandzką, Flandrię zachodnią, Flandrię wschodnią, Limburgię. Podział kraju na większą liczbę prowincji może być dokonywany tylko w drodze ustawy. Ustawa może wyłączyć z podziału na prowincje określone terytoria wyznaczając ich granice i uzależnić je bezpośrednio od federalnej władzy wykonawczej oraz nadać im własny status prawny. Uchwalenie takiej ustawy wymaga większości przewidzianej w art. 4 ust. 3.


Artykuł 6


Dodatkowe podziały wewnątrz prowincji mogą być dokonywane wyłącznie w drodze ustawy.


Artykuł 7


Granice państwa, prowincji i gmin mogą być zmieniane lub korygowane wyłącznie na podstawie ustaw.



Tytuł II - BELGOWIE I ICH PRAWA


Artykuł 8


Obywatelstwo belgijskie uzyskuje się, zachowuje i traci na podstawie zasad określonych w prawie cywilnym. Konstytucja i ustawy odnoszące się do praw politycznych określają, jakie są dodatkowe obok obywatelstwa warunki niezbędne do korzystania z tych praw.


Artykuł 9


Naturalizacja jest udzielana przez federalną władzę ustawodawczą.


Artykuł 10


Żadne rozróżnienie stanowe nie jest dopuszczalne. Belgowie są równi wobec prawa; tylko oni mają dostęp do stanowisk cywilnych i wojskowych, poza wyjątkami, które mogą być ustanowione w drodze ustaw dla przypadków szczególnych.


Artykuł 11


Korzystanie z praw i wolności przyznanych Belgom jest zapewnione bez jakiejkolwiek dyskryminacji. W tym celu ustawy i dekrety gwarantują w szczególności prawa i wolności mniejszości ideologicznych i filozoficznych.


Artykuł 12


Gwarantuje się wolność jednostki. Nikt nie może być ścigany poza przypadkami określonymi w ustawie i w formie ustawą przepisanej. Poza przypadkami schwytania na gorącym uczynku, nikt nie może być aresztowany bez postanowienia sądu, zaopatrzonego w uzasadnienie i okazanego w momencie zatrzymania, a najpóźniej w ciągu 24 godzin.


Artykuł 13


Nikt nie może, wbrew swej woli, być pozbawiony sądu właściwego na podstawie ustawy.


Artykuł 14


Kara może być orzekana i stosowana tylko na podstawie ustawy.


Artykuł 15


Mieszkanie jest nienaruszalne; rewizja dopuszczalna jest wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie i formie ustawowo przepisanej.


Artykuł 16


Nikt nie może być pozbawiony własności, a wyjątki określone potrzebami użyteczności publicznej mogą być stosowane tylko w przypadkach i w formie ustawowo określonej, przy zastosowaniu zasady uprzedniego i słusznego odszkodowania.


Artykuł 17


Nie może być wprowadzona kara konfiskaty mienia.


Artykuł 18


Znosi się śmierć cywilną; zakazuje się jej przywracania.


Artykuł 19


Gwarantuje się wolność kultu religijnego i publicznego praktykowania go, jak również wolność przejawiania wszelkich poglądów w każdej dziedzinie. Wyjątek od tej zasady stanowi ściganie przestępstw popełnionych przy nadużywaniu tych wolności.


Artykuł 20


Nikt nie może być zmuszany do udziału w jakikolwiek sposób w aktach i obrzędach jakiegokolwiek kultu religijnego ani też do przestrzegania świąt przezeń ustanowionych.


Artykuł 21


Państwo nie ma prawa interweniować ani w mianowanie, ani we wprowadzanie na urząd duchownych jakiegokolwiek wyznania, jak też zabraniać im utrzymywania kontaktów ze swymi przełożonymi lub publikowania swych aktów; w tym ostatnim przypadku stosuje się zwykłe zasady odpowiedzialności w dziedzinie prasy i publikacji. Ślub wyznaniowy winien być poprzedzony ślubem cywilnym, z wyjątkiem przypadków, które w razie potrzeby określi ustawa.


Artykuł 22


Każdy ma prawo domagać się respektowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków i na warunkach określonych w ustawie. Ustawa, dekret lub norma wskazana w art. 134 gwarantują ochronę tego prawa.


Artykuł 23


Każdy ma prawo prowadzić życie odpowiadające wymogom godności ludzkiej. W tym celu ustawa, dekret lub norma wskazana w art. 134 gwarantują, przy uwzględnieniu odpowiednich zobowiązań, prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne oraz określają warunki ich wykorzystania. Prawa te obejmują w szczególności: 1. prawo do pracy i do swobodnego wyboru aktywności zawodowej w ramach ogólnej polityki zatrudnienia, zmierzającej m.in. do zapewnienia zatrudnienia na poziomie, jak tylko to możliwe, stałym i wysokim, prawo do odpowiednich warunków zatrudnienia i do stosownej zapłaty, jak też prawo do informacji, konsultacji i zbiorowych negocjacji, 2. prawo do zabezpieczenia socjalnego, do ochrony zdrowia, do pomocy socjalnej, medycznej i prawnej, 3. prawo do odpowiedniego mieszkania, 4. prawo do ochrony zdrowego środowiska naturalnego, 5. prawo do rozwoju kulturalnego i społecznego.


Artykuł 24


§1. Nauczanie jest swobodne; zakazane są wszelkie środki prewencyjne, a ściganie przestępstw regulowane jest wyłącznie w drodze ustaw lub dekretów. Wspólnota zapewnia rodzicom swobodny jego wybór. Wspólnota organizuje nauczanie, które jest światopoglądowo neutralne. Neutralność zakłada w szczególności respektowanie koncepcji filozoficznych, ideologicznych lub religijnych rodziców i uczniów. Szkoły organizowane i prowadzone przez władze publiczne zapewniają młodzieży, aż do upływu obowiązku szkolnego, wybór między nauczaniem jednej z uznanych religii lub pozawyznaniowej etyki. §2. Jeśli jakaś wspólnota jako władza organizująca pragnie przekazać część swych kompetencji jednemu lub kilku organom autonomicznym, może to uczynić tylko w drodze dekretu przyjętego większością dwóch trzecich głosów. §3. Każdy ma prawo do nauki przy respektowaniu podstawowych praw i wolności. Nauka jest bezpłatna przez cały okres ustawowego obowiązku szkolnego. Wszyscy uczniowie podlegający obowiązkowi szkolnemu mają prawo do edukacji religijnej lub etycznej na koszt wspólnoty. §4. Wszyscy uczniowie lub studenci, rodzice, członkowie personelu i zakłady nauczania są równi wobec prawa. Ustawy i dekrety uwzględniają obiektywne różnice, a zwłaszcza specyfikę poszczególnych instytucji, które uzasadniają szczególne ich traktowanie. §5. Organizację, uznanie i subwencjonowanie nauczania przez wspólnotę określają ustawy lub dekrety.


Artykuł 25


Prasa jest wolna; w żadnym wypadku nie wolno wprowadzać cenzury; obowiązuje zakaz wprowadzania kaucji od pisarzy, wydawców lub drukarzy. Jeśli autor jest znany i ma miejsce zamieszkania w Belgii, wydawca, drukarz lub dystrybutor nie może być ścigany.


Artykuł 26


Belgowie mają prawo gromadzenia się pokojowo i bez broni, mają obowiązek stosowania się do ustaw regulujących sposób korzystania z tego prawa, niedopuszczalne jest wymaganie uprzedniego zezwolenia. Postanowienia te nie dotyczą zgromadzeń na wolnym powietrzu, które w pełni podlegają ustawom policyjnym.


Artykuł 27


Belgowie mają prawo zrzeszania się; prawo to nie może być przedmiotem żadnych uprzednich zezwoleń.


Artykuł 28


Każdy ma prawo zwracania się do władz publicznych z petycjami podpisanymi przez jedną lub więcej osób. Jedynie władze oficjalnie ustanowione mogą korzystać z prawa zwracania się z petycjami w imieniu zbiorowości.


Artykuł 29


Tajemnica korespondencji jest nienaruszalna. Ustawa określa, którzy funkcjonariusze są odpowiedzialni w przypadku pogwałcenia tajemnicy listów powierzonych poczcie.


Artykuł 30


Używanie języków stosowanych w Belgii jest swobodne; może ono być regulowane tylko ustawami i tylko w odniesieniu do władz publicznych i spraw sądowych.


Artykuł 31


Nie jest wymagane żadne uprzednie zezwolenie na wszczęcie postępowania przeciwko funkcjonariuszom publicznym z tytułu ich czynności urzędowych; wyjątek dotyczy unormowań odnośnie do ministrów i członków rządu wspólnoty lub regionu.


Artykuł 32


Każdy ma prawo zapoznania się z dowolnym dokumentem administracyjnym i uzyskania jego kopii, poza sytuacjami i na warunkach określonych ustawami, dekretami lub normami określonymi w art. 134.



Tytuł III - O WŁADZACH


Artykuł 33


Wszelka władza pochodzi od Narodu. Sposób sprawowania władzy określa Konstytucja.


Artykuł 34


Wykonywanie określonych kompetencji może być przekazane przez umowę międzynarodową lub ustawę instytucjom międzynarodowego prawa publicznego.


Artykuł 35


Władze federalne posiadają tylko takie kompetencje, jakie wyraźnie przyznaje im Konstytucja i ustawy wydane na jej podstawie. Ustawy określają kompetencje wspólnot i regionów w innych dziedzinach, precyzuj warunki i sposób ich wykonywania. Ustawa taka musi być uchwalona większością określoną w art. 4 ust. 3. Postanowienie przejściowe Ustawa, o której mowa w ust. 2, określa datę, od której niniejszy artykuł wchodzi w życie. Data ta nie może być wcześniejsza od daty wejścia w życie nowego artykułu wprowadzonego do Tytułu III Konstytucji, określającego wyłączne kompetencje władz federalnych.


Artykuł 36


Federalna władza ustawodawcza wykonywana jest wspólnie przez Króla, Izbę Reprezentantów i Senat.


Artykuł 37


W ręku Króla spoczywa federalna władza wykonawcza, tak jak jest określona przez Konstytucję.


Artykuł 38


Każda wspólnota posiada kompetencje, które określa Konstytucja lub ustawy przyjęte na jej podstawie.


Artykuł 39


Ustawa przyznaje powołanym przez nią organom regionalnym, złożonym z osób piastujących mandat pochodzący z wyboru, kompetencje do regulowania określonych przez nią spraw, z wyjątkiem określonych w artykułach 30 i 127 do 129. Ustawa taka musi być uchwalona większością określoną w art. 4 ust. 3.


Artykuł 40


Władzę sądowniczą wykonują sądy i trybunały. Wyroki i orzeczenia są wykonywane w imieniu Króla.


Artykuł 41


Sprawy znajdujące się w zakresie wyłącznego zainteresowania gmin i prowincji są regulowane przez rady tych jednostek, zgodnie z zasadami określonymi w Konstytucji.



Rozdział I - O IZBACH FEDERALNYCH


Artykuł 42


Członkowie obydwu Izb reprezentują Naród, a nie tylko tych, którzy ich wybrali.


Artykuł 43


§1. W przypadkach określonych w Konstytucji członkowie każdej z izb dzielą się na grupy językowe francuską i niderlandzką, w sposób określony w ustawie. §2. Senatorowie wymienieni w art. 67 §1 pkt 2., 4. i 7. tworzą w Senacie francuską grupę językową. Senatorowie wymienieni w art. 67 §1 pkt 1., 3. i 6. tworzą w Senacie niderlandzką grupę językową.


Artykuł 44


Izby zbierają się z mocy prawa każdego roku w drugi wtorek paŹdziernika, o ile wcześniej nie zostały zwołane przez Króla. Sesje izb powinny trwać nie mniej niż 40 dni w roku. Król ogłasza zamknięcie sesji. Król ma prawo zwoływać izby na sesje nadzwyczajne.


Artykuł 45


Król może odroczyć posiedzenie izb. Odroczenie może trwać przez okres jednego miesiąca, przedłużenie tego terminu lub ponowne odroczenie w ramach tej samej sesji może być podjęte tylko za zgodą obydwu izb.


Artykuł 46


Król może rozwiązać Izbę Reprezentantów tylko wówczas, gdy izba ta bezwzględną większością głosów: 1. odrzuci wniosek o wotum zaufania dla rządu federalnego i nie zaproponuje Królowi w terminie 3 dni, licząc od daty odrzucenia wniosku o wotum zaufania, nominacji nowego premiera, 2. uchwali wotum nieufności rządowi federalnemu i nie zaproponuje jednocześnie Królowi nominacji nowego premiera. Wnioski o wotum zaufania i wotum nieufności mogą być głosowane dopiero po upływie 48 godzin od chwili ich zgłoszenia. W przypadku dymisji rządu federalnego Król może rozwiązać Izbę Reprezentantów za jej zgodą, podjętą bezwzględną większością głosów. Rozwiązanie Izby Reprezentantów pociąga za sobą rozwiązanie Senatu. Akt o rozwiązaniu izb zawiera zarządzenia o przeprowadzeniu nowych wyborów w okresie 40 dni i zwołaniu sesji izb w ciągu dwu miesięcy.


Artykuł 47


Posiedzenia izb są publiczne. Jednakże każda z izb może się przekształcić w komitet obradujący tajnie na wniosek swego przewodniczącego lub na wniosek 10 członków. Następnie izba sama decyduje bezwzględną większością, czy ma być podjęte posiedzenie publiczne na ten sam temat.


Artykuł 48


Każda izba weryfikuje pełnomocnictwa swych członków i rozstrzyga spory z tym związane.


Artykuł 49


Nie można być jednocześnie członkiem obydwu izb.


Artykuł 50


Członek każdej z izb, który został mianowany przez Króla na stanowisko ministra i który przyjął tę nominację, zawiesza swój mandat i może go podjąć ponownie, gdy Król położy kres wykonywaniu funkcji ministra. Ustawa określa sposób zastępczego obsadzenia jego mandatu w izbie.


Artykuł 51


Członek każdej z izb, który został powołany przez rząd federalny na inne niż minister stanowisko płatne i który przyjął to powołanie, traci natychmiast swój mandat i może go odzyskać tylko w drodze wyborów.


Artykuł 52


Na każdą sesję izby powołują swych przewodniczących, wiceprzewodniczących i tworzą swoje prezydia.


Artykuł 53


Przyjęcie uchwały wymaga bezwzględnej większości głosów, z wyjątkiem spraw określonych w regulaminach izb, a dotyczących wyboru ich organów i zgłaszania kandydatów. W przypadku równej liczby głosów za i przeciw projekt zostaje odrzucony. Do ważności uchwał każdej z izb wymagana jest obecność większości jej członków.


Artykuł 54


Umotywowany wniosek, z wyjątkiem spraw dotyczących budżetu i ustaw, dla uchwalenia których wymagana jest większość szczególna, podpisany przez co najmniej trzy czwarte członków jednej z grup językowych i zgłoszony po złożeniu sprawozdania, ale przed przeprowadzeniem głosowania końcowego na posiedzeniu izby, może stwierdzać, iż projekt ustawy oznacza poważne zagrożenie stosunków między wspólnotami. W takim przypadku dalsze postępowanie parlamentarne ulega zawieszeniu, a wniosek zostaje przekazany Radzie Ministrów, która w ciągu 30 dni przedstawia w tej sprawie umotywowane stanowisko i wzywa zainteresowaną izbę do wypowiedzenia się bądŹ w sprawie tego stanowiska, bądŹ w kwestii projektu ewentualnie z poprawkami. Procedura taka może być zastosowana tylko raz przez członków grupy językowej wobec jednego projektu ustawy.


Artykuł 55


Głosowanie odbywa się przez powstanie z miejsc lub imiennie; w stosunku do całości projektu ustawy głosowanie odbywa się zawsze imiennie. Zgłaszanie kandydatów i ich wybór odbywa się w głosowaniu tajnym.


Artykuł 56


Każda z izb ma prawo przeprowadzania dochodzeń.


Artykuł 57


Zakazane jest osobiste przedstawianie petycji w którejkolwiek z izb. Każda z izb ma prawo skierować do ministra otrzymane petycje. Ministrowie zobowiązani są do udzielenia odpowiedzi na żądanie izb.


Artykuł 58


Żaden z członków którejkolwiek z izb nie może być ścigany ani pociągany do odpowiedzialności, ani poddany dochodzeniu za swe opinie i głosowanie w trakcie pełnienia mandatu.


Artykuł 59


Żaden z członków którejkolwiek z izb nie może być ścigany ani aresztowany w czasie trwania sesji bez zgody właściwej izby, z wyjątkiem schwytania na gorącym uczynku. Żadne ograniczenie wolności osobistej nie może być stosowane wobec członka którejkolwiek z izb podczas trwania sesji bez zgody właściwej izby. Zatrzymanie lub ściganie członka którejkolwiek z izb ulega zawieszeniu z rozpoczęciem sesji i na cały okres jej trwania, jeśli izba tego zażąda.


Artykuł 60


Każda z izb określa w regulaminie sposób postępowania przy wykonywaniu swoich kompetencji.


Sekcja I - O Izbie Reprezentantów

Artykuł 61


Deputowanych do Izby Reprezentantów wybierają bezpośrednio obywatele, którzy ukończyli 18 lat i których nie dotyczą wyłączenia z grona wyborców określone w ustawie. Każdy wyborca ma tylko jeden głos.


Artykuł 62


Organizacja kolegiów wyborczych uregulowana jest w ustawie. Wybory odbywają się w oparciu o zasadę proporcjonalności określoną w ustawie. Głosowanie jest obowiązkowe i tajne. Odbywa się w gminach z wyjątkiem przypadków, które określa ustawa.


Artykuł 63


§1. Izba Reprezentantów składa się ze 150 deputowanych. §2. Każdy okręg wyborczy posiada tyle mandatów, ile razy liczba jego mieszkańców mieści w sobie dzielnik federalny, dzielnik ten otrzymuje się dzieląc liczbę mieszkańców Królestwa przez sto pięćdziesiąt. Pozostałe mandaty przydzielane są okręgom wyborczym posiadającym najwyższą resztę ludności nie reprezentowanej. §3. Król dokonuje rozdziału mandatów między okręgi wyborcze biorąc jako kryterium liczbę mieszkańców. Liczba mieszkańców każdego okręgu wyborczego jest ustalana co dziesięć lat w drodze spisu ludności lub w inny sposób określony w ustawie. Król ogłasza te wyniki w terminie sześciu miesięcy. W terminie trzech miesięcy od tego ogłoszenia Król ustala liczbę mandatów przydzielonych każdemu okręgowi wyborczemu. Nowy podział może mieć zastosowanie dopiero od następnych wyborów powszechnych. §4. Ustawa określa okręgi wyborcze; określa również warunki, od których zależy uzyskanie praw wyborczych, a także przebieg operacji wyborczych.


Artykuł 64


Aby posiadać bierne prawo wyborcze należy: 1. być Belgiem; 2. korzystać z praw cywilnych i politycznych; 3. ukończyć 21 lat; 4. posiadać miejsce stałego zamieszkania w Belgii. Żaden inny warunek posiadania biernego prawa wyborczego nie może być wymagany.


Artykuł 65


Deputowani do Izby Reprezentantów wybierani są na okres czterech lat. Skład izby zmienia się całkowicie co cztery lata.


Artykuł 66


Każdy z członków Izby Reprezentantów otrzymuje zryczałtowany zwrot wydatków w wysokości 12 tysięcy franków rocznie. Oprócz tego deputowany korzysta z prawa bezpłatnych przejazdów na wszystkich liniach komunikacyjnych, prowadzonych lub koncesjonowanych przez państwo. Ustawa określa środki transportu, z których deputowani mogą korzystać bezpłatnie, poza uprzednio określonymi. Przewodniczącemu Izby Reprezentantów może być przyznany roczny zwrot wydatków, wypłacany ze środków przeznaczonych na pokrycie wydatków Izby. Izba określa wysokość potrąceń z ryczałtu przyznanego deputowanym na rzecz funduszu emerytalnego, którego utworzenie uzna za celowe.


Sekcja II - O Senacie

Artykuł 67


§1. Z zastrzeżeniem postępowania z art. 72, Senat składa się z 71 senatorów, z czego: 1. 25 senatorów wybiera zgodnie z art. 61 niderlandzkie kolegium wyborcze; 2. 15 senatorów wybiera zgodnie z art. 61 francuskie kolegium wyborcze; 3. 10 senatorów desygnuje ze swego grona Rada Wspólnoty Flamandzkiej zwana Radą Flamandzką; 4. 10 senatorów desygnuje ze swego grona Rada Wspólnoty Francuskiej; 5. 1 senatora desygnuje ze swego grona Rada Wspólnoty Niemieckojęzycznej; 6. 6 senatorów desygnują senatorzy, o których mowa w pkt. 1. i 3.; 7. 4 desygnowanych przez senatorów, o których mowa w pkt. 2. i 4. §2. Co najmniej 1 z senatorów, o których mowa w §1 pkt 1., 3. i 6., winien zamieszkiwać w chwili swego wyboru w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli. Co najmniej 6 senatorów, o których mowa w §1 pkt 2., 4. i 7., winno zamieszkiwać w chwili wyboru w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli. Jeśli co najmniej 4 senatorów, o których mowa w §1 pkt 2., nie zamieszkuje w dniu ich wyboru w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli, to co najmniej 2 senatorów, o których mowa w §1 pkt 4., winno mieć w tym rejonie swój domicyl.


Artykuł 68


§1. Całkowitą liczbę senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1., 2., 3., 4., 6. i 7., rozdziela się pomiędzy grupy językowe w stosunku do liczby głosów uzyskanych przez poszczególne listy w wyborach senatorskich, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., według zasady proporcjonalności, którą określa ustawa. W celu desygnowania senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 3. i 4., bierze się pod uwagę jedynie listy, z których został wybrany co najmniej jeden senator, o którym mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., dbając o to, aby wystarczająca liczba członków wybranych z tych list zasiadała w gronie Rady Wspólnoty Flamandzkiej lub Rady Wspólnoty Francuskiej. W celu desygnowania senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 6. i 7., bierze się pod uwagę jedynie listy, z których został wybrany co najmniej jeden senator, o którym mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2. §2. W wyborach senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., głosowanie jest obowiązkowe i tajne, odbywa się ono w gminie, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. §3. W wyborach senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., ustawa określa okręgi wyborcze i skład kolegiów wyborczych; określa ponadto warunki, od których zależy uzyskanie praw wyborczych, jak również reguluje przebieg operacji wyborczych. Ustawa określa sposób desygnowania senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 3. do 5., z wyjątkiem sposobów uregulowanych w drodze ustawy przyjętej większością ustaloną131> w art. 4 ust. 3; wyjątki te są regulowane w drodze dekretu tej rady wspólnoty, której to dotyczy. Dekret ten winien być przyjęty większością dwóch trzecich głosów oddanych pod warunkiem, że większość członków Rady była obecna. Senator, o którym mowa w art. 67 §1 pkt 5., jest desygnowany przez Radę Wspólnoty Niemieckojęzycznej bezwzględną większością głosów. Ustawa reguluje sposób desygnowania senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 6. i 7.


Artykuł 69


Aby zostać senatorem wybranym lub desygnowanym należy: 1. być Belgiem; 2. korzystać z praw cywilnych i politycznych; 3. ukończyć 21 lat; 4. posiadać miejsce stałego zamieszkania w Belgii.


Artykuł 70


Senatorowie, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., są wybierani na okres czterech lat. Senatorowie, o których mowa w art. 67 §1 pkt 6. i 7., są desygnowani na cztery lata. Senat odnawia się w całości co cztery lata. Wybór senatorów, o których mowa w art. 67 §1 pkt 1. i 2., zbiega się z wyborem Izby Reprezentantów.


Artykuł 71


Senatorowie nie otrzymują wynagrodzenia. Przysługuje im jednak prawo zwrotu poniesionych wydatków, kwotę tę określa się na cztery tysiące franków rocznie. Senatorom przysługuje ponadto prawo bezpłatnego korzystania ze wszystkich środków komunikacji prowadzonych lub koncesjonowanych przez państwo. Ustawa określi środki transportu, które mogą być wykorzystane bezpłatnie poza uprzednio wymienionymi.


Artykuł 72


Dzieci Króla, a w ich braku, książęta belgijscy tej gałęzi rodziny królewskiej, która jest uprawniona do następstwa tronu, są senatorami z mocy prawa po ukończeniu 18 lat życia. Jednakże głos pełnoprawny uzyskują dopiero po osiągnięciu 21 lat. Nie bierze się ich pod uwagę przy ustalaniu quorum dla ważności obrad.


Artykuł 73


Wszelkie zebrania Senatu odbywane poza okresem trwania sesji Izby Reprezentantów są nieważne z mocy prawa.



Rozdział II - O FEDERALNEJ WŁADZY USTAWODAWCZEJ


Artykuł 74


W drodze odstępstwa od reguły określonej w art. 36, federalna władza ustawodawcza wykonywana jest wspólnie przez Króla i Izbę Reprezentantów w celu: 1. przyznawania naturalizacji; 2. uchwalania ustaw dotyczących cywilnej i karnej odpowiedzialności ministrów króla; 3. uchwalania budżetu i przyjmowania sprawozdań z jego wykonywania bez uszczerbku dla postanowień zawartych w art. 174 ust. 1 zdanie drugie; 4. ustalania liczebności armii.


Artykuł 75


Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje każdemu z trzech członów federalnej władzy ustawodawczej. Z wyjątkiem spraw wymienionych w art. 77, projekty ustaw zgłoszone izbom z inicjatywy Króla składane są w Izbie Reprezentantów i przekazywane następnie do Senatu. Projekty ustaw dotyczące zezwolenia na zawarcie umowy międzynarodowej, przedkładane z inicjatywy Króla, składane są w Senacie i przekazywane następnie Izbie Reprezentantów.


Artykuł 76


Przyjęcie ustawy przez którąkolwiek z izb następuje w drodze głosowania projektu, artykuł po artykule. Izby mają prawo wnosić poprawki, a także dzielić artykuły i zgłaszane do nich poprawki.


Artykuł 77


Izba Reprezentantów i Senat mają równe uprawnienia w sprawach: 1. zgłaszania deklaracji dotyczących rewizji Konstytucji i dokonywania rewizji Konstytucji; 2. ustalania materii, które winny być regulowane przez obie izby na podstawie Konstytucji; 3. uchwalania ustaw wymienionych w artykułach: 5, 39, 43, 50, 68, 71, 77, 82, 115, 117, 118, 121, 123, 127 do 131, 135 do 137, 140 do 143, 145, 146, 163, 165, 166, 167 §1 ust. 3, §4 i §5, 169, 170 §2 ust. 2, §3 ust. 2 i 3, §4 ust. 2, i 175 do 177, a także ustaw przyjmowanych w wykonaniu ustaw wymienionych w artykułach; 4. uchwalania ustaw, dla których konieczna jest większość określona w art. 4 ust. 3, jak też ustaw przyjmowanych w celu ich wykonania; 5. ustaw wymienionych w art. 34; 6. ustaw zezwalających na zawarcie umów międzynarodowych; 7. ustaw przewidzianych w art. 169, wydawanych w celu zapewnienia realizacji zobowiązań międzynarodowych lub ponadpaństwowych; 8. ustaw dotyczących Rady Państwa; 9. organizacji sądów i trybunałów; 10. ustaw zatwierdzających układy o współpracy, zawarte między państwem, wspólnotami i regionami. Ustawa przyjęta większością określoną w art. 4 ust. 3 może określać inne ustawy, dla których uchwalenia Izba Reprezentantów i Senat mają równe prawa.


Artykuł 78


W dziedzinach innych niż wymienione w artykułach 74 i 77 projekt ustawy przyjęty przez Izbę Reprezentantów jest przekazywany Senatowi. Na wniosek co najmniej 15 senatorów Senat rozpatruje projekt ustawy. Wniosek tego rodzaju winien być zgłoszony w terminie 15 dni od otrzymania projektu. Senat może, w okresie nie przekraczającym 60 dni, oświadczyć, iż nie zgłasza poprawek bądŹ przyjąć projekt po zgłoszeniu poprawek. Jeśli Senat nie zajął stanowiska w przepisanym terminie lub jeśli powiadomił Izbę Reprezentantów, że nie zgłasza poprawek Izba Reprezentantów przedkłada tekst ustawy Królowi. Jeśli Senat uchwalił poprawki do projektu ustawy przedstawia go Izbie Reprezentantów, która podejmuje ostateczne rozstrzygnięcie, bądŹ przyjmując poprawki Senatu, bądŹ odrzucając je w całości lub w części.


Artykuł 79


Jeśli w toku rozpatrywania projektu ustawy w trybie określonym w art. 78 ust. 4 Izba Reprezentantów przyjmie nową poprawkę, projekt zostaje ponownie przesłany do Senatu, który wypowiada się o zmienionym projekcie. Senat może w terminie nie przekraczającym 15 dni: - podzielić stanowisko zajęte przez Izbę Reprezentantów; - przyjąć projekt z dodatkowymi poprawkami. Jeśli Senat nie zajął stanowiska w przepisanym terminie lub gdy powiadomił Izbę Reprezentantów o swoim stanowisku podzielającym poprawki Izby, wówczas Izba Reprezentantów przesyła tekst ustawy Królowi. Jeśli do projektu ustawy Senat ponownie zgłosi poprawki, wówczas przekazuje uchwalony tekst Izbie Reprezentantów, która zajmuje ostateczne stanowisko bądŹ przyjmując ten tekst, bądŹ go poprawiając.


Artykuł 80


Jeśli przy wnoszeniu projektu jednej z ustaw wymienionych w art. 78 rząd federalny zażąda rozpatrzenia go jako pilny, parlamentarna komisja uzgodnień określona w art. 82 wyznacza termin, w jakim Senat winien się wypowiedzieć. W przypadku braku zgody w łonie komisji, termin pozostający w dyspozycji Senatu skraca się do 7 dni, zaś termin przewidziany w art. 78 ust. 3 do 30 dni.


Artykuł 81


Jeśli Senat na mocy swego prawa inicjatywy ustawodawczej wniesie projekt ustawy w dziedzinach wymienionych w art. 78, projekt ten przesyła się do Izby Reprezentantów. W okresie nie przekraczającym 60 dni Izba Reprezentantów wypowiada się definitywnie przyjmując projekt ustawy lub go odrzucając. Jeśli Izba zgłosi poprawki do projektu ustawy, przesyła się je do Senatu, który rozpatruje je w trybie określonym w art. 79. W przypadku zastosowania art. 79 ust. 3, Izba Reprezentantów stanowi w sposób ostateczny w terminie 15 dni. W braku stanowiska Izby Reprezentantów w terminie przewidzianym w ust. 2 i 4, parlamentarna komisja uzgodnień przewidziana w art. 82 zbiera się w ciągu 15 dni i wyznacza termin, w jakim Izba Reprezentantów winna się wypowiedzieć. W przypadku braku zgody w łonie komisji, Izba winna się wypowiedzieć w terminie 60 dni.


Artykuł 82


Parlamentarna komisja uzgodnień, złożona na zasadzie parytetu z członków Izby Reprezentantów i Senatu, reguluje spory kompetencyjne między izbami i może, za obopólną zgodą, przedłużać terminy przewidziane w artykułach 78 do 81. W braku większości w dwu częściach składowych komisji rozstrzyga ona większością dwóch trzecich głosów ogółu swych członków. Ustawa określa skład i tryb funkcjonowania komisji, jak też sposób obliczania terminów wymienionych w artykułach 78 do 81.


Artykuł 83


Każdy projekt ustawy odnoszący się do materii wymienionej w artykułach 74, 77 lub 78 winien to wyraŹnie zaznaczać.


Artykuł 84


Powszechnie obowiązująca wykładnia ustaw może być dokonywana tylko w drodze ustawy.



Rozdział III - O KRÓLU I RZĄDZIE FEDERALNYM


Sekcja I - O Królu

Artykuł 85


Konstytucyjna władza Króla jest dziedziczna w bezpośredniej linii zstępnej, naturalnej i prawowitej Jego Królewskiej Mości Leopolda, Jerzego, Krystiana, Fryderyka Sasko-Koburskiego w porządku pierworództwa. Potomek, który by zawarł związek małżeński bez zgody Króla, a w jego braku - bez zgody tych, którzy wykonują władzę królewską w przypadkach przewidzianych w Konstytucji, traci prawo do korony. Jednakże Król lub w jego braku osoby wykonujące jego władzę w przypadkach przewidzianych w Konstytucji może zwrócić następcy utracone prawa za zgodą obydwu izb parlamentu.


Artykuł 86


W przypadku braku potomka Jego Królewskiej Mości Leopolda, Jerzego, Krystiana, Fryderyka Sasko-Koburskiego, Król może wyznaczyć swego następcę za zgodą izb wyrażoną w sposób określony w art. 87. W przypadku braku nominacji dokonanej we wskazany uprzednio sposób tron staje się wakujący.


Artykuł 87


Król może być jednocześnie głową innego państwa tylko za zgodą obydwu izb. Dla ważności uchwał w tej sprawie wymagana jest obecność co najmniej dwóch trzecich członków każdej z izb. Uchwała może być podjęta tylko większością dwóch trzecich głosów. Artykuł 88 Osoba Króla jest nietykalna; odpowiedzialni są jego ministrowie.


Artykuł 89


Ustawa określa listę cywilną na cały okres każdego panowania.


Artykuł 90


W przypadku śmierci Króla izby zbierają się bez zwołania najpóŹniej dziesiątego dnia od chwili zgonu. Jeśli izby zostały rozwiązane, a wybory wyznaczone na datę póŹniejszą niż dziesiąty dzień, dawne izby podejmą swe funkcje do momentu zebrania się nowych izb. Od momentu śmierci Króla aż do chwili złożenia przysięgi przez jego sukcesora na tronie lub przez regenta, władza konstytucyjna króla jest wykonywana w imieniu narodu belgijskiego przez ministrów zebranych w Radę Ministrów, którzy ponoszą odpowiedzialność.


Artykuł 91


Król osiąga pełnoletność z chwilą ukończenia 18 lat. Obejmuje on tron po złożeniu przed połączonymi izbami następującej przysięgi: "Przysięgam przestrzegać Konstytucji i praw ludu belgijskiego, utrzymać niepodległość narodową i integralność terytorium".


Artykuł 92


Jeśli w chwili śmierci Króla następca tronu jest niepełnoletni, obydwie izby łaczą się w jedno zgromadzenie w celu postanowienia o regencji i opiece.


Artykuł 93


Jeśli Król znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu panowanie, ministrowie po stwierdzeniu tej przeszkody natychmiast zwołują izby. Połączone izby stanowią o regencji i opiece.


Artykuł 94


Regencja może być powierzona tylko jednej osobie. Regent obejmuje funkcję dopiero po złożeniu przysięgi określonej w art. 91.


Artykuł 95


W przypadku opróżnienia tronu izby parlamentu, obradując wspólnie, ustalają prowizoryczną regencję aż do dnia zebrania się nowo obranych izb, co powinno odbyć się w terminie dwu miesięcy. Nowo obrane izby na wspólnym posiedzeniu decydują definitywnie o obsadzeniu tronu.


Sekcja II - O Rządzie Federalnym

Artykuł 96


Król powołuje i odwołuje swoich ministrów. Rząd federalny składa dymisję na ręce Króla, jeśli Izba Reprezentantów bezwzględną większością głosów swych członków uchwali wotum nieufności proponując Królowi nominację nowego premiera, albo też złoży Królowi propozycję mianowania nowego premiera w terminie 3 dni po odmowie udzielenia wotum zaufania. Król mianuje tak zaproponowanego premiera, który obejmuje urząd w momencie, gdy nowy rząd federalny składa przysięgę.


Artykuł 97


Ministrami mogą być mianowani tylko Belgowie.


Artykuł 98


Żaden członek rodziny królewskiej nie może być ministrem.


Artykuł 99


Rada Ministrów składa się najwyżej z 15 członków. Z ewentualnym wyjątkiem premiera, Rada Ministrów liczy tylu ministrów ze wspólnoty francuskiej co i flamandzkiej.


Artykuł 100


Ministrowie mają prawo swobodnego wstępu do każdej z izb i prawo zabierania głosu, ilekroć tego zażądają. Izba Reprezentantów może żądać obecności ministrów. Senat może tego żądać w trakcie dyskusji nad projektem ustawy wymienionej w artykułach 77 i 78, lub dla realizacji swego prawa przeprowadzania dochodzeń przewidzianego w art. 56. W innych sprawach może on zwracać się o obecność.


Artykuł 101


Ministrowie ponoszą odpowiedzialność przed Izbą Reprezentantów. Żaden minister nie może być ścigany lub poddawany dochodzeniom z powodu swych opinii wyrażanych w trakcie wykonywania funkcji.


Artykuł 102


W żadnym przypadku ani ustny, ani też pisemny rozkaz Króla nie może uwolnić ministra od odpowiedzialności.


Artykuł 103


Izba Reprezentantów ma prawo stawiania ministrów w stan oskarżenia i pociągania ich do odpowiedzialności przed Sądem Kasacyjnym, któremu przysługuje wyłączna właściwość do ich sądzenia, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, w związku z przypadkami złożenia powództwa cywilnego przez stronę poszkodowaną i w przypadku przestępstw popełnionych przez ministrów poza wykonywaniem ich funkcji urzędowych. Ustawa określa przypadki odpowiedzialności, rodzaje kar wymierzanych ministrom i sposób postępowania, tak w przypadku oskarżenia przez Izbę, jak i ścigania na wniosek pokrzywdzonego. Postanowienie przejściowe Do czasu przyjęcia ustawy przewidzianej w ust. 2, Izba Reprezentantów posiada dyskrecjonalną władzę oskarżania ministrów, a Sąd Kasacyjny prawo ich sądzenia w przypadkach określonych w ustawach karnych i stosowania kar w tych ustawach przewidzianych.


Artykuł 104


Król powołuje i odwołuje federalnych sekretarzy stanu. Są oni członkami rządu federalnego, nie wchodzą jednak w skład Rady Ministrów. Są zastępcami ministrów. Król określa ich kompetencje i granice w jakich mogą oni udzielać kontrasygnaty. Postanowienia konstytucyjne dotyczące ministrów mają odpowiednie zastosowanie do federalnych sekretarzy stanu z wyjątkiem artykułów 90 ust. 2, 93 i 99.


Sekcja III - O kompetencjach

Artykuł 105


Król posiada tylko te kompetencje, które wyraŹnie przyznaje mu Konstytucja i ustawy szczególne wydane na jej podstawie.


Artykuł 106


Dla ważności aktów Króla wymagana jest kontrasygnata ministra, który tym samym przyjmuje na siebie odpowiedzialność za ten akt.


Artykuł 107


Król nadaje stopnie w armii. On powołuje na stanowiska w administracji centralnej i w służbie zagranicznej z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Król obsadza inne stanowiska tylko w przypadkach określonych w ustawie.


Artykuł 108


Król wydaje rozporządzenia i postanowienia niezbędne do wykonania ustaw, nie może jednak ani ustaw zawieszać, ani kogokolwiek uwolnić od obowiązku ich wykonania.


Artykuł 109


Król nadaje ustawom sankcję i promulguje je.


Artykuł 110


Król ma prawo darować lub zredukować karę orzeczoną przez sąd, z wyjątkiem wyroków dotyczących ministrów oraz członków rządów wspólnot i regionów.


Artykuł 111


Król może stosować prawo łaski wobec ministra, a także wobec członka rządu wspólnoty lub regionu skazanego przez Sąd Kasacyjny tylko na wniosek Izby Reprezentantów lub właściwej rady.


Artykuł 112


Król ma prawo bić monetę, w wykonaniu ustawy.


Artykuł 113


Król ma prawo nadawania tytułów szlacheckich, jednak bez przywiązywania do nich jakichkolwiek przywilejów.


Artykuł 114


Król nadaje odznaczenia wojskowe stosownie do obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawowych.



Rozdział IV - O WSPÓLNOTACH I REGIONACH


Sekcja I - O organach


Podsekcja I - O radach wspólnot i regionów


Artykuł 115


§1. Istnieje Rada Wspólnoty Francuskiej i Rada Wspólnoty Flamandzkiej zwaną Radą Flamandzką, których skład i tryb działania określa ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. Istnieje Rada Wspólnoty Niemieckojęzycznej, której skład i tryb działania określa ustawa. §2. Z zastrzeżeniem postanowień art. 137, organy regionów, o których mowa w art. 39 obejmują radę dla każdego regionu.


Artykuł 116


§1. Rady składają się z członków pochodzących z wyboru. §2. Każda rada wspólnoty składa się z członków wybranych bezpośrednio do rady wspólnoty lub rady regionu. Z wyjątkiem przypadku stosowania art. 137, każda rada regionu składa się z członków wybranych bezpośrednio do rady regionu lub rady wspólnoty.


Artykuł 117


Członkowie rady są wybierani na okres pięciu lat. Skład Rady odnawia się w całości co pięć lat. Jeśli ustawa uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 nie postanowi inaczej, wybory do rad odbywają się tego samego dnia i są zbieżne w czasie z wyborami do Parlamentu Europejskiego.


Artykuł 118


§1. Ustawa określa sposób przeprowadzania wyborów wymienionych w art. 116 §2, jak również skład i tryb funkcjonowania rad. Z wyjątkiem kwestii dotyczących Rady Wspólnoty Niemieckojęzycznej, ustawa taka musi być przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. §2. Ustawa uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa te materie odnoszące się do wyborów, składu i trybu działania Rady Wspólnoty Francuskiej, Rady Regionu Walońskiego i Rady Wspólnoty Flamandzkiej, które zostają określane przez te rady w drodze dekretu lub norm wskazanych w art. 134. Do uchwalenia takiego dekretu lub normy wymagana jest większość dwóch trzecich oddanych głosów pod warunkiem, że w głosowaniu wzięła udział większość członków odpowiedniej rady.


Artykuł 119


Mandat członka rady jest niepołączalny z członkostwem Izby Reprezentantów, a także z mandatem senatora, o którym mowa w art. 67 §1 pkt 1., 2., 6. i 7.


Artykuł 120


Każdemu członkowi rady przysługuje immunitet określony w artykułach 58 i 59. Podsekcja II - O rządach wspólnot i regionów


Artykuł 121


§1. Istnieje Rząd Wspólnoty Francuskiej i Rząd Wspólnoty Flamandzkiej, których skład i tryb funkcjonowania określa ustawa uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. Istnieje Rząd Wspólnoty Niemieckojęzycznej, którego skład i tryb funkcjonowania określa ustawa. §2. Z zastrzeżeniem postanowień art. 137, organy regionów, o których mowa w art. 39, obejmują rząd dla każdego regionu.


Artykuł 122


Członkowie rządu każdej wspólnoty lub regionu są wybierani przez ich rady.


Artykuł 123


§1. Ustawa określa skład i tryb funkcjonowania rządów wspólnot i regionów. Z wyjątkiem unormowań dotyczących Rady Wspólnoty Niemieckojęzycznej, ustawa taka może być uchwalona tylko większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. §2. Ustawa uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa te materie odnoszące się do składu i funkcjonowania Rządu Wspólnoty Francuskiej, Rządu Regionu Walońskiego i Rządu Wspólnoty Flamandzkiej, które zostają określone przez rady tych jednostek w drodze dekretu lub normy wymienionej w art. 134. Do uchwalenia takiego dekretu lub normy wymagana jest większość dwóch trzecich oddanych głosów pod warunkiem, że w głosowaniu wzięła udział większość członków odpowiedniej rady.


Artykuł 124


Żaden członek rządu wspólnoty lub regionu nie może być ścigany lub poddawany dochodzeniom z powodu wypowiadanych opinii lub głosowania w trakcie wykonywania funkcji.


Artykuł 125


Rady wspólnot i regionów mają prawo stawiania członków właściwego rządu w stan oskarżenia i pociągania ich do odpowiedzialności przed Sądem Kasacyjnym, któremu przysługuje wyłączna właściwość do ich sądzenia w połączonych izbach, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie, w związku z przypadkami złożenia powództwa cywilnego przez stronę poszkodowaną i w przypadku przestępstw, które członek rządu popełnił poza wykonywaniem swych funkcji urzędowych. Ustawa określi przypadki odpowiedzialności, rodzaje kar wymierzanych członkom rządów wspólnot i regionów oraz sposób postępowania przeciwko nim tak w przypadku oskarżenia przez radę, jak i ścigania na wniosek pokrzywdzonego. Do przyjęcia ustaw, o których mowa w ust. 1 i 2, wymagana jest większość przewidziana w art. 4 ust. 3. Postanowienie przejściowe Do czasu przyjęcia ustawy, o której mowa w ust. 2 rady wspólnot regionów korzystają z władzy dyskrecjonalnej do oskarżania członków ich rządu, a Sąd Kasacyjny posiada prawo sądzenia w przypadkach określonych w ustawach karnych i stosowania kar w tych ustawach przewidzianych.


Artykuł 126


Postanowienia Konstytucji odnoszące się do członków rządów wspólnot i regionów, jak również ustawy, o których mowa w art. 125 w ostatnim ustępie, stosuje się także do sekretarzy stanu regionów.


Sekcja II - O kompetencjach

Podsekcja I - O kompetencjach wspólnot

Artykuł 127


§1. Rady Wspólnoty Francuskiej i Wspólnoty Flamandzkiej, każda w swoim zakresie, regulują w drodze dekretów: 1. sprawy z zakresu kultury; 2. sprawy nauczania z wyjątkiem: a) określania początku i końca okresu obowiązku szkolnego, b) ustalania minimalnych warunków wydawania dyplomów i świadectw, c) systemu emerytalnego; 3. współpracę między wspólnotami, jak też współpracę międzynarodową, w tym także zawieranie umów wymienionych w pkt. 1. i 2. Ustawa, uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3, określa sprawy z zakresu kultury wymienione w pkt. 1., formy współpracy wymienione w pkt. 3., jak też sposób zawierania umów, o których mowa w pkt. 3. §2. Dekrety te mają moc ustawy dla regionu języka francuskiego i regionu języka niderlandzkiego, jak też wobec instytucji ustanowionych w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli, które z uwagi na ich działalność powinny być traktowane jako należące wyłącznie do jednej lub drugiej wspólnoty.


Artykuł 128


§1. Rady Wspólnoty Francuskiej i Wspólnoty Flamandzkiej regulują w drodze dekretów, każda w swoim zakresie działania, sprawy dotyczące osób, a w tej materii sprawy współpracy między wspólnotami i współpracy międzynarodowej, włączając w to zawieranie umów. Ustawa, uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3, określa sprawy dotyczące osób, jak też formy współpracy i sposoby zawierania umów. §2. Dekrety te mają moc ustawy dla regionu języka francuskiego i regionu języka niderlandzkiego, jak również - z wyjątkiem przypadków gdy ustawa uchwalona większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 stanowi inaczej - wobec instytucji ustanowionych w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli, które z racji ich organizacji powinny być traktowane jako należące do jednej lub drugiej wspólnoty.


Artykuł 129


§1. Rady Wspólnoty Francuskiej i Wspólnoty Flamandzkiej, każda w swoim zakresie, regulują w drodze dekretów, z wyłączeniem ustawodawcy federalnego, używanie języków w: 1. sprawach administracyjnych; 2. nauczaniu w zakładach utworzonych, subwencjonowanych lub uznawanych przez władze publiczne; 3. w relacjach socjalnych między pracodawcą i jego personelem, jak też w aktach i dokumentach przedsiębiorstw nakazanych przez ustawy i rozporządzenia. §2. Dekrety te mają moc ustawy dla regionu języka francuskiego i regionu języka niderlandzkiego, z wyjątkiem spraw: - gmin lub grup gmin sąsiadujących z innym regionem językowym, o ile ustawa zezwala na używanie innego języka niż właściwego dla tego regionu, w którym są położone. Dla tych gmin modyfikacja przepisów prawnych dotyczących używania języków w dziedzinach wymienionych w §1 może być dopuszczona tylko ustawą przyjętą większością przewidzianą w art. 4 ust. 3; - służb, których działalność wykracza poza region językowy, w którym mają swą siedzibę; - instytucji federalnych i międzynarodowych określonych w ustawie, których działalność wykracza poza granice wspólnoty.


Artykuł 130


§1. Rada Wspólnoty Niemieckojęzycznej określa w drodze dekretów: 1. sprawy z zakresu kultury; 2. sprawy dotyczące osób; 3. sprawy z zakresu nauczania w granicach określonych w art. 127 §1 ust. 1 i 2, 4. współpracę między wspólnotami, jak też współpracę międzynarodową w tym i zawieranie umów w dziedzinach wymienionych w pkt. 1., 2. i 3. Ustawa określa sprawy z zakresu kultury i dotyczące osób wymienione w pkt. 1. i 2., jak też formy współpracy wymienione w pkt. 4. oraz sposób zawierania umów. §2. Dekrety te mają moc ustawy dla regionu języka niemieckiego.


Artykuł 131


Ustawa określa środki podejmowane w celu zapobiegania dyskryminacji ze względów ideologicznych i filozoficznych.


Artykuł 132


Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje rządowi wspólnoty i członkom rady wspólnoty.


Artykuł 133


Autentyczna wykładnia przepisów prawnych zawartych w dekretach może być dokonywana tylko w drodze dekretów. Podsekcja II - O kompetencjach regionów


Artykuł 134


Ustawy przyjęte w wykonaniu art. 39 określają moc prawną norm, które są wydawane przez ustanowione w nich organy w sprawach przez te normy określonych. Mogą one przekazywać tym organom władzę wydawania dekretów z mocą ustawy w ramach ich właściwości i w trybie, który ustanowią.


Podsekcja III - Postanowienia specjalne

Artykuł 135


Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa władze, które wykonują swe kompetencje w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli nie zastrzeżone dla wspólnot w dziedzinach wymienionych w art. 128 §1.


Artykuł 136


W Radzie Regionu Stołecznego Brukseli istnieją grupy językowe i kolegia właściwe w sprawach wspólnotowych. Ich skład, działalność, kompetencje i, z zastrzeżeniem postanowień art. 175, tryb finansowania reguluje ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. Połączone Kolegium, złożone z kolegiów, pełni funkcję organu uzgodnień i koordynacji między dwiema wspólnotami.


Artykuł 137


Na podstawie art. 39 Rada Wspólnoty Francuskiej i Rada Wspólnoty Flamandzkiej, a także ich rządy mogą wykonywać kompetencje odpowiednio dla Regionu Walońskiego i Regionu Flamandzkiego pod warunkami i w trybie określonym w ustawie. Do przyjęcia takiej ustawy wymagana jest większość przewidziana w art. 4 ust. 3.


Artykuł 138


Rada Wspólnoty Francuskiej z jednej strony i Rada Regionu Walońskiego oraz grupa językowa francuska Rady Regionu Stołecznego Brukseli z drugiej strony, za obopólną zgodą i każda w drodze dekretu, mogą decydować, że Rada i Rząd Regionu Walońskiego we francuskim regionie językowym, jak też grupa językowa francuska Rady Regionu Stołecznego Brukseli i jej kolegium w dwujęzycznym Regionie Stołecznym Brukseli wykonują w całości lub w części kompetencje Wspólnoty Francuskiej. Dekrety te przyjmuje się większością dwóch trzecich głosów Rady Wspólnoty Francuskiej i większością bezwzględną oddanych głosów Rady Regionu Walońskiego, francuskiej grupy językowej Rady Regionu Stołecznego Brukseli pod warunkiem, że w głosowaniu bierze udział większość członków rady lub grupy językowej. Dekrety te mogą regulować finansowanie zadań, które określą, jak też przekazanie personelu, majątku, praw i zobowiązań. Kompetencje te są wykonywane, w zależności od przypadku, w drodze dekretów, rozporządzeń lub zarządzeń.


Artykuł 139


Na stosowne propozycje ich rządów Rada Wspólnoty Niemieckojęzycznej i Rada Regionu Walońskiego mogą, każda z nich w drodze dekretu, zdecydować za wspólną zgodą, że Rada i Rząd Wspólnoty Niemieckojęzycznej wykonują w regionie języka niemieckiego, w całości lub w części, kompetencje Regionu Walońskiego. Kompetencje te są wykonywane, w zależności od przypadku, w drodze dekretów, rozporządzeń lub zarządzeń.


Artykuł 140


Rada i Rząd Wspólnoty Niemieckojęzycznej wykonują w drodze rozporządzeń i zarządzeń wszystkie inne kompetencje przyznane im w ustawach. Do takich rozporządzeń i zarządzeń ma odpowiednio zastosowanie art. 159.



Rozdział V - O SĄDZIE ARBITRAŻOWYM, O ZAPOBIEGANIU I REGULOWANIU KONFLIKTÓW


Sekcja I - O zapobieganiu konfliktom kompetencyjnym

Artykuł 141


Ustawa określa procedurę zmierzającą do zapobiegania konfliktom między ustawą, dekretem i normami przewidzianymi w art. 134, a także między dekretami i normami przewidzianymi w art. 134.


Sekcja II - O Sądzie Arbitrażowym

Artykuł 142


Powołuje się Sąd Arbitrażowy dla całej Belgii. Jego skład, właściwości i tryb funkcjonowania określa ustawa. Sąd ten orzeka w drodze wyroków: 1. o konfliktach przewidzianych w art. 141; 2. o naruszeniu artykułów 10, 11, 24 przez ustawę, dekret lub normę przewidzianą w art. 134; 3. o naruszeniu przez ustawę, dekret lub normę przewidzianą w art. 134 artykułów Konstytucji określonych ustawą. Sprawę do Sądu może wnieść każda władza, którą ustawa upoważnia, każda osoba posiadająca uzasadniony interes prawny lub w charakterze prejudycjalnym każdy sąd. Ustawy wymienione w ust. 1, w ust. 2 pkt 3. i w ust. 3 uchwalane są większością przewidzianą w art. 4 ust. 3.


Sekcja III - O zapobieganiu i regulowaniu konfliktów interesów

Artykuł 143


§1. Państwo federalne, wspólnoty, regiony i Komisja Wspólnotowa w wykonywaniu swych kompetencji działają łącznie w duchu respektowania lojalności federalnej i w celu unikania konfliktów interesów. §2. Senat wypowiada się, w drodze umotywowanych opinii, w sprawie konfliktów interesów pomiędzy organami, które stanowią prawo w formie ustaw, dekretów lub norm wymienionych w art. 134 w warunkach i trybie, który określa ustawa przyjęta większością określoną w art. 4 ust. 3. §3. Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa procedurę zmierzającą do zapobiegania i do regulowania konfliktów interesów między rządem federalnym, rządami wspólnot i regionów oraz Połączonym Kolegium Komisji Wspólnotowej. Postanowienie przejściowe W celu zapobiegania i rozstrzygania konfliktów interesów ustawa zwykła z 9 sierpnia 1980 r. o reformach instytucjonalnych ma nadal zastosowanie, jednakże nie może ona być uchylona, uzupełniana, zmieniana lub zastępowana inaczej, niż przez ustawy wymienione w §2 i 3.



Rozdział VI - O WŁADZY SĄDOWNICZEJ


Artykuł 144


Sprawy mające za przedmiot prawa cywilne należą wyłącznie do kompetencji sądów.


Artykuł 145


Sprawy mające za przedmiot prawa polityczne należą do kompetencji sądów, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustawie.


Artykuł 146


Żaden sąd nie może działać ani żadne postępowanie sporne nie może być rozstrzygnięte inaczej, niż na podstawie ustawy. Nie mogą być tworzone pod jakąkolwiek nazwą sądy nadzwyczajne czy komisje.


Artykuł 147


Dla całej Belgii istnieje jeden Sąd Kasacyjny. Sąd Kasacyjny nie rozpatruje spraw pod względem merytorycznym, z wyjątkiem przypadków dotyczących ministrów i członków rządów wspólnot oraz regionów.


Artykuł 148


Rozprawy sądowe są jawne, chyba że jawność zagraża porządkowi publicznemu lub dobrym obyczajom; w takim przypadku sąd stwierdza to wyraŹnie w swoim orzeczeniu. W przypadku przestępstw politycznych i prasowych decyzja w sprawie uchylenia jawności rozprawy musi być podjęta jednomyślnie.


Artykuł 149


Wszelkie orzeczenia sądowe muszą być umotywowane. Ogłaszane są one na posiedzeniu jawnym.


Artykuł 150


Dla rozpatrywania wszystkich spraw karnych, a także przestępstw politycznych i prasowych powołane są sądy przysięgłych.


Artykuł 151


Sędziowie pokoju i sędziowie sądów powszechnych powoływani są bezpośrednio przez Króla. Sędziowie sądów apelacyjnych oraz przewodniczący i wiceprzewodniczący sądów pierwszej instancji powoływani są przez Króla z dwu list podwójnych, z których jedną przedstawiają sądy apelacyjne, a drugą rady prowincji i Rada Regionu Stołecznego Brukseli. Sędziowie Sądu Kasacyjnego mianowani są przez Króla z dwu list podwójnych, z których jedną przedkłada Sąd Kasacyjny, drugą zaś przemiennie Izba Reprezentantów lub Senat. W obu tych przypadkach kandydaci zgłoszeni na jednej liście mogą również występować na drugiej. Wszystkie kandydatury muszą być podane do publicznej wiadomości co najmniej na 15 dni przed nominacją. Sądy apelacyjne i Sąd Kasacyjny wybierają ze swego grona przewodniczących i wiceprzewodniczących.


Artykuł 152


Sędziowie powoływani są dożywotnio. Przechodzą na emeryturę w wieku określonym ustawą i korzystają z emerytury przewidzianej w ustawie. Sędzia może być pozbawiony stanowiska lub zawieszony w czynnościach tylko na mocy orzeczenia sądu. Przeniesienie sędziego może nastąpić tylko w drodze nowej nominacji i tylko za jego zgodą.


Artykuł 153


Król powołuje i odwołuje prokuratorów przy sądach.


Artykuł 154


Uposażenia członków wymiaru sprawiedliwości określa ustawa.


Artykuł 155


Sędzia nie może przyjąć od rządu żadnych funkcji płatnych, ale może je wykonywać bezpłatnie, o ile dane stanowisko nie jest przewidziane w ustawie jako objęte incompatibilitas ze stanowiskiem sędziego.


Artykuł 156


W Belgii działa pięć sądów apelacyjnych: 1. w Brukseli, obejmujący prowincje: Brabancję walońską, Brabancję flamandzką, a także dwujęzyczny region stołeczny Brukseli; 2. w Gandawie, obejmujący prowincje: Flandrię zachodnią i Flandrię wschodnią; 3. w Antwerpii, obejmujący prowincje: Antwerpię i Limburgię; 4. w LiŐge, obejmujący prowincje: LiŐge, Namur i Luksemburg; 5. w Mons, obejmujący prowincję Hainaut.


Artykuł 157


Odrębne ustawy określają ustrój sądów wojskowych, ich właściwości, jak również prawa i obowiązki sędziów, a także okres trwania ich funkcji. W określonych przez ustawę miejscowościach działają sądy handlowe. Ustawa określa ich organizację, właściwości, sposób powoływania sędziów i okres trwania ich funkcji. Ustawa określa także organizację sądów pracy, ich właściwości, sposób powoływania sędziów i okres trwania ich funkcji.


Artykuł 158


Sąd Kasacyjny rozstrzyga spory w zakresie właściwości sądów według norm określonych w ustawie.


Artykuł 159


Sądy stosują rozporządzenia i przepisy ogólnopaństwowe, prowincji i lokalne, o ile są zgodne z ustawami.



Rozdział VII - O RADZIE PAŃSTWA I SĄDOWNICTWIE ADMINISTRACYJNYM


Artykuł 160


W Belgii istnieje Rada Państwa, której skład, kompetencje i tryb funkcjonowania określa ustawa. Ustawa może przyznać Królowi prawo określenia procedury zgodnie z zasadami w niej ustalonymi. Rada Państwa jako sąd administracyjny rozstrzyga w drodze orzeczeń i udziela opinii w przypadkach przewidzianych w ustawie.


Artykuł 161


Sądownictwo administracyjne może być ustanowione tylko w drodze ustawy.



Rozdział VIII - O INSTYTUCJACH PROWINCJI I GMIN


Artykuł 162


Instytucje prowincji i gmin regulowane są w ustawach. Ustawa zabezpiecza stosowanie następujących zasad: 1. bezpośrednie wybory członków rad prowincji i gmin; 2. przyznanie radom prowincji i gmin kompetencji w sprawach znajdujących się w sferze ich zainteresowania, bez uszczerbku dla wymogu potwierdzenia ich aktów w przypadkach i w sposób określony w ustawie; 3. decentralizację kompetencji na rzecz instytucji w prowincjach i gminach; 4. jawność posiedzeń rad prowincji i gmin w granicach przez ustawę określonych; 5. jawność budżetu i sprawozdania z jego wykonania; 6. interwencję władzy nadzorczej lub federalnej władzy ustawodawczej w celu zapobieżeniu pogwałceniu prawa lub naruszenia interesu publicznego. W wykonaniu ustawy przyjętej większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 organizacja i wykonywanie nadzoru administracyjnego może być regulowane przez rady wspólnot lub regionów. W wykonaniu ustawy przyjętej większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 dekret lub norma, wymieniona w art. 134, określa warunki i sposób w jaki kilka prowincji lub gmin może się porozumiewać albo zrzeszać. Zakazuje się jednak prowadzenia wspólnych obrad przez kilka rad prowincji lub rad gmin.


Artykuł 163


Kompetencje wykonywane w regionach walońskim i flamandzkim przez wybieralne organy prowincji, w dwujęzycznym regionie stołecznym Brukseli są wykonywane przez Wspólnoty Francuską i Flamandzką oraz przez Komisję Wspólnotową, każda w zakresie spraw należących do jej kompetencji na mocy art. 127 i 128, a w zakresie innych spraw przez stołeczny region Brukseli. Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa sposoby, według których stołeczny region Brukseli, jak też każda instytucja, której członkowie są przez nią desygnowani wykonują kompetencje wymienione w ust. 1, jeśli nie należą do materii wymienionych w art. 39. Ustawa przyjęta tą samą większością określa kompetencje instytucji przewidzianych w art. 136, w całości lub w części wymienionych w ust. 1, które zależą od materii uregulowanych w art. 127 i 128.


Artykuł 164


Sporządzenie aktu stanu cywilnego i prowadzenie rejestrów należą do wyłącznych kompetencji władz gmin.


Artykuł 165


§1. Ustawa tworzy aglomeracje i federacje gmin. Określa ich organizację i kompetencje zapewniając stosowanie zasad wymienionych w art. 162. Dla każdej aglomeracji i każdej federacji istnieje rada i kolegium wykonawcze. Przewodniczący kolegium wykonawczego wybierany jest przez radę ze swego grona, wybór ten podlega zatwierdzeniu przez Króla. Ustawa określa status przewodniczącego. Artykuły 159 i 190 stosuje się odpowiednio do rozporządzeń i zarządzeń aglomeracji i federacji gmin. Granice aglomeracji i federacji gmin mogą być zmieniane i korygowane tylko w drodze ustawy. §2. Ustawa tworzy organ dla współdziałania aglomeracji i federacji sąsiadujących gmin, w warunkach i w sposób przez nią ustalony, rozpatrujący problemy wspólne o charakterze technicznym, które należą do ich kompetencji. §3. Kilka federacji gmin może się porozumieć albo zrzeszyć ze sobą lub z kilkoma aglomeracjami w warunkach i w sposób określony w ustawie w celu wspólnego zarządzania obiektami należącymi do ich kompetencji. Ich rady nie mogą jednak odbywać wspólnych obrad.


Artykuł 166


§1. Art.165 stosuje się w aglomeracji, do której należy stolica Królestwa, z zastrzeżeniem poniższych postanowień. §2. Kompetencje aglomeracji, do której należy stolica Królestwa są wykonywane w sposób określony w ustawie, przyjętej większością przewidzianą w art. 4 ust. 3, przez organy regionu stołecznego Brukseli ustanowione na podstawie art. 39. §3. Organy wymienione w art. 136: 1. mają, każdy dla swojej wspólnoty, takie same kompetencje jak inne organy właściwe w sprawach kultury, nauczania i polityki zatrudnienia; 2. wykonują, każdy dla swojej wspólnoty, kompetencje, które zostały im przekazane przez Rady Wspólnoty Francuskiej i Wspólnoty Flamandzkiej. 3. określają wspólnie dziedziny wymienione w ust. 1, znajdujące się w sferze ich wspólnych zainteresowań.



Tytuł IV - O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH


Artykuł 167


§1. Król kieruje stosunkami międzynarodowymi nie naruszając kompetencji wspólnot i regionów do określania współpracy międzynarodowej, w tym także do zawierania traktatów w zakresie należącym do ich konstytucyjnych kompetencji. Król dowodzi siłami zbrojnymi, ogłasza stan wojny, jak też zakończenie działań militarnych. Powiadamia o tym izby, gdy tylko interes i bezpieczeństwo państwa na to pozwalają dołączając do tego stosowne wyjaśnienia. Odstąpienie, zamiana lub przyłączenie części terytorium może nastąpić tylko na podstawie ustawy. §2. Król zawiera traktaty, z wyjątkiem tych, które dotyczą dziedzin wymienionych w §3. Traktaty te wywołują skutki prawne dopiero po uzyskaniu zgody izb. §3. Rządy wspólnot i regionów wymienione w art. 121 zawierają każdy w zakresie jaki go dotyczy, traktaty odnoszące się do dziedzin należących do kompetencji ich rad. Traktaty te wchodzą w życie po uzyskaniu zgody rady. §4. Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa sposób zawierania traktatów wymienionych w §3 i traktatów, które nie dotyczą dziedzin należących według Konstytucji do kompetencji wspólnot i regionów. §5. Król wypowiada traktaty zawarte przed 18 maja 1993 r. i dotyczące dziedzin wymienionych w §3, za wspólną zgodą zainteresowanych rządów wspólnot i regionów. Król wypowiada te traktaty, jeśli zainteresowane rządy wspólnot i regionów wystąpią z takim wnioskiem. Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa sposób postępowania w przypadku braku zgody między zainteresowanymi rządami wspólnot i regionów.


Artykuł 168


Od rozpoczęcia negocjacji w celu całkowitej rewizji układów powołujących Wspólnoty Europejskie oraz traktatów, które je zmieniały lub uzupełniały, istnieje obowiązek powiadamiania o tym izb. Izby muszą być zapoznawane z projektem traktatu przed jego podpisaniem.


Artykuł 169


W celu zapewnienia poszanowania zobowiązań międzynarodowych lub ponadnarodowych, władze wymienione w artykułach 36 i 37 mogą, w zamian za poszanowanie warunków określonych w ustawie, podporządkować się czasowo organom wymienionym w artykułach 115 i 121. Ustawa taka jest uchwalana większością przewidzianą w art. 4 ust 3.



Tytuł V - O FINANSACH


Artykuł 170


§1. Podatki na rzecz państwa można ustanawiać tylko ustawą. §2. Podatki na rzecz wspólnot i regionów można ustanawiać tylko dekretem lub normą wymienioną w art. 134. Ustawa określa niezbędne wyjątki dotyczące podatków wymienionych w ust. 1. §3. Podatki i obciążenia na rzecz prowincji mogą być nakładane tylko decyzjami rady prowincji. Ustawa określa uzasadnione wyjątki dotyczące podatków wymienionych w ust. 1. Ustawa może znieść w całości lub w części podatki o których mowa w ust. 1. §4. Obciążenia i podatki mogą być ustanawiane przez aglomeracje, federacje gmin i przez gminy tylko na podstawie decyzji ich rad. Ustawa określa niezbędne wyjątki dotyczące podatków wymienionych w ust. 1.


Artykuł 171


Podatki na rzecz państwa, wspólnoty i regionu uchwala się corocznie. Przepisy je ustanawiające pozostają w mocy tylko przez okres roku, o ile nie zostaną odnowione.


Artykuł 172


W dziedzinie podatków nie mogą być wprowadzane żadne przywileje. Zwolnienia i ulgi podatkowe mogą być ustanowione tylko w drodze ustawy.


Artykuł 173


Poza prowincjami, polderami i wateringami, a także poza przypadkami wyraŹnie wyłączonymi przez ustawę, dekret lub normy wymienione w art. 134, dodatkowe obciążenia obywateli na rzecz państwa, wspólnoty, regionu, aglomeracji, federacji gmin lub gminy mogą być nakładane tylko w postaci podatków.


Artykuł 174


Izba Reprezentantów rozpatruje corocznie sprawozdanie z zamknięcia rachunków i uchwala budżet. Izba Reprezentantów i Senat corocznie ustalają, każda z izb w zakresie jej dotyczącym, kwoty na swoje funkcjonowanie. Wszystkie dochody i wydatki państwa winny być ujęte w budżecie i w sprawozdaniu z jego wykonania.


Artykuł 175


Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa system finansowania dla Wspólnoty Francuskiej i Wpólnoty Flamandzkiej. Rady Wspólnoty Francuskiej i Wspólnoty Flamandzkiej określają w formie dekretu, każda w zakresie jej dotyczącym, preliminarze dochodów budżetowych.


Artykuł 176


Ustawa określa system finansowania Wspólnoty Niemieckojęzycznej. Rada Wspólnoty Niemieckojęzycznej ustala w drodze dekretu preliminarze dochodów budżetowych.


Artykuł 177


Ustawa przyjęta większością przewidzianą w art. 4 ust. 3 określa system finansowania regionów. Rady regionów określają, każda w swoim zakresie, preliminarze ich dochodów w drodze norm przewidzianych w art. 134.


Artykuł 178


Na warunkach i stosownie do sposobów określonych w ustawie uchwalonej większością przewidzianą w art. 4 ust. 3, Rada Regionu Stołecznego Brukseli przekazuje, normą wymienioną w art. 134, środki finansowe Komisji Wspólnotowej i Komisjom Wspólnot Francuskiej i Flamandzkiej.


Artykuł 179


Żadna emerytura, żadna nagroda ze skarbu państwa nie może być przyznana bez podstawy ustawowej.


Artykuł 180


Członków Izby Obrachunkowej powołuje Izba Reprezentantów na okres wskazany w ustawie. Izba Obrachunkowa powołana jest do kontroli i rozliczania wydatków administracji ogólnej i wszystkich zobowiązanych wobec skarbu państwa. Czuwa ona, by żadna pozycja wydatków nie została przekroczona i by nie dokonywano przenoszeń środków z innych pozycji. Izba wykonuje również ogólną kontrolę operacji odnoszących się do założeń i do odzyskiwania praw nabytych przez państwo, w tym i dochodów fiskalnych. Izba powołana jest także do sprawdzania wydatków różnych dziedzin administracji państwa i uprawniona do żądania w tym celu wszelkich niezbędnych informacji. Ogólne sprawozdanie z wykonania budżetu państwa jest przedkładane izbom parlamentu wraz z uwagami Izby Obrachunkowej. Organizację Izby Obrachunkowej określa ustawa.


Artykuł 181


§1. Uposażenia i emerytury duchownych zapewnia państwo, niezbędne w tym celu środki są ustanawiane corocznie w budżecie. §2. Uposażenia i emerytury delegatów organizacji uznawanych przez prawo, które zapewniają wsparcie moralne według pozawyznaniowych koncepcji filozoficznych są zapewnione przez państwo, a niezbędne w tym celu środki są corocznie ustanawiane w budżecie.



Tytuł VI - O SIŁACH ZBROJNYCH


Artykuł 182


Ustawa określa sposób tworzenia armii. Określa również sposób awansowania, a także prawa i obowiązki wojskowych.


Artykuł 183


Stan liczbowy armii ustalany jest corocznie. Ustawa, która go określa, obowiązuje tylko jeden rok, chyba że zostanie ponownie uchwalona.


Artykuł 184


Organizację i zakres działania żandarmerii określa odrębna ustawa.


Artykuł 185


Przyjęcie obcych oddziałów zbrojnych na służbę państwa, zajęcie części terytorium lub przemarsz obcych wojsk może nastąpić tylko na podstawie ustawy.


Artykuł 186


Wojskowych można pozbawić stopni, odznaczeń i emerytur tylko w sposób określony ustawą.



Tytuł VII - POSTANOWIENIA OGÓLNE


Artykuł 187


Konstytucja nie może być zawieszana ani w całości, ani też w części.


Artykuł 188


Z dniem wejścia w życie Konstytucji ulegają uchyleniu wszystkie sprzeczne z nią ustawy, dekrety, rozporządzenia, zarządzenia i inne akty prawne.


Artykuł 189


Tekst Konstytucji ogłasza się w językach francuskim, niderlandzkim i niemieckim.


Artykuł 190


Warunkiem wejścia w życie każdej ustawy, każdego zarządzenia czy postanowienia władz administracji centralnej, prowincji czy gminy jest podanie do wiadomości publicznej tego aktu w formie określonej w ustawie.


Artykuł 191


Każdy obcokrajowiec przebywający na terytorium Belgii korzysta z ochrony przyznawanej osobom i rzeczom, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.


Artykuł 192


Żadna przysięga nie może być wprowadzona inaczej niż w drodze ustawy, która jednocześnie określa jej formułę.


Artykuł 193


Naród belgijski przyjmuje kolory czerwony, żółty oraz czarny jako barwy narodowe, zaś jako godło Królestwa lwa belgijskiego i napis: "W JEDNOŚCI SIŁA".


Artykuł 194


Miasto Bruksela jest stolicą Belgii i siedzibą rządu federalnego.



Tytuł VIII - O REWIZJI KONSTYTUCJI


Artykuł 195


Federalnej władzy ustawodawczej przysługuje prawo występowania z wnioskiem wskazującym na konieczność poddania rewizji określonych postanowień konstytucji. Po złożeniu takiej deklaracji obydwie izby parlamentu rozwiązują się z mocy prawa. Nowe izby są wybierane zgodnie z postanowieniami art. 46. Nowo obrane izby decydują wspólnie i za zgodą Króla w kwestii zmiany przepisów konstytucji poddanych rewizji. Dla ważności obrad niezbędna jest obecność co najmniej dwóch trzecich członków każdej z izb. Uchwały w przedmiocie rewizji konstytucji zapadają większością dwóch trzecich głosów.


Artykuł 196


Nie można podejmować rewizji konstytucji ani kontynuować prac w tym zakresie w czasie wojny lub gdy izby nie mogą zebrać się swobodnie na terytorium federalnym.


Artykuł 197


Podczas regencji jakiekolwiek zmiany w zakresie kompetencji konstytucyjnych Króla i artykułów 85 do 88, 91 do 95, 106 i 197 nie mogą być wprowadzane.


Artykuł 198


Za wspólną zgodą z udziałem Króla, izby w charakterze konstytuanty mogą dokonywać adaptacji numeracji artykułów, podziału artykułów konstytucji, jak też dodatkowych jej podziałów na tytuły, rozdziały, sekcje, modyfikować terminologię postanowień nie poddawanych rewizji w celu zapewnienia ich zgodności z nowymi postanowieniami i zapewnienia zgodności tekstów francuskiego, niderlandzkiego i niemieckiego. W tym przypadku izby mogą obradować, o ile w pracach uczestniczy co najmniej dwie trzecie składu każdej z nich; do uchwalenia zmian wymagana jest większość dwóch trzecich głosów.



Tytuł IX - WEJŚCIE W ŻYCIE I POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE


I. Postanowienia art. 85 znajdą zastosowanie po raz pierwszy wobec potomstwa JKW księcia Alberta, Feliksa, Humberta, Teodora, Krystiana, Eugeniusza, Marii, księcia Liège, księcia Belgii, przy czym postanowiono, że małżeństwo JKW księżniczki Astrid, Józefiny, Charloty, Fabricji, Elżbiety, Paoli, Marii, księżniczki Belgii z Lorenzem arcyksięciem Austrii-Este będzie traktowane jako poprzedzone zgodą w myśl art. 85 ust. 2. Do tego czasu stosowane będą następujące postanowienia: Konstytucyjna władza Króla jest dziedziczna w linii zstępnej, bezpośredniej, naturalnej i prawowitej JKM Leopolda, Jerzego, Krystiana, Fryderyka Sasko-Koburskiego w linii męskiej, w porządku pierworództwa i z wyłączeniem na zawsze kobiet i ich potomstwa. Zostaje pozbawiony praw do tronu książę, który zawrze związek małżeński bez zgody Króla, a w jego braku - bez zgody tych, którzy wykonują jego władzę w przypadkach określonych w Konstytucji. Król lub osoby wykonujące jego władzę w przypadkach określonych w Konstytucji mogą przywrócić utracone prawa za zgodą obydwu izb. II. Art. 32 wchodzi w życie 1 stycznia 1995 r. III. Art. 125 stosuje się do zdarzeń zaistniałych po 8 maja 1993 r. IV. Najbliższe wybory do rad, zgodnie z postanowieniami artykułów: 115 §2, 116 §2, 118 i 119, z wyłączeniem art. 117, odbędą się jednocześnie z najbliższymi wyborami powszechnymi Izby Reprezentantów. Następne wybory do rad, zgodnie z artykułami: 115 §2, 116 §2, 118 i 119, odbędą się równocześnie z drugimi wyborami do Parlamentu Europejskiego, następującymi po wejściu w życie artykułów: 115 §2, 118, 120, 121 §2, 123 i 124. Do czasu przeprowadzenia najbliższych wyborów do Izby Reprezentantów nie mają zastosowania artykuły 116 §2, 117 i 119. V. §1. Do czasu najbliższego całkowitego odnowienia Izby Reprezentantów, odmiennie niż stanowią artykuły: 43 §2, 46, 63, 67, 68, 69 pkt 3., 70, 74, 100, 101, 111, 151 ust. 3, 174 ust. 1 i 180 ust. 2 ostatnie zdanie, mają zastosowanie następujące postanowienia: a) federalna władza ustawodawcza jest wykonywana łącznie przez Króla, Izbę Reprezentantów i Senat, b) Król dysponuje prawem jednoczesnego rozwiązania izb, przy czym w akcie tym wyznacza się zarazem termin wyborów w okresie czterdziestu dni oraz pierwszego posiedzenia izb w okresie dwu miesięcy, c) Izba Reprezentantów liczy 212 członków, federalny dzielnik wyborczy ustala się dzieląc liczbę ludności królestwa przez 212, d) Senat składa się z: 1. 106 członków wybranych, stosownie do liczby ludności prowincji zgodnie z art. 61. Postanowienia art. 62 mają odpowiednie zastosowanie do wyboru tych senatorów; 2. senatorów wybranych przez rady prowincji, w proporcji jeden senator na 200 000 mieszkańców. Każda nadwyżka ludności w wysokości co najmniej 125 000 mieszkańców daje prawo do dodatkowego mandatu. Każda rada prowincji wybiera co najmniej trzech senatorów. Członkowie ci nie mogą należeć do rady, która ich wybrała ani w momencie wyboru, ani w okresie poprzednich dwu lat; 3. członków wybranych przez Senat w liczbie połowy liczby senatorów wybranych przez rady prowincji. Jeśli liczba ta nie jest parzysta powiększa się ją o jeden. Członkowie ci są desygnowani przez senatorów wybranych przy zastosowaniu postanowień pkt 1. i 2. Wybór senatorów przez zastosowanie dyspozycji pkt 2. i 3. odbywa się zgodnie z zasadą proporcjonalności, którą określa ustawa. Jeśli po 31 grudnia 1994 r. zaistnieje potrzeba ponownego obsadzenia mandatu senatora, który pochodzi z wyboru dokonanego przez radę prowincji Brabancja, Senat wybiera senatora na warunkach określonych w ustawie. Dla jej uchwalenia Izba Reprezentantów i Senat mają równe kompetencje, e) aby zostać senatorem trzeba, z zastrzeżeniem postanowień art. 69 pkt 1., 2. i 4., osiągnąć wiek 40 lat, f) senatorów wybiera się na cztery lata, g) ministrowie mają prawo głosu w izbie, której są członkami. Mają prawo wstępu do sali obrad izb i zabierania głosu, ilekroć tego zażądają. Izby mogą żądać obecności ministrów podczas obrad, h) Król może ułaskawić ministra lub członka rządu wspólnoty albo regionu, skazanego przez Sąd Kasacyjny, tylko na wniosek jednej z izb lub na wniosek odpowiedniej rady, i) sędziów Sądu Kasacyjnego powołuje Król z dwu list podwójnych, z których jedną przedstawia Senat, a drugą Sąd Kasacyjny, j) izby uchwalają corocznie ustawę finansową i budżet, k) Izba Obrachunkowa przedstawia Izbie Reprezentantów i Senatowi sprawozdanie ogólne z wydatków państwa wraz ze swymi uwagami. §2. Artykuły 50, 75 ust. 2 i 3, artykuły 77 do 83, 96 ust. 2, 99 ust. 1 wchodzą w życie z początkiem kadencji nowej Izby Reprezentantów. VI. §1. W okresie do 31 grudnia 1994 r. prowincjami są: Antwerpia, Brabancja, Flandria zachodnia, Flandria wschodnia, Hainaut, Liège, Limburgia, Luksemburg i Namur. §2. Najbliższe wybory do rad prowincji odbędą się jednocześnie z wyborami komunalnymi w drugą niedzielę paŹdziernika 1994 r. Aby ustawa wymieniona w §3 ust. 1 mogła wejść w życie, tej samej niedzieli odbędą się wybory do rad prowincji Brabancji walońskiej i Brabancji flamandzkiej. §3. Członkowie personelu i majątek prowincji Brabancja zostaną podzielone między Brabancję walońską i Brabancję flamandzką oraz region stołeczny Brukseli, władze i instytucje wymienione w artykułach 135 i 136, jak również władze federalne zgodnie ze sposobem określonym w ustawie przyjętej większością przewidzianą w art. 4 ust. 3. Po najbliższych wyborach rad prowincji i aż do czasu ich podziału personel ten i majątek będą zarządzane wspólnie przez prowincję Brabancji walońskiej, prowincję Brabancji flamandzkiej i kompetentne władze regionu stołecznego Brukseli. §4. W okresie do 31 grudnia 1994 r. sędziów sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów pierwszej instancji powołuje Król z dwu list zawierających podwójną liczbę kandydatów, z których jedną przedkładają te sądy, a drugą rady prowincji. §5. Do 31 grudnia 1994 r. okręg sądu apelacyjnego w Brukseli obejmuje obszar prowincji Brabancja. Promulgujemy niniejszą Konstytucję, polecamy by została opatrzona pieczęcią państwa i opublikowana w "Monitorze Belgii". Dane w Brukseli 17 lutego 1994 r. ALBERT w imieniu Króla Premier J.L.Dehaene Za nieobecnego Ministra Spraw Wewnętrznych minister do spraw emerytów i rencistów F.Wielockx Opieczętowano pieczęcią państwa Minister Sprawiedliwości M.Wathele